Tsead Bruinja

Dit gedicht van Theo Vossebeld in het Twents is opgenomen in "De eerste bloemlezing van de Nederlandse poëzie – 101 gedichten uit het Koninkrijk van 1945 tot nu" (Querido, november 2022). Het komt oorspronkelijk uit 'Zunlech. n Heel deel gedichtn' (De Oare útjouwerij, 1998). De vertaling werd gemaakt door Goaitsen van der Vliet.

Vossebeld is ook te gast op 27 november 's middags in Harbrinkhoek tijdens een middag rond het Twents en de bloemlezing. Meer informatie daarover op: https://skizze.nl/Skizze-Literair

Kijk voor meer Twentse literatuur op: www.twentsetaalbank.nl/

Bange

Wat dach iej wa’j warn
a’j in n duuster nog
de weg op monn
um de kraante te haaln
bi-j Bernard op n dreai?

Wat dach iej wa’j warn
a’j in n duuster nog
na de hoonderhukke monn
vuur de boavndure
um ze dichte te doon?

Wat dach iej wa’j warn
a’j in n duuster nog
nen arm vol hoolt monn haaln
in de hooltloze achter de schöppe?

Oaweral ha’j doonkere geate
en duustere heuke
Elkn boom had ne bange kaante
en um iedern hook zat schrik

Wierumme noa hoes
Glee’j makkelik oet
völ de schöppe hoast op oe
en in n duuster achter oe
zag iej dan zo heandig-an
wa doeznd man

In t volle lech van de delnlaampe
zag iej dan eavn
wier himmoal niks

*

Bang

Wat dacht je wat je was
als je in het donker nog
de weg op moest
om de krant te halen
bij Bernard op de hoek?

Wat dacht je wat je was
als je in het donker nog
naar de kippenhokken moest
aan de voorzijde
om ze dicht te doen?

Wat dacht je wat je was
als je in het donker nog
een arm vol hout moest halen
in de houtloods achter de schuur?

Overal had je donkere gaten
en duistere plekken
Iedere boom had een bange kant
en om iedere hoek zat schrik

Op de terugweg
gleed je gemakkelijk uit
viel de schuur haast op je
en in het donker achter je
zag je dan zo langzamerhand
wel duizend man

In het volle licht van de deellamp
zag je dan even
weer helemaal niks

© Theo Vossebeld
© Vertaling: Goaitsen van der Vliet

 

Middag rondom het Twentse dialect en De eerste bloemlezing van de Nederlandse poëzie (Querido, 2022) – 27 november te Harbrinkhoek om 15.00u

Met o.a. Theo Vossebeld, Hans Mellendijk, Dick Schlüter, Gé Nijkamp, Paul Abels + Tsead Bruinja

Wees welkom op deze middag rondom het Twents en alle andere talen die voorkomen in de De eerste bloemlezing van de Nederlandse poëzie – 101 gedichten uit het Koninkrijk van 1945 tot nu, een bloemlezing met streektalen, dialecten, straattaal en meer – samengesteld door Tsead Bruinja. Tijdens deze middag zijn er live voordrachten door Theo Vossebeld (Twents), Hans Mellendijk (Achterhoeks), Dick Schlüter (Twents), Gé Nijkamp (Twents) en Tsead Bruinja (Fries). Daarnaast zullen er versterkt een aantal eerder gemaakte opnames te horen zijn o.a. van gedichten in het Arabisch, Stellingwerfs, Gronings, Drents, Limburgs, Zeeuws en meer. Van alle gedichten zijn vertalingen beschikbaar in het Nederlands die desgewenst ten gehore zullen worden gebracht.

Locatie: Skizze
Mekkelenbergweg 30, 7615 PP Harbrinkhoek, Overijssel

Aanvang: 15.00u
(deur open om 14.30u)

Toegang: Gratis.
Reserveren graag. Het aantal plaatsen is beperkt.

De bloemlezing:

Tsead Bruinja: “Als Dichter des Vaderlands (2019-2020) nam ik mij voor een inclusieve bloemlezing samen te stellen die ruimte bood aan zo veel mogelijk talen, streektalen en dialecten. Ik plaatste online een oproep om gedichten in te sturen en zat van 2019 tot en met 2022 regelmatig in de Koninklijke Bibliotheek te Den Haag. Collectiespecialist Arno Kuipers speelde daarbij een cruciale rol. Hij haalde voor mij bundels en bloemlezingen uit het depot om door te spitten en regelde een kantoortje. Na drie jaar lezen en mede met steun van de Turing Foundation is er nu eindelijk het resultaat, een bloemlezing die een andere blik biedt op de Nederlandse poëzie, o.a. doordat ze verder kijkt dan de Nederlandse taal. De eerste bloemlezing van de Nederlandse poëzie en bevat gedichten uit Nederland, Indonesië, Suriname en de Antillen, maar ook werk van nieuwe Nederlanders uit het Midden-Oosten en Zuid-Amerika. Het boek wil en kan geen volledig overzicht zijn van de beste gedichten geschreven in het koninkrijk, wel een startschot voor een andere inclusievere blik op onze literatuur en wie daar wel en niet aan meedoet. Irakezen, Iraniërs, Amerikanen en anderen hebben in Nederland werk gemaakt dat met ons te maken heeft. Dat grotere verhaal ontbreekt tot nu toe in de bloemlezingen. “Onze” literatuur is die van Remco Campert, Tjitske Jansen en Radna Fabias, maar ook die van Tsjêbbe Hettinga, Jan Glas, Theo Vossebeld en Nydia Ecury, van Mowaffk Al-Sawad, Dick Schlüter en Mia You.”

https://www.singeluitgeverijen.nl/querido/boek/de-eerste-bloemlezing-van-de-nederlandse-poezie/

Overzicht van de talen in de bloemlezing:

Het Achterhoeks, Afrikaans, Arabisch, Bildts, Brabants, Dari/ Farsi, Drents, Esperanto, Engels, Fries, Genemuidens, Gronings, Hebreeuws, Indonesisch, Kollumerpompsters, Limburgs (o.a. Maastrischts en Kerkraads), Midslander Dialect (Terschellingen), Nederlands, Papiaments, Sarnami, Sranantongo, Stellingwerfs, Twents, Volendams, West-Fries en het Zeeuws.

Overzicht van de auteurs:

Amir Afrassiabi, Rik Andreae, Robert Anker, Chairil Anwar, Frank Martinus Arion, Bernardo Ashetu, Shakila Azizzada, Aletta Beaujon, Asaph Ben-Menahem, Ineke Berentschot, Wim Bluemers, Frans Budé, Jac. Bulle, Cándani, Edgar Cairo, Leonne Cramers, Eppie Dam, Kwame Dandilo, Gerrit Hendrik Deunk, R. Dobru, Nydia Ecury, Elisabeth Eybers, Herman Finkers, Aly Freije, Jörgen Gario ‘unom’, Jan Glas, Paula Gomes, Fieke Gosselaar, Halil Gür, Henny Hamhuis, Jan Kornelis Harms, Erik Harteveld, Rein Heerink, Tsjêbbe Hettinga, Hans Heyting, Jelle Kaspersma, Hans Keuper, Henk Kolvoort, Marga Kool, Harm Koops, Everdien Koskamp-Luijmes, Wiel Kusters, Gerrit Lansink, John Leefmans, Titia Lont, Lamia Makaddam, Tip Marugg, Djordje Matić, Hans Mellendijk, Saul van Messel, Steijn Minholts, Raj Mohan, Tiny Mulder, Richard Muller, Jit Narain, Ramsey Nasr, Gerard Nijenhuis, Munye Oduber-Winklaar, Frank van Pamelen, Guillaume Pool, Esther Porcelijn, Sonja Prins, Otjep Rahantoknam, Naji Rahim, Roel Reijntjes, Astrid H. Roemer, Sebastiaan Roes, Arno Römgens, Gerrit Roosink, Suze Sanders, Mowaffk Al-Sawad, Dick Schlüter, Johanna Schouten-Elsenhout, Ibrahim Selman, Shrinivási, Sitor Situmorang, Michaël Slory, Albertina Soepboer, Marien Stroo, Frank Tazelaar, H. van Teylingen, Albert Tilma, Sijmen Tol, Trefossa, Jan Siebo Uffen, C.B. Vaandrager, Johan Veenstra, Peter van der Velde, JACE van de Ven, Arie de Viet, Peter Visser, Lammert Voos, Theo Vossebeld, Nina Werkman, Jan Widdershoven, Willem Wilmink, Peer Wittenbols, Mia You en Jan Zwemer.

Overzicht van de vertalers:

In veel gevallen hebben de auteurs hun werk zelf vertaald. Die namen heb ik hier weggelaten. De andere vertalers zijn: Cynthia Abrahams, Joost Baars, Benno Barnard, Abdelkader Benali, Hans de Beukelaer, Jan Glas, Tamir Herzberg, Assad Jaber, Esther Jansma, Effendi N. Ketwaru, Henk Krosenbrink, Tsafrira Levy, G.O. Nijland, Kees Nijland, Jan Popkema, Suze Sanders, J.A. Smit, Kees Snoek, Jabik Veenbaas, Willem van der Velde, Dolf Verspoor, Goaitsen van der Vliet en Paul Weelen.

Een aantal voordrachten zijn te horen op soundcloud:

https://soundcloud.com/tsead-bruinja/sets/de-eerste-bloemlezing-van-de

Samen met muzikant ZEA (Arnold de Boer), fotograaf Rosa van Ederen en gastdichter Hélène Gelèns was ik in zorgcentrum Haersmahiem te Buitenpost voor Portretten in Poëzie.

Wat niet onvermeld mag blijven is de bijnaam van mevrouw Neeltje van der Veen-Bottema. Haar dochter vertelde bij de presentatie dat Neeltje in haar dorp ook wel ‘dakhaas’ werd genoemd. Die bijnaam kreeg ze omdat ze er als meisje op een vroege wintermorgen in het geniep vandoor was gegaan met een vriendin, om in het barre weer de Elfstedentocht te schaatsen. Nog altijd loopt mevrouw Van der Veen-Bottema als een kievit…

Lees de gedichten en beluister de muziek die wij voor en met de bewoners maakten en bekijk de foto's op:

https://leeuwardencityofliterature.nl/project/portretten-in-poezie/portretten-woonzorgcentrum-haersmahiem/

Het Woordenrijk is een radioprogramma over poëzie en literatuur, elke zondag van 13 tot 14 uur. Het werd in 2012 opgericht door Harry Zevenbergen en wordt tegenwoordig gepresenteerd door Adrienne van de Nieuwegiessen en Ricco van Nierop.

Meer over interviewer Ricco van Nierop: http://miaw.nl/ricco-van-nierop/

In Het Woordenrijk aandacht voor poëzie in streektalen en dialecten met Tsead Bruinja. Het poëzieprogramma is tegenwoordig zondags tussen 13-14 uur te horen op Den Haag FM.

Tsead Bruinja was in 2019 en 2020 Dichter des Vaderlands en in die functie schreef hij poëzie naar aanleiding van de actualiteit. Daarnaast nam hij zich voor om aandacht te geven aan Nederlandse poëzie die niet in het Nederladns geschreven wordt, maar toch Nederlands is. Hij deed een oproep en ging zelf op onderzoek in de Koninklijke Bibliotheek en nu is er ‘De eerste bloemlezing van de Nederlandse poëzie’. Een dik boek waarin je gedichten vindt van Nederlandse dichters in het Volendams, Zeeuws, Arabisch, Achterhoeks, Limburgs, Gronings en natuurlijk ook het Fries van Bruinja zelf. We spreken uitgebreid met Bruinja over het hoe en waarom van deze bundel en gaan veel voorbeelden horen.

https://www.denhaagfm.nl/dhfm/4650631/tsead-bruinja-in-het-woordenrijk

Dit gedicht van Jac. Bulle (Nieuwe Pekela 1928. – Amsterdam 1995) in het Gronings is opgenomen in "De eerste bloemlezing van de Nederlandse poëzie – 101 gedichten uit het Koninkrijk van 1945 tot nu" (Querido, november 2022). Ik vond het in 'De 100 mooiste Groningse gedichten' (Uitgeverij kleine Uil, 2006). De vertaling werd gemaakt door Jan Glas. Hij was ook zo vriendelijk om het gedicht in te spreken.

https://www.kleineuil.nl/poezie/de-100-mooiste-groningse-gedichten-details

https://www.singeluitgeverijen.nl/querido/boek/de-eerste-bloemlezing-van-de-nederlandse-poezie/

Rugger

De eerste dode dij ik zag
was Rugger, n knecht van ons.
Mien voader haar hom dood
in swienhok vonnen,
en ik heb Rugger zain
dou hai in kiste lag.

Zien kiste ston in gaange
– ’t huus was nogal klaain –
en ’k heur nog hou zien voader zee:
– wolst Rugger ook nog even zain? –
Ik was zes – zeuven joar
en hailemoal nait baange.

n Loekie kwam van kiste
en ik keek verwonderd
noar Rugger’s rustege gezicht
dat stil tevreden,
sikkom vrumd gelukkeg leek.

’t Was n daipe, swoare stilte,
dij doar om ons hong.
Ik zag hou Rugger’s voader
schienvat dichter bie hom huil
en tegen mie dou zee:
– hest ’t nou goud zain, mien jong? –

Ik heb niks zegd, allain moar knikt,
en, ducht mie, hai begreep dit wel,
want zokswat waarkt zo daip op kinder,
dat ik mie dit aaltied nog herinner
en ’t ook nooit vergeten zêl.

*

Rugger

De eerste dode die ik zag
was Rugger, ’n knecht van ons.
Mijn vader had hem dood
in het varkenshok gevonden,
en ik heb Rugger gezien
toen hij in de kist lag.

Zijn kist stond in de gang
– het huis was nogal klein –
en ik hoor nog hoe zijn vader zei:
– wou je Rugger nog even zien? –
Ik was zes – zeven jaar
en helemaal niet bang.

’n Luikje ging van de kist
en ik keek verwonderd
naar Ruggers rustige gezicht
dat stil tevreden,
bijna vreemd gelukkig leek.

’t Was een diepe, zware stilte,
die daar om ons hing.
Ik zag hoe Ruggers vader
de lantaarn dichter bij hem hield
en toen tegen mij zei:
– heb je ’t nu goed gezien, mijn jongen? –

Ik heb niets gezegd, alleen maar geknikt,
en, ik denk, hij begreep dit wel,
want zoiets maakt zo’n indruk op kinderen,
dat ik mij dit altijd nog herinner
en het ook nooit zal vergeten.

© Jac. Bulle
© Vertaling: Jan Glas

https://on.soundcloud.com/RRdkd

De eerste bloemlezing van de Nederlandse poëzie
101 gedichten uit het Koninkrijk van 1945 tot nu

• Uitgeverij: Querido
• NUR: 306

 

Dit gedicht van Johan Veenstra in het Stellingwerfs is opgenomen in "De eerste bloemlezing van de Nederlandse poëzie – 101 gedichten uit het Koninkrijk van 1945 tot nu" (Querido, november 2022). Het komt oorspronkelijk uit 'Sletel parredies' (Stichting Stellingwarver Schrieversronte, 1994). De vertaling is gemaakt door de auteur.

Mien oolde huus

D’r wonen vremde meensken
in mien oolde huus.
Meensken in zoemerkleren
toffelen op et hiem omme.
Volk dat domweg daenkt
dat et now heur huus is.

Mar ze kennen de geluden niet:
de losliggende voste,
et amechtige kreunen
van et huus in de wiend.
De stemmen van vroeger,
diej’ d’r altied vernemen kunnen.

Ze verstaon de woorden
van een veurbi’je tied niet.
Ze heuren de iekmulders niet,
zien de vleermoezen niet.
En ze kun d’r niet vulen
wat as ik d’r vule.

D’r wonen vremde meensken
in mien oolde huus.
Aarme meensken,
et zal heur huus nooit wodden.

*

Mijn oude huis

Er wonen vreemde mensen
in mijn oude huis.
Mensen in zomerkleren
lopen op het erf rond.
Mensen die domweg denken
dat het nu hun huis is.

Maar ze kennen de geluiden niet:
de losliggende vorstpan,
het amechtige kreunen
van het huis in de wind.
De stemmen van vroeger
die je er altijd kunt horen.

Ze verstaan de woorden
van een voorbije tijd niet.
Ze horen de meikevers niet,
zien de vleermuizen niet.
En ze kunnen er niet voelen
wat ik er voel.

Er wonen vreemde mensen
in mijn oude huis.
Arme mensen,
het zal hun huis nooit worden.

De bloemlezing:

Tsead Bruinja: “Als Dichter des Vaderlands (2019-2020) nam ik mij voor een inclusieve bloemlezing samen te stellen die ruimte bood aan zo veel mogelijk talen, streektalen en dialecten. Ik plaatste online een oproep om gedichten in te sturen en zat van 2019 tot en met 2022 regelmatig in de Koninklijke Bibliotheek te Den Haag. Collectiespecialist Arno Kuipers speelde daarbij een cruciale rol. Hij haalde voor mij bundels en bloemlezingen uit het depot om door te spitten en regelde een kantoortje. Na drie jaar lezen en mede met steun van de Turing Foundation is er nu eindelijk het resultaat, een bloemlezing die een andere blik biedt op de Nederlandse poëzie, o.a. doordat ze verder kijkt dan de Nederlandse taal. De eerste bloemlezing van de Nederlandse poëzie en bevat gedichten uit Nederland, Indonesië, Suriname en de Antillen, maar ook werk van nieuwe Nederlanders uit het Midden-Oosten en Zuid-Amerika. Het boek wil en kan geen volledig overzicht zijn van de beste gedichten geschreven in het koninkrijk, wel een startschot voor een andere inclusievere blik op onze literatuur en wie daar wel en niet aan meedoet. Irakezen, Iraniërs, Amerikanen en anderen hebben in Nederland werk gemaakt dat met ons te maken heeft. Dat grotere verhaal ontbreekt tot nu toe in de bloemlezingen. “Onze” literatuur is die van Remco Campert, Tjitske Jansen en Radna Fabias, maar ook die van Tsjêbbe Hettinga, Jan Glas, Theo Vossebeld en Nydia Ecury, van Mowaffk Al-Sawad, Dick Schlüter en Mia You.”

https://www.singeluitgeverijen.nl/querido/boek/de-eerste-bloemlezing-van-de-nederlandse-poezie/

Overzicht van de talen in de bloemlezing:

Het Achterhoeks, Afrikaans, Arabisch, Bildts, Brabants, Dari/ Farsi, Drents, Esperanto, Engels, Fries, Genemuidens, Gronings, Hebreeuws, Indonesisch, Kollumerpompsters, Limburgs (o.a. Maastrischts en Kerkraads), Midslander Dialect (Terschellingen), Nederlands, Papiaments, Sarnami, Sranantongo, Stellingwerfs, Twents, Volendams, West-Fries en het Zeeuws.

Overzicht van de auteurs:

Amir Afrassiabi, Rik Andreae, Robert Anker, Chairil Anwar, Frank Martinus Arion, Bernardo Ashetu, Shakila Azizzada, Aletta Beaujon, Asaph Ben-Menahem, Ineke Berentschot, Wim Bluemers, Frans Budé, Jac. Bulle, Cándani, Edgar Cairo, Leonne Cramers, Eppie Dam, Kwame Dandilo, Gerrit Hendrik Deunk, R. Dobru, Nydia Ecury, Elisabeth Eybers, Herman Finkers, Aly Freije, Jörgen Gario ‘unom’, Jan Glas, Paula Gomes, Fieke Gosselaar, Halil Gür, Henny Hamhuis, Jan Kornelis Harms, Erik Harteveld, Rein Heerink, Tsjêbbe Hettinga, Hans Heyting, Jelle Kaspersma, Hans Keuper, Henk Kolvoort, Marga Kool, Harm Koops, Everdien Koskamp-Luijmes, Wiel Kusters, Gerrit Lansink, John Leefmans, Titia Lont, Lamia Makaddam, Tip Marugg, Djordje Matić, Hans Mellendijk, Saul van Messel, Steijn Minholts, Raj Mohan, Tiny Mulder, Richard Muller, Jit Narain, Ramsey Nasr, Gerard Nijenhuis, Munye Oduber-Winklaar, Frank van Pamelen, Guillaume Pool, Esther Porcelijn, Sonja Prins, Otjep Rahantoknam, Naji Rahim, Roel Reijntjes, Astrid H. Roemer, Sebastiaan Roes, Arno Römgens, Gerrit Roosink, Suze Sanders, Mowaffk Al-Sawad, Dick Schlüter, Johanna Schouten-Elsenhout, Ibrahim Selman, Shrinivási, Sitor Situmorang, Michaël Slory, Albertina Soepboer, Marien Stroo, Frank Tazelaar, H. van Teylingen, Albert Tilma, Sijmen Tol, Trefossa, Jan Siebo Uffen, C.B. Vaandrager, Johan Veenstra, Peter van der Velde, JACE van de Ven, Arie de Viet, Peter Visser, Lammert Voos, Theo Vossebeld, Nina Werkman, Jan Widdershoven, Willem Wilmink, Peer Wittenbols, Mia You en Jan Zwemer.

Overzicht van de vertalers:

In veel gevallen hebben de auteurs hun werk zelf vertaald. Die namen heb ik hier weggelaten. De andere vertalers zijn: Cynthia Abrahams, Joost Baars, Benno Barnard, Abdelkader Benali, Hans de Beukelaer, Jan Glas, Tamir Herzberg, Assad Jaber, Esther Jansma, Effendi N. Ketwaru, Henk Krosenbrink, Tsafrira Levy, G.O. Nijland, Kees Nijland, Jan Popkema, Suze Sanders, J.A. Smit, Kees Snoek, Jabik Veenbaas, Willem van der Velde, Dolf Verspoor, Goaitsen van der Vliet en Paul Weelen.

Een aantal voordrachten zijn te horen op soundcloud: 

https://soundcloud.com/tsead-bruinja/sets/de-eerste-bloemlezing-van-de

 

Maandag 14 november nemen de studenten van ROC Friese Poort voor 1 dag restaurant Steef in Leeuwarden over. Naast een gastronomisch 5 gangen diner zal ik gedichten voorlezen. Er wordt er deze avond ook geld opgehaald voor een goed doel. De winst van de avond wordt gedoneerd aan stichting Wender. Wil je erbij zijn, stuur een mailtje naar kiemsneek@rocfriesepoort.nl o.v.v. 'dinersteef'.

"Ieder mens verdient een veilig eigen leven" is het motto van Stichting Wender. Op hun website schrijven ze:

"Wij helpen je met opvang en ondersteuning om een positieve wending aan je leven te geven. Een eigen plek. Weg van huiselijk geweld. Weg van dak- of thuisloosheid. We bieden veiligheid, rust en structuur. Zodat je weer vooruit kunt kijkt. Durft te dromen. De draad weer oppakt. De touwtjes van je eigen leven in handen neemt. Hoe moeilijk dat soms ook is. Wij zijn er voor je."

Bewonderde vanochtend een Drentse Dokkumer die prachtig Fries sprak bij Omrop Fryslân en worstelde mij toen door onderstaand gedicht van Eppie Dam in het Pompsters dialect. Het was vroeg en het was even schakelen tussen alle talen. De volgende keer zet ik de wekker nog wat eerder en hou ik mijn kop onder de koude kraan. Hieronder het gedicht.

Onmacht

Ik fyn ut niet eerlik
dat kleine Auke
doadreedn is.

Dêrom droom ik naks
dat ik fergriëmd wor
deur un nog groatere auto.

Mar de annere daags
mankeert mij niks.

Later staan ik prakkeseernd
bij ome Douwe
nar ut draain
fan e bietemoln te siën.

Ik moet mij ynhoudn,
anners steek ik
myn hand deryn.

*

Onmacht

Ik vind het niet eerlijk
dat kleine Auke
doodgereden is.

Daarom droom ik ’s nachts
dat ik word vermorzeld
door een nog grotere auto.

Maar de volgende dag
mankeert mij niks.

Later sta ik in gedachten
bij oom Douwe te kijken
naar het draaien
van de bietenmolen.

Ik moet mij inhouden,
anders steek ik
mijn hand erin.

© Eppie Dam
© Vertaling Goaitsen van der Vliet

Website Eppie Dam: https://www.eppiedam.nl/

Oorspronkelijke bron: 'De Pomp. Gedichtn yn ut Pompster dialekt' (De Oare útjouwerij, 1988)

Meer over het Pompsters: https://nds-nl.wikipedia.org/wiki/Pompsters

De hele uitzending is te beluisteren via:

https://www.omropfryslan.nl/nl/radio/programma/fryslan-fan-e-moarn/398573

Het gedicht is te lezen in:

De eerste bloemlezing van de Nederlandse poëzie
101 gedichten uit het Koninkrijk van 1945 tot nu

• Uitgeverij: Querido
• NUR: 306

Dit gedicht van Jan Glas is opgenomen in "De eerste bloemlezing van de Nederlandse poëzie – 101 gedichten uit het Koninkrijk van 1945 tot nu" (Querido, november 2022). Het komt oorspronkelijk uit 'Dubbel Glas. Ale gedichten' (Uitgeverij kleine Uil, 2012). De vertaling uit het Gronings is gemaakt door de dichter zelf.

De mooie bakker

n Bevroren stoet kinnen je, las ik ooit aargens,
t beste ien t donker ontdooien.
Bieveurbeeld ien stoettrommel,
of langzoam ien koelkast.

Omdat tiedens t ontdooien, onder ienvloud van licht,
t meelbestanddail stoerder te verteren wordt,
mit noame vitamine D zol din minder goud
deur t lichoam opnomen worden.

Ik kende n bakker dij zukke mooie blaauwe ogen haar
dat t twij hemeltjes leken,
mit ien elk hemeltje n klaaine swaarde zun.
Hai haar geweldeg staarke aarms van t deeg kneden.
Ik mos altied kieken noar dij mooie bakker.

Mor hai kreeg kanker ien zien knij en ging dood.
Mien fantasieen over de bakker hielden abrupt op.
Dood begeer ik nait.

De mooie bakker von traauwens dat verhoal over t
ontdooien grode onzin. Ik wait t nait.
Ik wait nait wat ik geloven mot.
Alle geloof is overgoave.

Ik haar ofgelopen veujoar
nog n periode grode behuifte mie over te geven.

*

De mooie bakker

Een bevroren brood kun je, las ik ooit ergens,
het beste in het donker ontdooien.
Bijvoorbeeld in een broodtrommel,
of langzaam in de koelkast.

Omdat tijdens het ontdooien, onder invloed van licht,
het meelbestanddeel moeilijker verteerbaar wordt,
met name vitamine D zou dan minder goed
door het lichaam worden opgenomen.

Ik kende een bakker die zulke mooie blauwe ogen had
dat het twee hemeltjes leken,
met in elk hemeltje een kleine zwarte zon.
Hij had geweldig sterke armen van het deeg kneden.
Ik moest altijd naar die mooie bakker kijken.

Maar hij kreeg kanker in zijn knie en ging dood.
Mijn fantasieën over de bakker hielden abrupt op.
Dood begeer ik niet.

De mooie bakker vond trouwens dat verhaal over het ontdooien
grote onzin. Ik weet het niet.
Ik weet niet wat ik geloven moet.
Alle geloof is overgave.

Ik had afgelopen voorjaar
nog een periode grote behoefte me over te geven.

© Jan Glas

 

Samen met Jörgen Gario 'Unom' was ik te gast bij Spraakmakers op Radio 1 om te praten over "De eerste bloemlezing van de Nederlandse poëzie – 101 gedichten uit het Koninkrijk van 1945 tot nu" (Querido, november 2022).

Meer over Jörgen Gario 'Unom': http://unomjg.nl/

Meer over de bloemlezing: De eerste bloemlezing van de Nederlandse poëzie – 101 gedichten uit het Koninkrijk van 1945 tot nu (Querido)

Website Spraakmakers: https://www.nporadio1.nl/programmas/spraakmakers

De eerste bloemlezing van de Nederlandse poëzie – 101 gedichten uit het Koninkrijk van 1945 tot nu

Een bloemlezing met streektalen, dialecten, straattaal en meer

Samenstelling: Tsead Bruinja

Met steun van de Koninklijke Bibliotheek en Turing Foundation

Uitgegeven door Uitgeverij Querido

ISBN: 9789021436937

€ 22,99

Verschijnt 8 november 2022

Tsead Bruinja: “Als Dichter des Vaderlands (2019-2020) nam ik mij voor een inclusieve bloemlezing samen te stellen die ruimte bood aan zo veel mogelijk talen, streektalen en dialecten. Ik plaatste online een oproep om gedichten in te sturen en zat van 2019 tot en met 2022 regelmatig in de Koninklijke Bibliotheek te Den Haag. Collectiespecialist Arno Kuipers speelde daarbij een cruciale rol. Hij haalde voor mij bundels en bloemlezingen uit het depot om door te spitten en regelde een kantoortje. Na drie jaar lezen en mede met steun van de Turing Foundation is er nu eindelijk het resultaat, een bloemlezing die een andere blik biedt op de Nederlandse poëzie, o.a. doordat ze verder kijkt dan de Nederlandse taal.

De eerste bloemlezing van de Nederlandse poëzie en bevat gedichten uit Nederland, Indonesië, Suriname en de Antillen, maar ook werk van nieuwe Nederlanders uit het Midden-Oosten en Zuid-Amerika. Het boek wil en kan geen volledig overzicht zijn van de beste gedichten geschreven in het koninkrijk, wel een startschot voor een andere inclusievere blik op onze literatuur en wie daar wel en niet aan meedoet.

Irakezen, Iraniërs, Amerikanen en anderen hebben in Nederland werk gemaakt dat met ons te maken heeft. Dat grotere verhaal ontbreekt tot nu toe in de bloemlezingen. “Onze” literatuur is die van Remco Campert, Tjitske Jansen en Radna Fabias, maar ook die van Tsjêbbe Hettinga, Jan Glas en Nydia Ecury, van Mowaffk Al-Sawad en Mia You. Het liefst zou ik zien dat er nooit meer een bloemlezing verschijnt met louter Nederlandstalige poëzie.”

https://www.singeluitgeverijen.nl/querido/boek/de-eerste-bloemlezing-van-de-nederlandse-poezie/

Evenementen:

Op 9 november is vindt de presentatie plaats in Perdu – https://perdu.nl/nl/r/de-eerste-bloemlezing-van-de-nederlandse-poezie-100-gedichten-uit-het-koninkrijk-van-1945-tot-nu/

Op 23 november is er een programma met voordrachten in de Koninklijke Bibliotheek – https://www.kb.nl/actueel/agenda/poeziemiddag-met-tsead-bruinja

Op 27 november is er een middagprogramma in Harbrinkhoek en op 3 december is er een middagpogramma in Nijmegen bij het Poëziecentrum

Mocht u ook iets willen organiseren dan hoor ik het graag!

Overzicht talen:

Het Achterhoeks, Afrikaans, Arabisch, Bildts, Brabants, Dari/ Farsi, Drents, Esperanto, Engels, Fries, Genemuidens, Gronings, Hebreeuws, Indonesisch, Kollumerpompsters, Limburgs (o.a. Maastrischts en Kerkraads), Midslander Dialect (Terschellingen), Nederlands, Papiaments, Sarnami, Sranantongo, Stellingwerfs, Twents, Volendams, West-Fries en het Zeeuws.

Overzicht auteurs:

Amir Afrassiabi, Rik Andreae, Robert Anker, Chairil Anwar, Frank Martinus Arion, Bernardo Ashetu, Shakila Azizzada, Aletta Beaujon, Asaph Ben-Menahem, Ineke Berentschot, Wim Bluemers, Frans Budé, Jac. Bulle, Cándani, Edgar Cairo, Leonne Cramers, Eppie Dam, Kwame Dandilo, Gerrit Hendrik Deunk, R. Dobru, Nydia Ecury, Elisabeth Eybers, Herman Finkers, Aly Freije, Jörgen Gario ‘unom’, Jan Glas, Paula Gomes, Fieke Gosselaar, Halil Gür, Henny Hamhuis, Jan Kornelis Harms, Erik Harteveld, Rein Heerink, Tsjêbbe Hettinga, Hans Heyting, Jelle Kaspersma, Hans Keuper, Henk Kolvoort, Marga Kool, Harm Koops, Everdien Koskamp-Luijmes, Wiel Kusters, Gerrit Lansink, John Leefmans, Titia Lont, Lamia Makaddam, Tip Marugg, Djordje Matić, Hans Mellendijk, Saul van Messel, Steijn Minholts, Raj Mohan, Tiny Mulder, Richard Muller, Jit Narain, Ramsey Nasr, Gerard Nijenhuis, Munye Oduber-Winklaar, Frank van Pamelen, Guillaume Pool, Esther Porcelijn, Sonja Prins, Otjep Rahantoknam, Naji Rahim, Roel Reijntjes, Astrid H. Roemer, Sebastiaan Roes, Arno Römgens, Gerrit Roosink, Suze Sanders, Mowaffk Al-Sawad, Dick Schlüter, Johanna Schouten-Elsenhout, Ibrahim Selman, Shrinivási, Sitor Situmorang, Michaël Slory, Albertina Soepboer, Marien Stroo, Frank Tazelaar, H. van Teylingen, Albert Tilma, Sijmen Tol, Trefossa, Jan Siebo Uffen, C.B. Vaandrager, Johan Veenstra, Peter van der Velde, JACE van de Ven, Arie de Viet, Peter Visser, Lammert Voos, Theo Vossebeld, Nina Werkman, Jan Widdershoven, Willem Wilmink, Peer Wittenbols, Mia You en Jan Zwemer.

Overzicht vertalers:

In veel gevallen hebben de auteurs hun werk zelf vertaald. Die namen heb ik hier weggelaten. De andere vertalers zijn: Cynthia Abrahams, Joost Baars, Benno Barnard, Abdelkader Benali, Hans de Beukelaer, Jan Glas, Tamir Herzberg, Assad Jaber, Esther Jansma, Effendi N. Ketwaru, Henk Krosenbrink, Tsafrira Levy, G.O. Nijland, Kees Nijland, Jan Popkema, Suze Sanders, J.A. Smit, Kees Snoek, Jabik Veenbaas, Willem van der Velde, Dolf Verspoor, Goaitsen van der Vliet en Paul Weelen.

Een aantal voordrachten zijn te horen op soundcloud:

https://soundcloud.com/tsead-bruinja/sets/de-eerste-bloemlezing-van-de

Dit gedicht van Sebastiaan Roes is opgenomen in "De eerste bloemlezing van de Nederlandse poëzie – 101 gedichten uit het Koninkrijk van 1945 tot nu" (Querido, november 2022). Het komt oorspronkelijk uit Uit: 'Arfgood. Verzamelde gedichten' (Fagus, 2009). In plaats van een vertaling koos de dichter voor een verklarende woordenlijst.

Oldern

De hoed wordt vaal en
grow en gries

In ’t spegel
de waorheid
en ’t bewies

‘De meeste eerpels
He’k noo wal ehad’

Ik draej mi-j umme
en wil naor boetn,
de straote op,
’t park in

Lopen wordt gaon,
gaon wordt gengeln,
gengeln

stramphampeln

Gelukkeg bunt der benkskes
‘Smiet ow dale!’,
steet der op

En dat doo’k,
nen langen meddag lank.

Dan, verkeld,
op hoes op-an.

En wachten op den nacht.

© Sebastiaan Roes

Verklarende woordenlijst:

hoed: huid
gengeln: slenteren
stramphampeln: struikelen (zich struikelend voortbewegen)
‘Smiet ow dale!’: ‘Smijt je neer!’, lees: ‘Ga zitten!’
verkeld: verkouden (hier: onderkoeld

'Arfgood' kun je bestellen via:

http://www.fagus-uitgeverij.nl/site/verschenen/Artikelen/2009/11/27_Arfgood.html

Meer informatie over de bloemlezing:

https://www.singeluitgeverijen.nl/querido/boek/de-eerste-bloemlezing-van-de-nederlandse-poezie/