Tsead Bruinja

(Gisteren) Het is National Freedom Day (27 april) in Zuid-Afrika en op televisie is een interview te zien met een correspondent in een groot stadium waar de festiviteiten gehouden zullen worden. Daarnaast zien we twee vrouwelijke performing poets in prachtige kleren uit hun hoofd een gedicht voorlezen.
 
Ik loop langs de enige andere gasten in de ontbijtkamer en hoor Fries. We wisselen even wat woorden in het Fries, waarbij ik vraag of er vlees in het gebakken ei zit, wat zo blijkt te zijn, maar verder ontstaat er niet echt een gesprek.

De blanke eigenaresse van het hotel brengt ons vervolgens naar het vliegveld, waar Sas haar reis voort zal zetten naar Port Elizabeth en ik me veel te vroeg en een beetje zenuwachtig naar mijn gate zal begeven.

Het was rustig op de weg naar het vliegveld vanwege de feestdag en de eigenaresse van het hotel zei dat het op andere dagen wel anders was. De files schijnen verschrikkelijk te zijn. Ze zei ook dat ze haar personeel vrij had gegeven, waar ik maar niet tegenin bracht dat ik toch echt bij het ontbijt zwart personeel had gezien.

het vliegveld aangekomen stonden er wat politiemannen om paspoorten te checken, niet van ons, maar van de autobestuurders. De eigenaresse beklaagde zich erover dat je altijd zo aardig tegen deze mensen moest doen, waar volgens Sas een verkapte racistische boodschap in verscholen zat, want de politiemannen (en bijna al het personeel op het vliegveld) zijn zwart.
 
Die verhouding ligt bij de reizigers weer totaal andersom. Die zijn over het algemeen behoorlijk blank.

Toen ik naar de wc ging, wees een zwarte man me heel onderdanig en vriendelijk op het elektrische apparaat waar je je handen mee kan drogen, waar hij meteen nadat ik klaar was en volledig onnodig een doekje overheen haalde.

Veel is veranderd in Zuid-Afrika, maar er is ook nog veel hetzelfde.

Na 3 films (The Curious Case of Benjamin Button, Frost/Nixon en Quantum of Solace) een rock documentaire, een aflevering van Frasier, een dikke Nederlandse vrouw voor me die haar stoel te ver naar achteren zette, een smerige veganistische maaltijd, ettelijke glazen water, tomatensap en thee, zijn we aangekomen in Johannesburg, waar de tegels van het vliegveld buitenaards glimmen.

Dit is mijn eerste verblijf in een Afrikaans en ik heb geen idee wat ik er precies van moet verwachten.

Toen we uit het vliegveld stapten rook ik dezelfde zoete geur als ik op het vliegveld van Jakarta had geroken zo’n twee jaar geleden. Daarnaast rook het op de taxistandplaats naar rook afkomstig van houtkachels.

De taxichauffeur die ons ophaalde van het Airport Game Lodge hotel, vroeg ons of we uit de Niederlands kwamen en checkte even of we geen bezwaar hadden tegen de operaradiozender die hij op had staan. We reden van ‘ die grootpad’  (snelweg) af een onverharde weg op en meteen werd onze chauffeur gebeld.

Ik keek naar de honden aan de kant van de weg en vroeg me af of het zwerfhonden waren, terwijl Sas met de chauffeur sprak. Er bleken vanavond vage lui gesignaleerd te zijn op deze weg, maar veel meer wist de man ons niet te vertellen.

Even later reed er een rode golf voor ons langs, maar die reed weer door toen we tijdelijk stopten, waarna wij de laatste honderd meters naar het hotel aflegden, veilig achter een hek.

Een beetje spannend dus, deze eerste kennismaking, maar tot nu het alles reg gekom.  

http://dewerelddraaitdoor.vara.nl/typo3conf/ext/vara_flashplayer/player/player.swf

De mensen van De Wereld Draait Door waren zo aardig om het opgenomen gedicht dat niet uitgezonden werd toch nog op hun website te plaatsen. Hierboven dus het filmpje en hieronder de tekst.

Benieuwd of Komrij het had geraden!

we zoeken een dier met de letter a

 

we zoeken een dier met de letter A

roept ze vanaf het tv-scherm

 

ze wil me blij maken

en ik zou blij zijn

met haar duizend euro

 

kat rat poema zebra paard giraf

 

ze wil me blij maken

het geld brandt al
in mijn broekzak

 

we zoeken een dier met de letter A

slak pad kakkerlak

 

elke bal die we raken

is een verrassing

 

bange bibberende tim

heeft het goed

maar half

 

dus dertig euro

 

domkop

 

we zoeken een dier

 

jaguar houtworm wandelende tak

 

nee we zoeken een dier

 

dier met de letter A

Er zingen meer vogels dan thuis hier bij hotel de Overste Hof in Landgraaf. Het is een hotel aan de voet van de beroemde skiheuvel Snowworld, waar wij slapen na een poëzieavond met Ruben van Gogh, Maria van Daalen en Hagar Peeters.

Peeters interviewde ons en dat deed ze voor het eerst, maar wel erg goed. Het was bijvoorbeeld prettig om weer eens na te denken over wat ik nu precies met Bang voor de bal bedoelde als bundel. Niet dat ik op nieuwe ideeën kwam, maar het was wel fijn om opnieuw voor een publiek te moeten definiëren hoe ik in die gedichten onderzocht wat angst voor mezelf en angst in de maatschappij voor mij betekende.

De nazit (Sas zei nog tegen me dat je in dat woord toch altijd 'nazi' blijft lezen, wat ik inderdaad ook heb) was kort maar plezierig en de witte wijn goed te drinken.

Wij begeven ons zo naar het ontbijt en nemen dan een taxi naar Heerlen om met de Lentetoer van de NS heerlijk eerste klas terug naar Amsterdam te rijden.

Zonnige zaterdag!

 

Hagar Peeters en Ruben van Gogh achter de interviewtafel

Vroeger sliep ik in april of mei altijd een paar nachten slecht. Het openlucht zwembad was dan net open en na schooltijd lagen wij, tussen de bommetje en dodemanssprongen van de hoge, te zonnen op een grasveldje met cola en chips en onze blikken gericht op het voorbijlopend vrouwelijk schoon.

De zonnebrand vergat ik dan vaak, met als resultaat dat ik met rode schoudertjes in mijn nest lag en niet op mijn linker- of rechterzijde kon liggen.

Gisteren tijdens de opnames van de documentaire was ik weer 'een beetje dom'. Ik had geen zonnebrand meegenomen en kwam met een kop als een bietje van de boot af.

In de supermarkt te Grou, waar ik ook mijn avondeten voor in de trein aanschafte, hadden ze ook aftersun, maar dat heeft niet kunnen voorkomen dat mijn gezicht nu nog lichtelijk in brand staat.

Vanavond tijdens de Avond van de Poëzie te Landgraaf ben ik in ieder geval goed zichtbaar.

Voor wie in de buurt woont en zin heeft om te komen, hieronder wat informatie over die avond en daaronder enkele fotos van gisteren.

AVOND VAN DE POEZIE

Op vrijdagavond 24 april 2009 zal in Theater Landgraaf de Zevende Avond van de Poëzie georganiseerd worden. Dit jaar staat de Avond van de Poëzie in het teken van Dichter des Vaderlands. Hagar Peeters een van de genomineerden als Dichter des Vaderlands, interviewt drie van haar mededingers en wel: Tsead Bruinja, Maria van Daalen en Ruben van Gogh.

Waar: Theater Landgraaf, Kerkberg 4, Landgraaf
Aanvang: 20.00 uur
Entree: € 7,50

www.theaterlandgraaf.nl

P.s. Door een misverstand staat mijn naam bij een lijst van voordragende dichters vanavond in het Groninger Museum (http://www.groningermuseum.nl/index.php?id=4315). Ik lees daar vanavond helaas niet voor.

 

De boot van de provincie Fryslân waar we op voeren.

 

Deel van de cameraploeg verwikkeld in een moeilijk shot.

 

Onderdeel van het moeilijke shot.

 

Gedicht met en vanaf boot.

  

Terwijl de mussen op het balkon een vogelhuisje inspecteren bij gebrek aan dakpannen in onze buurt, stap ik zo in de trein richting Fryslân voor filmopnames in Grou.

Er wordt een documentaire gemaakt over het project Woordenstroom (http://www.provinciegroningen.nl/actueel/582459?view=Standard&search=true), waarbij dichters samenwerkten met typografen en ik mocht samenwerken met René Knip (http://www.atelierreneknip.nl/).

Meer over ons project vind je hier:

en hier (voordracht van het gedicht):

Een korte uitleg over het project is hier http://www.tseadbruinja.nl/galery12.htm te lezen en foto's zijn op Flickr te vinden: http://www.flickr.com/photos/12708654@N03/sets/72157602088630894/.
Hieronder een korte uitleg en een vertaling van het gedicht:

ijveren op zwart

 

wind vult de jas

de stetson

 

die ene die houdt van al het andere

zegt hij of zeg ik

 

of de grond niet een deur is

of die golf niet een deur is

 

zegt hij of ik me toe

hoe diep je

           naast me komt liggen

 

paard dat voor de golven uit

het water ontdraaft

 

het ijvert op zijn zwarte glansrug

het ijvert op zijn pluizige zwiepstaart

 

kleur wint grond

en ik zeg af

of toe

Het gedicht werd geïnspireerd door een gesprek aan boord met typograaf René Knip over de liefde en over zijn hobby zeezeilen. Vandaar een uitdrukking als 'hoe diep je naast me komt liggen' (een vergelijking van twee geliefden als twee bootjes). Het is een gedicht over hoe we ons gedragen in relaties, hoe we willen verdwijnen, hoe je bij iemand wilt zijn (toezeggen) en alleen wilt zijn (afzeggen).
 
Grou waar het gedicht vlakbij geschreven is, is de geboorteplaats van de gebroeders Halbertsma, dichters/schrijvers en verzamelaars van volksverhalen ('Rimen en teltsjes'). Ik heb het gedicht o.a. als eerbetoon aan hen een sprookjesachtig karakter gegeven – bijv. het verdwijnen in het water.
 
Tijdens de tocht vielen de kleuren om ons heen me op. Paarden spelen al langer een rol in mijn werk als symbolen van kracht en misschien ook wel van duisternis en dood. Ik laat in het gedicht een Fries paard als een phoenix uit het water verrijzen, als een soort donkere en krachtige belofte, alsof de liefde opnieuw geboren wordt. We doen ons best op ons gedrag, maar de kleuren in de natuur komen soms zo sterk op je over dat je daarachter een wil of een persoonlijkheid vermoed, alsof het paard dat ik me voorstel zijn best doet om zo zwart mogelijk te zijn.
 
Ik kan moeilijk voor René spreken, maar je ziet hoe hij gekozen heeft voor materiaal dat in het landschap wegvalt. Het wit van de lucht is het typografisch wit geworden en de taal van de typografie komt bijna overeen met de kale takken die we nu in de winter zien.

Hieronder een bericht uit ons wijkkrantje. Bij de Notenboer waren ze erg enthousiast. Ik durf al bijna de straat niet meer op!

 

Mocht je de tekst niet goed kunnen lezen, dan helpt het om op het plaatje te klikken.

http://dewerelddraaitdoor.vara.nl/typo3conf/ext/vara_flashplayer/player/player.swf 

Naast Sander Meij en Louis Th. Lehmann hadden ook Hagar Peeters en ik in bovenstaand fragment zullen zitten over de Turing Nationale Gedichtenwedstrijd (hoofdprijs 10.000 euri).

De opnames waren 's middags gemaakt, waarbij ik de redactie de keuze gaf uit twee niet gebundelde gedichten. Men had echter te veel materiaal opgenomen en dus werden Peeters en ik eruit geknipt.

Er werd rond zes uur nog een poging gedaan om mij met een taxi te laten halen om nog een nieuw en korter gedicht voor te lezen, maar wij hadden een eetafspraak met de buren.

Waar ik tijdens de Dichter des Vaderlandsverkiezing voor elk klein dingetje meteen was komen opdraven, vond ik het nu wat overdreven om een afspraak af te zeggen om misschien voor 20 seconden op tv te komen.

Spijtig dus dat het niet gelukt is bij de Wereld Draait Door maar dat hoort bij TV en bovendien was het item best geslaagd.

Nu allemaal gedichten opsturen!

Kijk ook op: http://www.nationalegedichtenwedstrijd.nl/

Bovenstaand clipje is van Neko Case, die graag mannen eet. Ik heb haar cd gisteren onderweg naar Leeuwarden en weer terug een paar keer beluisterd. Ze zingt bijna net zo loom als Morrissey met een countrypopachtige begeleiding. De cd heet 'Middle Cyclone' en de mooiste regels vind ik 'I’ll miss you when I’m lonely, I’ll miss the alimony too'.

Het trommelen in Leeuwarden verliep redelijk, maar voorlopig blijf ik toch maar gedichten schrijven ;o)

Bovenstaande trailer is afkomstig van 'Dante 01' een Franse science fiction film over een gevangenis voor psychopaten in de ruimte waarop geëxperimenteerd wordt met nanotechnologie (soort minirobotjes in je bloed), die ik gisteren ging kijken met vriend Dave tijdens het Imagine Film Festival. Voor wie houdt van goede sci-fi en psychologische thrillers is de film een aanrader.

Vanmiddag stap ik in de trein naar Leeuwarden om daar te gaan oefenen met twee professionele muzikanten. Ik mag op een trommel slaan, maar heb daar totaal geen ervaring mee en voel me daardoor bijna net zo nerveus als die twee keer dat ik als zanger auditie probeerde te doen toen ik een jaar of zestien was.

De eerste keer ging ik met de trein naar Franeker, waar een drummer en gitarist de volgende incarnatie van Cream wilden beginnen. Ik kon niet goed genoeg zingen en de muziek vond ik vreselijk, dus dat betekende al gauw einde verhaal.

De tweede auditie vond plaats in Bakkeveen, waardoor ik na mijn werk in de supermarkt zo op mijn brommer kon stappen. De muziek lag helemaal in mijn straatje (symfonische rock), maar ik kon nog steeds niet goed zingen, hoewel er een paar aardige momenten waren, waarop ik wat teksten van Marillion 'leende' tijdens een spontane jam.

Ik bleef daarna vrolijk doorklooien met vriend Peter en nog wat muzikanten, zing thuis nog vrij veel en inmiddels vaker zuiver, maar de droom om er ooit mijn beroep van te maken heb ik jaren geleden al opgegeven.

Vanmiddag dus trommelen. Mijn vader was drummer en bewaarde zijn stokjes zorgvuldig in een la, nadat hij zijn instrumentarium had verkocht. Hopelijk slaat het ritmegevoel niet een generatie over.