Tsead Bruinja

 

(Bron: http://www.persmuseum.nl/bene/10.html)

Zoals ik al eerder schreef, ben ik de laatste tijd bezig met het samenstellen van mijn volgende bundel. Ik orden en herorden verschillende afdelingen en probeer zoveel mogelijk de gedichten op één pagina te krijgen, wat nogal eens lastig is, omdat ik er een handje van heb de regels vroeg af te breken en de verhoudingen zwart en wit (lees véél wit) in een bundel voor mij erg belangrijk zijn.

Op dit moment ligt het manuscript dus gedemonteerd op mijn digitale bureaublad als een Ikea-kast, waarvan je het risico loopt om schroefjes kwijt te raken of die je na te lang prutsen het liefst helemaal in elkaar wilt trappen.

Oeps. Dat beeld klopt niet helemaal, want bij zo'n kast krijg je een handleiding en bij het samenstellen van een bundel niet. Dat is elke keer weer anders.

Vandaag vergeleek ik het samenstellen van de bundel ook met de laatste plaat van Axl Rose, die overduidelijk veel te lang heeft zitten klooien aan een plaat die op enkele glorieuze momenten na, volgens veel recensenten vrij teleurstellend was.

Ik stel de verschijningsdatum, maart volgend jaar, voorlopig nog maar niet uit ;o)

 

Tijdens het etentje vooraf aan de boekpresentatie van Jabik Veenbaas en bij diens aankondiging van de voordracht van dichter Rob Schouten, bleek dat het spelletje Scrabble (http://www.scrabble.com/) vroeger een grote rol speelde in het huishouden van de familie van Schouten.

Veenbaas herinnerde zich vooral erg goed hoe Schouten hem vijfendertig jaar geleden had verslagen, toen hij met het woord 'estaminet' (een ander woord voor stamlokaal – meer op http://home.scarlet.be/pajottenland/pajot/bier/estaminet.htm) op de proppen kwam. Schouten was dit voorval totaal vergeten, maar wilde wel even een pen lenen, omdat hij met dit woord misschien wel de ontbrekende titel had gevonden voor zijn nieuwe bundel.

U heeft het hier voor het eerst gehoord!

 

Ik stap straks op de trein richting Castricum, waar vanavond om 20.00 uur bij boekhandel Laan (http://www.boekhandellaan.nl/) de nieuwe Nederlandstalige bundel De zon, het smalle bed, mijn lichaam van Jabik Veenbaas (http://www.jabikveenbaas.nl) gepresenteerd zal worden, een bundel die eerst in het Fries verscheen onder de titel De sinne, it smelle bêd, myn lichem (Bornmeer).

Jabik heeft me eerder goed geholpen door zijn kritische vertalersoog over mijn eigen vertalingen te laten gaan bij de bundel Angel en De geboorte van het zwarte paard en zijn poëzie is naar mijn mening per bundel aan het groeien.

Mijn favoriete bundel is op dit moment Brieven oan myn bern, een bundel die hij opdroeg aan zijn zoon Auke en die later ook in het Nederlands is verschenen onder de titel Brieven aan mijn kind bij uitgeverij De Contrabas (http://www.uitgeverijdecontrabas.nl/).

Naast mij zijn ook Rob Schouten en Elly de Waard uitgenodigd. De laatste keer dat ik met Elly de Waard voorlas, gebeurde er het volgende:

in de duinen

tijdens het voorlezen in de duinen wordt elly de waard

na afloop van haar voordracht door een grijsaard

met een oranje rugzak waarop ravetechno gedrukt staat

gevraagd of zij elly de waard ook kent en of er ooit nog

een jaarbrief van het chr.j. van geel genootschap zal verschijnen

dat hij zo graag het huis eens zou willen zien

ik vraag het publiek of ze een romantisch

of een politiek gedicht willen horen

de man praat door

maar mag het huis niet in

vanuit het helmgras fluistert anne

inkoppertje

en dan nog een keer

terwijl ze haar sigaret

uitdrukt

inkoppertje

ik reageer en verzand in een grap

die ik maar niet op poten krijg

iemand roept

            romantisch

dwars door het gesprek van de fan heen

die geërgerd en met nul op het rekest zijn fiets pakt

we kijken de man na en het rugzakje

terwijl op mierenruggen de stukjes aandacht

een voor een terug worden gebracht

waarop ik tuurlijk lust je een stuk van die taart lees

uit Bang voor de bal (Cossee, 2007)

Hopelijk levert de voordracht van vanavond niet minder op dan onze vorige ontmoeting!

…to pour the milk in the aluminum pan, to heat it, to be careful, to pour, to mix the coffee with the mil, to feel the heat, to bring the cup to one's mouth, to drink, to drink again, to face the day's chores, to stand and go to the kitchen, to come back and put the radio on, to bring the volume up, to hear that the war against Iraq has started…

Dit zijn enkele regels uit het gedicht 'To be in a time of war' van Etel Adnan, dat ik las in de bloemlezing The Norton Anthology of New Poetry – American Hybrid, een bloemlezing met werk van Amerikaanse dichters met toegankelijk anekdotisch en experimenteel werk.

Zou je bovengenoemd gedicht geëngageerd kunnen noemen? De dichter toont zich betrokken bij de situatie in het Midden-Oosten en giet die betrokkenheid daarnaast ook nog eens in een interessante (bijna lethargische) vorm, dus je zou inderdaad kunnen zeggen dat dit gedicht geëngageerd is.

Adnan schrijft ook strofes als deze:

1. alterned epi/fanny. zzzz
nerves-neurves. leaves
in symmetry. for dorrmant
lady in lace. in diamond

2. now transient horizon-
tal life. Buttes. slough.
(slow, low) over…
????

Zijn die regels minder geëngageerd omdat er geen duidelijke verwijzing naar een politieke situatie in lijkt te schuilen?

Iemand die de taal op een dergelijke manier geweld aandoet en probeert te veranderen, een taal die door een groot deel van de wereld gesproken wordt (ook al lezen ze niet allemaal de poëzie van Adnan), lijkt me in een dergelijk gedicht misschien nog wel meer geëngageerd, of 'gevaarlijker', dan in het eerste fragment dat ik plaatste.

Je kunt een bloemlezing maken of een artikel schrijven waarin je je verlangen uitspreekt naar gedichten die in een ruwe taal geschreven zijn en ruige beelden bevatten, poëzie die je shockeert, maar er is meer. Er is poëzie die de taal en de werkelijkheid bevraagt, waarin ons verteld wordt over de ongelijkheid en wreedheid van onze wereld of waarin doodgewoon de onbetrouwbaarheid van onze uitlatingen en de geweldige muzikaliteit van de taal in gevierd wordt. 

Meer over de bloemlezing: http://www.wwnorton.com/catalog/winter09/033375.htm & http://ronsilliman.blogspot.com/2009/06/american-hybrid-is-important-book-but.html (met dank aan Samuel Vriezen)

Meer over Etel Adnan: http://voices.cla.umn.edu/vg/Bios/entries/adnan_etel.html

Zo nu en dan denk ik na over de 'gevaarlijke poëzie'-discussie, die volgens mij vooral gaat over poëzie die ruig is of die een bepaalde shock value heeft.

Toen ik zestien was, was het niet Gottfried Benn, maar kunstenaar H.R. Giger (o.a. ontwerper van Aliens) die me bij mijn jeugdige ballen greep. Dat gebeurde in de plaatselijke speelgoedwinkel, waar ik een jaar daarvoor nog had zitten staren naar de nieuwste Transformers. Ik verplaatste me steeds meer naar het andere deel van de winkel, waar boeken en tijdschriften werden verkocht en vond daar een Tasschen uitgave van het werk van Dali en Giger.

Op een doordeweekse middag na schooltijd en huiswerk bladerde ik door beide boeken en verbaasde me over de met poep doorweekte luier van Dali, die zijn schaamte of angst moest uitbeelden en schrok van de wrede beelden van de Zwitser Giger, die met enige regelmaat de kelder van zijn vader, die apotheker was, indook om daar wat 'medicijnen' tot zich te nemen. 

Mijn medicijngebruik beperkte zich tot bessenjenever met jus, rum, wodka en bier in die tijd, maar tijdens mijn studie in Groningen begon ik met LSD te experimenteren en tijdens een van die trips, kwam de gevaarlijke 'poëzie' uit mijn jeugd terug.

Ik kan de afbeelding op internet zo snel niet vinden, maar tijdens een trip zag ik een beeld dat duidelijk voortkwam uit het boek dat ik destijds in Kollum gekocht had. Giger laat op een schilderij een grote hoeveelheid achterkanten van vuilniswagens 'morfen' met vagina's, waarna er een groot aantal baybhoofdjes te zien zijn, die op een volgende pagina ineens allemaal pikken pijpten.

 Dat laatste beeld werd door de LSD en mijn onderbewuste veranderd in Mount Rushmore, waarbij uit de monden van de presidenten een waterval van sperma vloeide.

 

Maar waarom vertel ik dit? Ik weet het nog niet. Ik wil niet beweren dat gevaarlijke poëzie onmogelijk is en neem het voorwoord bij Harmens' bloemlezing Ik ben een bijl serieus, ook al ben ik het op veel punten niet met hem eens.

Natuurlijk zou ik met een gedicht de wereld op zijn kop willen zetten, maar ik kom niet veel verder dan enkele beelden die toevallig opdoemen tijdens het schrijven, waarschijnlijk vanuit de muziek van de taal en het verlangen om de wreedheid die ik in de wereld zie zo nu en dan te in een gedicht vorm te geven, zodat het publiek bij een voordracht er kennis van kan nemen of zodat ik mezelf niet meer zo machteloos en smerig voel:

uw plaats in ons meedogenloze archief

ze sloegen haar kinderen zo hard

dat ze wel de kamer uit moest komen

leuk voor kinderen

knutselen, spelletjes, kleurplaten

 

de vrouwen slapen `s nachts in gebouwtjes

de mannen liggen buiten in de kou

 

leuk voor mannen

topsalaris, goed, betaalde, baan, reiskosten

 

moeder wordt achter in de legertruck gezet

en mishandeld

 

leuk voor moeders

bloemen, iets, hartigs ontbijt op bed

 

het leger roofde het geld

trok haar van de wagen af

 

goed voor uw wagen

primer was olie

nieuwe banden van quickfit

daarna werd ze door meer dan tien mannen

verkracht geslagen en in de lokale taal

uitgescholden

 

het beste voor slachtoffers van verkrachting

opvang, medische zorg

juridische begeleiding

het is verstandig hier niet te lang mee te wachten

want hoe langer je wacht

hoe groter het gevaar

dat bewèèèismeaterièl

verdwêèèènt

of verklaringen

hobbel in de weg

onzekerder worden

 

Er waren zo'n negentig mensen naar het kleine dorpje Sânfurd (20 bewoners) gekomen om te luisteren naar Eeltsje Hettinga, Aggie van der Meer, muziekgroep Zigari en Bruinja. Ze waren overwegend grijs, behoorlijk enthousiast en zeer dorstig, want de rode wijn was na de eerste voordracht al compleet op.

Tegen de tijd dat ik zelf mocht voorlezen was het donker geworden, wat een heel ander plaatje dan de bovenstaande foto opleverde:

 
© Jan de Reus (http://www.galeriewaterloo.nl/)

De voordracht vond plaats op een veldje naast het meertje de Hop, vlakbij Greonterp, waar zowel Gerard Reve als Eeltsje Hettinga enige tijd hebben vertoefd. Greonterp kwam dan ook vaak voorbij die avond. Ik heb nooit zoveel met Reve gehad helaas, behalve dan met zijn gedichten. De Avonden ben ik volgens mij veel te laat mee begonnen. Misschien moet ik het weer eens proberen.

We hadden één lampje op het spreekgestoelte uit de oude kerk en dat lampje trok vooral ontzettend veel muggen aan, maar omdat ik er cool uit wilde zien terwijl ik voordroeg en niet de hele tijd als een gek met mijn armen wilde zwaaien, liet ik ze maar een beetje hun gang gaan.

Wonderwel kan ik nu bij het inspecteren van mijn armen geen enkele bult vinden. Ik ben ook een veteraan van niks ;o)

 

Terwijl mijn I-tunes een Michael Jacksondag heeft (we beginnen met de Greatest Hits van The Jackson Five), begin ik zowaar een vakantiegevoel te krijgen.

Vakantie voor een ZZP-er kan dat? Het is mogelijk, hoewel je in deze tijd je vakantie op Twitter, Hyves en Facebook schijnt niet meer aan te moeten kondigen, omdat dieven ook internet hebben.

Ik krijg zin om dan keihard te roepen waar en wanneer ik heen ga en vervolgens een paar weken lang met een looien pijp achter onze voordeur te gaan zitten.

We gaan naar Frankrijk en ik heb me voorgenomen om in alle rust vooral hard te gaan werken aan mijn volgende bundel.

Tussendoor maken we fijne wandelingen en bezoeken we pitoresque dorpjes. Misschien maken we op mijn verjaardag zelfs wel een ritje naar de zee, waar de golven van twee meter hoogte je echt schijnen mee te nemen.

Can't wait!

Eerst nog wat optredens, waaronder een Midzomernachtavond vandaag in Sandfirden-Sanfurd samen met Eeltsje Hettinga, Aggie van der Meer en zigeuner orkest Zigari, vanaf een uur of tien bij de Hop (http://www.gerbenrypma.nl/).

Als laatste nog een filmpje van het optreden van Erik Lindner (met Dennis Gaens) en uw blogger in Krefeld, gemaakt door festival de Wintertuin (cameraman Frank Tazelaar). Kijk vooral het filmpje af om wijze woorden te horen over wat nu echt 'gevaarlijke poezie'  is.

 
Het was net een schoolreisje gisteren in de Wintertuinbus naar Krefeld. Er was alleen wat weinig ruimte om onder de banken te kruipen, toen we weer terug waren.

Er kwam helaas niet veel publiek af op ons optreden, maar met zo'n vijftien man, waaronder twee journalisten van de grote kranten in de regio, was het publiek net groot genoeg om te voelen dat je niet voor een handjevol bekenden stond voor te lezen.

Erik Lindner las zijn gedichten binnen in het Nederlands voor en werd daarbij bijgestaan met de voordracht van de vertalingen in het Duits door Dennis Gaens. Ik had eerder mijn gedichten in het Duits (mooie vertaling van Brockwayprijs winnaar Gregor Seferens) voorgedragen aan de achterkant van het museum, waarbij ik zo nu en dan wat struikelde over de mij onbekende woorden.

Na afloop stelde het publiek nog enkele vragen over hoe we te werk waren gegaan en in welke mate we ons iets hadden aangetrokken van de historische achtergrond van het gebouw.

Erik had gereageerd op de foto's die tegen de ramen waren geplakt aan de binnenkant en ik had me laten inspireren door het muurbehang waarmee het gebouw verblind was. Mijn manier van werken was dus niet zo zeer historisch, maar meer door de eerste indruk bepaald.

Toen we afscheid hadden genomen van journalisten, medewerkers en publiek, zei ik tegen Erik dat dit misschien wel de laatste keer in ons leven was, dat we in Krefeld zouden zijn, waarop Erik opperde dat we misschien over tien jaar beiden wel een verzekeringsmaatschappij in Krefeld zouden kunnen runnen.

'Delen we dan een kantoor of zijn we dan concurrenten?' wilde ik nog weten.

Ik geloof niet dat we tot een eenduidig antwoord zijn gekomen, maar volg dit weblog nog tien jaar en u zult het merken.

Op de terugweg was er een prachtige zon te zien, waarop Frank Tazelaar (hieronder te zien) nog even mijmerde over zijn geliefde Zeeland en het feit dat de zon daar acht minuten langer schijnt.

  

Lindner en Bruinja voor al uw begrafenissen en partijen

Eerder schreef ik over het bezoek aan de Baldessari tentoonstelling in Duitsland(http://tseadbruinja.typepad.com/tsead_bruinja/2009/06/ingreep.html), waar Erik Lindner en ik op uitnodiging van de Wintertuin een gedicht bij mochten schrijven.

 

Erik en ik gaan zo op weg naar diezelfde tentoonstelling om onze gedichten voor te lezen. Hieronder het eerste gedicht van de cyclus 'Bakkie for hire' die ik vanavond zal voordragen in de Duitse vertaling van Gregor Seferens.

 

 

mijn huid is een brochure

mijn gezicht een gezicht

dat op mijn hoofd

zit geplakt

 

en net als de lijm begint te drogen

 

sla ik de spiegel stuk

spijker ik de luiken dicht

 

mijn mond leg ik om de lettergreep

schraap met onderste tanden lippen af

slik vellen door

 

welke vakantie kwam je voor?

 

je bergrede op de laatste traptrede

mag ook nu wel beginnen

 

daarvoor hoeven we niet

helemaal daarheen

te gaan

 

waar die berg werkelijk staat

 

Het afgelopen weekend was alles behalve een geslaagde detox van een week cafébezoek en pijpgelurk, maar daarom niet minder geslaagd.

Afgelopen zaterdag las ik voor met Peter van Lier, Henk van der Waal en Joris van Casteren in de Jeruzalemkerk aan het begin van onze straat en waar men de vorige keer had gezorgd voor een verschrikkelijke act met kostuums en maskers na afloop van onze voordrachten, was er ditmaal een smaakvol intermezzo met muziek en een vorm van filmpoëzie, waarbij stukken teksten van plaatsnaambordjes, reclames en etalages waren gecombineerd tot gedicht.

Na afloop spraken we over geloof, het gedicht van Ramsey Nasr over de aanslag in Apeldoorn bij een goed glas wijn in en buiten café Cook, waar we eerder goed gegeten hadden (http://www.cafecook.nl/).

Op zondag, las ik met Mustafa Stitou en Henk van der Waal in Henks huis in de Trompstraat, ook al ter ere van de Juni Kunstmaand in de Baarsjes. Op onderstaande foto kun je net niet Joke Hermsen zien, die een lezing houdt over de kunst aan de muur.

De voordracht en verkoop verliep goed, mede dankzij een aantal crowdpleasers. De hoeveelheid dozen met Angel is weer iets geslonken.

Het werd laat en gezellig.