Tsead Bruinja

…wullah, poetry poet, let mi takki you 1 ding: di trobbi hier is dit
ben van me eigen now zo 66 jari & skerieus ben geen racist, aber
alle josti op een stokki, uptodate, wats deze shit? ik zeg maar zo
mi was nog maar een breezer…

Dit gedicht van Ramsey Nasr is opgenomen in "De eerste bloemlezing van de Nederlandse poëzie – 101 gedichten uit het Koninkrijk van 1945 tot nu" (Querido, november 2022). Het gedicht komt uit 'Nasr compacter. Een keuze uit de gedichten van Ramsey Nasr' (De Bezige Bij, 2021).

https://www.singeluitgeverijen.nl/querido/boek/de-eerste-bloemlezing-van-de-nederlandse-poezie/

Naast ruimte voor streektaal en dialect wilde ik ook graag ruimte bieden aan straattaal. Ramsey Nasr schreef als Dichter des Vaderlands op verzoek van de 4e Internationale Architectuur Biënnale Rotterdam dit virtuoze en nog altijd actuele gedicht 'Mi have een droom'.

https://onzetaal.nl/uploads/editor/ramseynasr.pdf

 

De eerste bloemlezing van de Nederlandse poëzie – 101 gedichten uit het Koninkrijk van 1945 tot nu

Een bloemlezing met streektalen, dialecten, straattaal en meer

Met steun van de Koninklijke Bibliotheek en Turing Foundation

Uitgegeven door Uitgeverij Querido

ISBN: 9789021436937

€ 22,99

Verschijnt 8 november 2022

Tsead Bruinja: “Als Dichter des Vaderlands (2019-2020) nam ik mij voor een inclusieve bloemlezing samen te stellen die ruimte bood aan zo veel mogelijk talen, streektalen en dialecten. Ik plaatste online een oproep om gedichten in te sturen en zat van 2019 tot en met 2022 regelmatig in de Koninklijke Bibliotheek te Den Haag. Collectiespecialist Arno Kuipers speelde daarbij een cruciale rol. Hij haalde voor mij bundels en bloemlezingen uit het depot om door te spitten en regelde een kantoortje. Na drie jaar lezen en mede met steun van de Turing Foundation is er nu eindelijk het resultaat, een bloemlezing die een andere blik biedt op de Nederlandse poëzie, o.a. doordat ze verder kijkt dan de Nederlandse taal.

De eerste bloemlezing van de Nederlandse poëzie en bevat gedichten uit Nederland, Indonesië, Suriname en de Antillen, maar ook werk van nieuwe Nederlanders uit het Midden-Oosten en Zuid-Amerika. Het boek wil en kan geen volledig overzicht zijn van de beste gedichten geschreven in het koninkrijk, wel een startschot voor een andere inclusievere blik op onze literatuur en wie daar wel en niet aan meedoet.

Irakezen, Iraniërs, Amerikanen en anderen hebben in Nederland werk gemaakt dat met ons te maken heeft. Dat grotere verhaal ontbreekt tot nu toe in de bloemlezingen. “Onze” literatuur is die van Remco Campert, Tjitske Jansen en Radna Fabias, maar ook die van Tsjêbbe Hettinga, Jan Glas en Nydia Ecury, van Mowaffk Al-Sawad en Mia You. Het liefst zou ik zien dat er nooit meer een bloemlezing verschijnt met louter Nederlandstalige poëzie.”

Evenementen:

Op 9 november is vindt de presentatie plaats in Perdu – https://perdu.nl/nl/r/de-eerste-bloemlezing-van-de-nederlandse-poezie-100-gedichten-uit-het-koninkrijk-van-1945-tot-nu/

Op 23 november is er een programma met voordrachten in de Koninklijke Bibliotheek – https://www.kb.nl/actueel/agenda/poeziemiddag-met-tsead-bruinja

Op 27 november is er een middagprogramma in Harbrinkhoek en op 3 december is er een middagpogramma in Nijmegen bij het Poëziecentrum Nederland.

Mocht u ook iets willen organiseren dan hoor ik het graag via tseadbruinja(apestaartje)hotmail.com!

Overzicht talen:

Het Achterhoeks, Afrikaans, Arabisch, Bildts, Brabants, Dari/ Farsi, Drents, Esperanto, Engels, Fries, Genemuidens, Gronings, Hebreeuws, Indonesisch, Kollumerpompsters, Limburgs (o.a. Maastrischts en Kerkraads), Midslander Dialect (Terschellingen), Nederlands, Papiaments, Sarnami, Sranantongo, Stellingwerfs, Twents, Volendams, West-Fries en het Zeeuws.

Overzicht auteurs:

Amir Afrassiabi, Rik Andreae, Robert Anker, Chairil Anwar, Frank Martinus Arion, Bernardo Ashetu, Shakila Azizzada, Aletta Beaujon, Asaph Ben-Menahem, Ineke Berentschot, Wim Bluemers, Frans Budé, Jac. Bulle, Cándani, Edgar Cairo, Leonne Cramers, Eppie Dam, Kwame Dandilo, Gerrit Hendrik Deunk, R. Dobru, Nydia Ecury, Elisabeth Eybers, Herman Finkers, Aly Freije, Jörgen Gario ‘unom’, Jan Glas, Paula Gomes, Fieke Gosselaar, Halil Gür, Henny Hamhuis, Jan Kornelis Harms, Erik Harteveld, Rein Heerink, Tsjêbbe Hettinga, Hans Heyting, Jelle Kaspersma, Hans Keuper, Henk Kolvoort, Marga Kool, Harm Koops, Everdien Koskamp-Luijmes, Wiel Kusters, Gerrit Lansink, John Leefmans, Titia Lont, Lamia Makaddam, Tip Marugg, Djordje Matić, Hans Mellendijk, Saul van Messel, Steijn Minholts, Raj Mohan, Tiny Mulder, Richard Muller, Jit Narain, Ramsey Nasr, Gerard Nijenhuis, Munye Oduber-Winklaar, Frank van Pamelen, Guillaume Pool, Esther Porcelijn, Sonja Prins, Otjep Rahantoknam, Naji Rahim, Roel Reijntjes, Astrid H. Roemer, Sebastiaan Roes, Arno Römgens, Gerrit Roosink, Suze Sanders, Mowaffk Al-Sawad, Dick Schlüter, Johanna Schouten-Elsenhout, Ibrahim Selman, Shrinivási, Sitor Situmorang, Michaël Slory, Albertina Soepboer, Marien Stroo, Frank Tazelaar, H. van Teylingen, Albert Tilma, Sijmen Tol, Trefossa, Jan Siebo Uffen, C.B. Vaandrager, Johan Veenstra, Peter van der Velde, JACE van de Ven, Arie de Viet, Peter Visser, Lammert Voos, Theo Vossebeld, Nina Werkman, Jan Widdershoven, Willem Wilmink, Peer Wittenbols, Mia You en Jan Zwemer.

Overzicht vertalers:

In veel gevallen hebben de auteurs hun werk zelf vertaald. Die namen heb ik hier weggelaten. De andere vertalers zijn: Cynthia Abrahams, Joost Baars, Benno Barnard, Abdelkader Benali, Hans de Beukelaer, Jan Glas, Tamir Herzberg, Assad Jaber, Esther Jansma, Effendi N. Ketwaru, Henk Krosenbrink, Tsafrira Levy, G.O. Nijland, Kees Nijland, Jan Popkema, Suze Sanders, J.A. Smit, Kees Snoek, Jabik Veenbaas, Willem van der Velde, Dolf Verspoor, Goaitsen van der Vliet en Paul Weelen.

Een aantal voordrachten zijn te horen op soundcloud:

https://soundcloud.com/tsead-bruinja/sets/de-eerste-bloemlezing-van-de

 

Dit gedicht van Gerrit Lansink is opgenomen in "De eerste bloemlezing van de Nederlandse poëzie – 101 gedichten uit het Koninkrijk van 1945 tot nu" (Querido, november 2022). Het komt oorspronkelijk uit 'Pikstrik en aander grei' (De Oare útjouwerij, 2008). De vertaling uit het Twents werd gemaakt door Goaitsen van der Vliet.

Neem ook eens een kijkje bij de rijkelijk gevulde Twentse Taalbank, onder meer om meer werk van Lansink te lezen:

http://www.twentsetaalbank.nl/details/personen/130.html

Laandleavn en laanddood

De häkselmasien

dreait de mesn veur n sniezoomp

tot ne plaat woar n spier stroo,

mer gen kop deur koomp,

zoo heank n oaldn Johan noe

in oktoberduustere vearknschöp

boavn n eerpelkoarf

van zienn lestn trad.

Klean Marietje

loln en kreain den morn nog,

vergat zikzölf in t op-en-daal

van t hobbelpeerd,

’s noamiddaagns in t zunnerood

van t eerpellaand

hebt beskes van de nachtschaa

t peerd liekstil zat.

In dikn nieevel

slöp de boerderiej in t veeld,

de klok slög der half t-döt-der-nich-meer-too,

morn, noamiddag, oavnd of nach,

gen een den t doar nog an geet,

kolndaamp hef n kerteer of wat liedn

t leavn vortstrekn,

hier an n eand van t pad.

*

Landleven en landdood

De hakselmachine

draait de messen voor de snijbak

tot een plaat waar wel wat stro,

maar geen hoofd doorheen kan,

dus hangt oude Johan nu

in oktoberdonkere varkensschuur

boven de aardappelmand

van zijn laatste tred.

Kleine Marietje

huilde en kraaide die morgen nog,

vergat zichzelf in het op en neer gaan

van het hobbelpaard,

tegen de avond in het zonnerood

van het aardappelland

hebben besjes van de nachtschade

het paard doodstil gezet.

In dikke mist

slaapt de boerderij in het veld,

de klok slaat er half het-doet-er-niet-meer-toe,

morgen, middag, avond of nacht,

niemand daar die het nog aangaat,

kolendamp heeft een kwartier of wat geleden

het leven weggestreken,

hier aan het einde van het pad.

© Gerrit Lansink

© Vertaling: Goaitsen van der Vliet

Dit gedicht van Mia You is opgenomen in "De eerste bloemlezing van de Nederlandse poëzie – 101 gedichten uit het Koninkrijk van 1945 tot nu" (Querido, november 2022). Het gedicht is in de juiste opmaak te lezen op www.cityofliterature.nl/mia-you-proverb/ . Ik plaats hieronder de tekst en de vertaling van Joost Baars om mee te kunnen lezen. Aan de opmaak is hier niet veel te doen helaas. In de bloemlezing staat het gedicht in een opmaak die door Mia You is goedgekeurd.

Lees meer over Mia You en het gedicht op:

https://dub.uu.nl/nl/achtergrond/omarm-het-feit-dat-we-een-meertalige-gemeenschap-hebben

https://www.cityofliterature.nl/en/mia-you-on-languages-mixing-writing-poetry-and-utrecht-as-a-literary-city/

Mia You en vertaler Joost Baars lezen ook voor tijdens de presentatie op 9 november. Daarvoor kun je je nog aanmelden:

https://perdu.nl/nl/r/de-eerste-bloemlezing-van-de-nederlandse-poezie-100-gedichten-uit-het-koninkrijk-van-1945-tot-nu/

Proverb

bright star, spin faster, spin higher, spin all the splendor of
us as revolutionary crisis, bright star, we’re here
regardless of the future, rouse radical ambiance
not violence, the future is a filter that flatters all

thus is fake, we awake forever in a sweet unrest
how faithfully we inventory all the hours, though
even the seas and seasons have lost track of all measure

vaster facilities for storage, less held knowledge, how
industrious the laws that see matter as pro forma
let it go, bright star, this blade, pulse, breath has no other
lesson, you’ll burn me from within, just as I’ve done with them
a mind is a mine, mine, hem roeckt niet wiens huys dat brant
goes old wisdom, als hi hem by de colen wermen mach
endless is the chill of not yet, not near, enough –

Spreekwoord

blinkende ster, spin sneller, spin hoger, spin onze luister en lof
uit als revolutionaire crisis, blinkende ster, hier zijn we
risicotoekomst of niet, roep radicale ambiance
niet geweld op, de toekomst is filter, flatteert ons allemaal

trucage dus, wij ontwaken eeuwig in een zoete onrust
hoe toegewijd schrijven we de uren op, maar ach
er bestaat zelfs geen zee of seizoen meer met mate

vemen veel groter, minder kennis bewaard, hoe nauw
is de greep van de wetten die materie zien als pro forma
laat het gaan, blinkende ster, deze kling, klop, adem heeft geen ander
lesje, je zal me van binnenuit verbranden, zoals ik hen idem
al mijn gedachten mijnschachten, hem roeckt niet wiens huys dat brant
gaat oude wijsheid, als hi hem by de colen wermen mach
eindeloos is de rilling van nog niet, niet nader, genoeg –

© Mia You
© Vertaling: Joost Baars

https://www.singeluitgeverijen.nl/querido/boek/de-eerste-bloemlezing-van-de-nederlandse-poezie/

Dit gedicht van Hans Mellendijk is opgenomen in "De eerste bloemlezing van de Nederlandse poëzie – 100 gedichten uit het Koninkrijk van 1945 tot nu" (Querido, november 2022). Het is afkomstig uit 'Van Vrogger en Now. Gedichten en verhalen uit de streektaal' (Fagus, 2012). Vertaling uit het Achterhoeks door de auteur.

Meer over Hans Mellendijk: smelsslems.blogspot.com/

One small step

Eerste weurde: ae ao dets.
Kae, tà dà, dò i-j dò wan.
Wiele wieter: Kroep ’s maol
’n end hiernòpper. Nog gin step
manges in zicht. Jao pot vor
dree op-ens, heur ik pàp-a.
’n Hele tràe, lek ’t wal, man!

Tommel, tommel.
Schraggel, schraggel.
Langs de boxespielen.
Langs de kastemuren.
Hampel, hampel.
Vallen en opstaon.

Weer in de zökke kommen.

Waggeleg staon. I-j dò wan.
Tunteleg steet ’n giantisch
óndog daor. En ik liep
träöns haronder. Bli-j pot vor
dree. Ik ’n vòlgrujde man.
Dò potwortel, wiereg kind!

Tommel, tommel.
Waggel, waggel.
Los van stool töt an stoof.
Los van stoof töt an stool.
Dröttel, dröttel.
De tied integen.

Ik nem ’m weer bi-j de hand.

’n Kleine trad veur ’n keerl.
’n Grote vlòg veur ’t kind.

Met dank an Neil Armstrong (21-7-1969)

*

One small step

Eerste woorden: ae ao dets.
Kae, tà dà, dò i-j dò wan.
Wijle verder: Kruip ’s maol
’n eind hierop aan. Nog geen step
ondertussen in zicht. Ja pot vor
drie opeens, hoor ik pàp-a.
’n Hele trede, leek ’t wel, man!

Tuimel, tuimel.
Schraggel, schraggel.
Langs de spijlen van de box.
Langs de muren met kasten.
Hampel, hampel.
Vallen en opstaan.

Weer in de sokken komen.

Waggelig staan. Jij dò wan.
Onzeker staat ’n giantisch
deugniet daar. En ik liep
tranen. Blij pot vor
drie. Ik ’n vólgroeide man.
Dò pootwortel, levendig kind!

Tuimel, tuimel.
Waggel, waggel.
Los van stoel tot aan stoof.
Los van stoof tot aan stoel.
Dreutel, dreutel.
De tijd tegemoet.

Ik neem ’m weer bij de hand.

’n Kleine stap voor ’n kerel.
’n Grote vlucht voor ’t kind.

Met dank aan Neil Armstrong (21-7-1969)

© Hans Mellendijk

Presentatie van de bloemlezing op 9 november bij Perdu te Amsterdam

Dit gedicht van Ibrahim Selman is opgenomen in "De eerste bloemlezing van de Nederlandse poëzie – 100 gedichten uit het Koninkrijk van 1945 tot nu" (Querido, november 2022). Het is afkomstig uit de bundel ‘Vrijheid is dood' (In de Knipscheer, 2000). 

https://www.indeknipscheer.com/ibrahim-selman-vrijheid-is-dood-gedichten/.

Meer over Selman: http://www.ibrahimselman.nl/

Vakantie

Aan mijn vader die zijn leven
aan zijn land schonk

Van je zoon die aan de Adriatische kust
zijn vakantie viert

Wanneer je voor je dood
hier ergens de boulevard op liep
waar verschillende bikini’s
vele soorten borsten
okselharen in zweet baden
naar lucht snakken
had je misschien de vrijheid
niet alleen door het vizier gezien
in ieder geval had jij niet
aan de andere kant van het vizier
gestaan

Je stem hoor ik door golven
weeklachten uit massagraven
hierheen brengen
ik vraag me af waarom
ze als zang klinken

Ik zoek rust vader
gun me een paar eenzame dagen
met stilte

Stilte is leven
hou op met het gefluister
in mijn oor
kwart eeuw na je dood.

© Ibrahim Selman

https://www.singeluitgeverijen.nl/querido/boek/de-eerste-bloemlezing-van-de-nederlandse-poezie/

Dit gedicht van Raj Mohan is opgenomen in "De eerste bloemlezing van de Nederlandse poëzie – 100 gedichten uit het Koninkrijk van 1945 tot nu" (Querido, november 2022). Het is afkomstig uit 'Bapauti/Erfenis' (In de Knipscheer, 2008). De vertaling uit het Sarnami werd gemaakt door de auteur.

https://www.indeknipscheer.com/raj-mohan-bapautierfenis/

karyá-ujjar

lipáy ke Hollánd ke gobar se
Sarnám ke denhi lukwáy gail
bakran ke riváj men
kaise sanáy ke
tani der khátir
ujjar ban gaili

thandhá des ke ági men
senkáy ke cháro kaiti
parosal paral soná ke tharyá men
duno háth moori pe dhar ke
sochilá
chhuri ka jáne
katat dhanthi ke pirá
kalchhul ka jáne
chhaunkal dál ke sawád

*

zwart-wit

ingesmeerd met Hollandse koemest
is niet meer te herkennen
mijn Surinaams lichaam
hoe toch in tradities van Hollanders
gemengd
ben ik voor even
wit geworden

in de haard van een koud en kil land
geroosterd aan alle zijden
op een gouden schaal opgediend
met beide handen op het hoofd
denk ik
wat weet een mes van de pijn
van de steel dat gesneden wordt
wat weet de pollepel van de smaak
van gefruite linzensoep

© Raj Mohan

https://www.singeluitgeverijen.nl/querido/boek/de-eerste-bloemlezing-van-de-nederlandse-poezie/

Onderstaand gedicht van Peer Wittenbols is opgenomen in "De eerste bloemlezing van de Nederlandse poëzie – 100 gedichten uit het Koninkrijk van 1945 tot nu" (Querido, november 2022). Het gedicht is afkomstig uit 'Kop van het hoofd' (De Arbeiderspers, 2004).

Als Dichter des Vaderlands (2019-2020) nam ik mij voor een inclusieve bloemlezing samen te stellen die ruimte bood aan zo veel mogelijk talen, streektalen en dialecten. Ik plaatste online een oproep om gedichten in te sturen en zat van 2019 tot en met 2022 regelmatig in de Koninklijke Bibliotheek te Den Haag. Collectiespecialist Arno Kuipers speelde daarbij een cruciale rol. Hij haalde voor mij bundels en bloemlezingen uit het depot om door te spitten en regelde een kantoortje. Na drie jaar lezen en mede met steun van de Turing Foundation is er nu eindelijk het resultaat, een bloemlezing die een andere blik biedt op de Nederlandse poëzie, o.a. doordat ze verder kijkt dan de Nederlandse taal. De eerste bloemlezing van de Nederlandse poëzie en bevat gedichten uit Nederland, Indonesië, Suriname en de Antillen, maar ook werk van nieuwe Nederlanders uit het Midden-Oosten en Zuid-Amerika. Het boek wil en kan geen volledig overzicht zijn van de beste gedichten geschreven in het koninkrijk, wel een startschot voor een andere inclusievere blik op onze literatuur en wie daar wel en niet aan meedoet.https://peerwittenbols.nl/

Kankan

Voor zeven dode tantes en alvast voor nummer acht

Tantes kanne danse
Kanne danse thuiskankan

Klokklok-slok op
Rok op
Rok rok
Klok rond

Klotse mette knotsknieën
Botse mette borste
En mette botte

Hop hop
Nou kannut nog
Danse danse thuiskankan

Tantes kanne danse
Dikke dikke thuiskankan

Botse klotse
Vlokke
Op de rokke
Godsoheerlijk thuiskankan

Nu nie tobbe
Nee nie tobbe
Nu nie hobbele naar de dokter
Metje bobbels metje knobbels

Hop hop in galop
Kankerop en kankeraf
Beter, beter, beterschap
Danse danse thuiskankan

Dikke tantes kanne danse
Dikke dikke thuiskankan

Zet je kop stop
Zet een plaat op
Zet je stok toch op de gang
Slok op rok op
Rok de klok rond
Tantes danse thuiskankan
Stans je hakke in de vlakte
Stamp je blare in de brand
Nu nie manke, nu nie janke
Pak mekander bij de flanke

Hossende osse met blosse
Ronken ronken

Het kan het kan het kan

Dikke tantes kanne hoeste
Dikke dikke hoestbonbon
Gierende grienende
Gierende grienende
Gierende grienende

© Peer Wittenbols

• ISBN: 9789021436937
• Prijs: € 22,99
• Publicatiedatum: 08-11-2022

https://www.singeluitgeverijen.nl/querido/boek/de-eerste-bloemlezing-van-de-nederlandse-poezie/

OVERZICHT TALEN

Het Achterhoeks, Afrikaans, Arabisch, Bildts, Brabants, Dari/ Farsi, Drents, Esperanto, Engels, Fries, Genemuidens, Gronings, Hebreeuws, Indonesisch, Kollumerpompsters, Limburgs (o.a. Maastrischts en Kerkraads), Midslander Dialect (Terschellingen), Nederlands, Papiaments, Sarnami, Sranantongo, Stellingwerfs, Twents, Volendams, West-Fries en het Zeeuws.

OVERZICHT AUTEURS

Amir Afrassiabi, Rik Andreae, Robert Anker, Chairil Anwar, Frank Martinus Arion, Bernardo Ashetu, Shakila Azizzada, Aletta Beaujon, Asaph Ben-Menahem, Ineke Berentschot, Wim Bluemers, Frans Budé, Jac. Bulle, Cándani, Edgar Cairo, Leonne Cramers, Eppie Dam, Kwame Dandilo, Gerrit Hendrik Deunk, R. Dobru, Nydia Ecury, Elisabeth Eybers, Herman Finkers,  Aly Freije, Jörgen Gario ‘unom’, Jan Glas, Paula Gomes, Fieke Gosselaar, Halil Gür, Henny Hamhuis, Jan Kornelis Harms, Erik Harteveld, Rein Heerink, Tsjêbbe Hettinga, Hans Heyting,  Jelle Kaspersma, Hans Keuper, Henk Kolvoort, Marga Kool, Harm Koops, Everdien Koskamp-Luijmes, Wiel Kusters, Gerrit Lansink, John Leefmans, Titia Lont, Lamia Makaddam, Tip Marugg, Djordje Matić, Hans Mellendijk, Saul van Messel, Steijn Minholts, Raj Mohan, Tiny Mulder, Richard Muller, Jit Narain, Ramsey Nasr, Gerard Nijenhuis, Munye Oduber-Winklaar, Frank van Pamelen, Guillaume Pool, Esther Porcelijn, Sonja Prins, Otjep Rahantoknam, Naji Rahim, Roel Reijntjes, Astrid H. Roemer, Sebastiaan Roes, Arno Römgens, Gerrit Roosink, Suze Sanders, Mowaffk Al-Sawad, Dick Schlüter, Johanna Schouten-Elsenhout,  Ibrahim Selman, Shrinivási, Sitor Situmorang, Michaël Slory, Albertina Soepboer, Marien Stroo, Frank Tazelaar, H. van Teylingen, Albert Tilma, Sijmen Tol, Trefossa, Jan Siebo Uffen, C.B. Vaandrager, Johan Veenstra, Peter van der Velde, JACE van de Ven, Arie de Viet, Peter Visser, Lammert Voos, Theo Vossebeld, Nina Werkman, Jan Widdershoven, Willem Wilmink, Peer Wittenbols, Mia You en, Jan Zwemer.

OVERZICHT VERTALERS

In veel gevallen hebben de auteurs hun werk zelf vertaald. Die namen heb ik hier weggelaten. De andere vertalers zijn: Cynthia Abrahams, Joost Baars, Benno Barnard, Abdelkader Benali, Hans de Beukelaer, Jan Glas, Tamir Herzberg, Assad Jaber, Esther Jansma, Effendi N. Ketwaru, Henk Krosenbrink, Tsafrira Levy, G.O. Nijland, Kees Nijland, Jan Popkema, Suze Sanders, J.A. Smit, Kees Snoek, Jabik Veenbaas, Willem van der Velde, Dolf Verspoor, Goaitsen van der Vliet en Paul Weelen.

Dit gedicht van Jan Zwemer is opgenomen in "De eerste bloemlezing van de Nederlandse poëzie – 100 gedichten uit het Koninkrijk van 1945 tot nu" (Querido, november 2022). Het gedicht is afkomstig uit 'Landschrift in landstaal en streektaal. Gedichten over het boerenleven' (Van de Berg, 2010). Vertaling uit het Zeeuws door G.O. Nijland.

De dankdag

mee de dankdag spitte vaoder aol z’n land
’t liefst in ’t zicht van ’t kèrkvolk ’s middags, want
ie ao ’t nie zò op mènselijke wetten
mee de dankdag spitte vaoder aol z’n land

twintig roeen* en meer, ie keerde ’t mee den ’and
ie ’ieuw een rieme, een gaeve rechte kant
en tegen doenker kon ’n z’n spae in de olie zette
mee de dankdag spitte vaoder aol z’n land

nie schielijk, mae gestaag, ie spitte mee verstand
geên jacht, geên baos, ie stoeng op eige land
geên vuulte kwam vò ’t zicht, daè kon j’ op lette
mee de dankdag spitte vaoder aol z’n land

zò ei-je vò december ’eêl jen ’of an kant
een jaer eit zò z’n eige vaste ritme
je kan de vorst verwachte en impersant
ei-je je vrie’eid laete ziee an aolleman
en ’s aevends dankbaer kan j’ in kèrke zitte
mee de dankdag spitte vaoder aol z’n land

*roe: landmaat, een vierkante roe, in dit geval een Blootse roe, de landmaat in Walcheren (1 vierkante roe = 3612 x 3612 = 13,05 m²)

De dankdag

met de dankdag spitte vader al z’n land
’t liefst in ’t zicht van ’t kerkvolk ’s middags, want
hij had het niet zo op menselijke wetten
met de dankdag spitte vader al z’n land

twee en halve are ruim, hij keerde ’t met de hand
hij hield een rieme*, een gave rechte kant
en tegen ’t donker kon hij z’n spade in de olie zetten
met de dankdag spitte vader al z’n land

niet vlug, maar gestaag, hij spitte met verstand
niet jachten, geen baas, hij stond op eigen land
geen onkruid bleef zichtbaar, daar kon je op letten
met de dankdag spitte vader al z’n land

zo heb je voor december de hele tuin aan kant
een jaar heeft zo z’n eigen vaste ritme
je kan de vorst verwachten en ondertussen
heb je je vrijheid getoond aan iedereen
om ’s avonds dankbaar in de kerk te zitten
met de dankdag spitte vader al z’n land

*rieme: de smalle strook tussen het niet en wel gespitte land, die met de spitter mee steeds opschuift

© Jan Zwemer
© Vertaling: G.O. Nijland

Dit gedicht van jan Widdershoven is opgenomen in "De eerste bloemlezing van de Nederlandse poëzie – 100 gedichten uit het Koninkrijk van 1945 tot nu" (Querido, november 2022).

https://www.singeluitgeverijen.nl/querido/boek/de-eerste-bloemlezing-van-de-nederlandse-poezie/

Het gedicht werd eerder gepubliceerd op https://stadsdichterheerlen.nl/. De vertaling uit het Limburgs werd gemaakt door de auteur en is onder het origineel te lezen.

d’r gaad

ich sjton in d’r gaad
of in ing sjtroat urges in de sjtad
ne, op ee daak
boave op ee kantoer.
oet ing tuut gruie kastanjelbeum
de sjutting weëd sjtevig gegrieëpe
durch inne greune piering mit heng.
inne waan op vief beng
vieët um ’t kwarteer
drei rungdes en um d’r maat
nogins twieë.
de sjpuit glietsjt lankzaam
oet mienge erm en vilt
boave op ee kantoer
op ee daak
ne, in ing sjtroat urges in de sjtad
of op gen eëd woa
ich sjton in d’r gaad.

inne piel sjuut durch de lóch
bis in ’t geëlige greun.
d’r boek ieëwig wit
en de sjwatte brós
weersjpegelt in ’t blauw
d’r kuëning van ’t krapül
sjachereer va eier
en al ’t good dat blietst
flietsjer van aafgesjplieëte leisjting
vreuteleer in versjangeleerde blómpöt
d’r sjarlatan van de kouw eëd.
en witste wat deë zeët:

sjpring mar, wie inne dörpsgek
vleeg voet op d’r heëlesje wink
sjlinger dich wie ing sjlang
durch de sjtroate en de getskes
op zeuk noa ing medalje
ing sjpang vuur op dieng humme
ee kepke of ing veer
vuur get wiechtigs te kenne zage
ing tröat of ing triangel
vuur get aafgeschmienkte kultoer.
sjpring noe van dat daak
dat daak, dat daak…
vuur mich zit ing eëster
te sjreie in sjwat wit.
de bleër van de sjtruuk
razele ee bietje
in d’r kouwe wink.
mieng sjpuit woar good gelane
mit tsuig dat greune aasjlaag
van tegels lieët versjwiende.
mieng blood is reen gesjpoate
de oare onversjtopt
loat vasteloavend kómme
’t gluit wer in mieng hat.

*

de tuin

ik sta in de tuin
of op een straat ergens in de stad
nee, op een dak
boven op een kantoor.
uit een plastic zak groeien kastanjebomen
de schutting wordt stevig vastgegrepen
door een groene regenworm met handen.
een auto op vijf wielen
rijdt om het kwartier
drie rondjes en om de markt
nog eens twee.
de spuit glipt langzaam
uit mijn arm en valt
boven op een kantoor
op een dak
nee, op een straat ergens in de stad
of op de grond waar
ik sta in de tuin.

een pijl schiet door de lucht
tot in het gelige groen.
de buik eeuwig wit
en de zwarte borst
weerspiegelt in het blauw
de koning van het schorriemorrie
ritselaar van eieren
en al het goud dat blinkt
keiler van gespleten leistenen
wroeter in aftandse bloempotten
bedrieger van de koude aarde
en weet je wat hij zegt:

spring maar, als een dorpsgek
vlieg weg op de heerlense wind
slinger als een slang
door de straten en de steegjes
op zoek naar een medaille
een speld voor op je hemd
een prinsensteek of een veer
om belangrijke dingen te kunnen zeggen
een trompet of een triangel
voor wat afgeschminkte cultuur.
spring nu van dat dak
dat dak, dat dak…
voor me zit een ekster
te schreeuwen in zwart wit.
de bladeren van de struiken
bibberen een beetje
in de koude wind.
mijn spuit was goed geladen
met spul dat groene aanslag
van tegels laat verdwijnen.
mijn bloed is schoongespoten
mijn aderen onverstopt
laat carnaval maar komen
het gloeit weer in mijn hart.

© Jan Widdershoven