Fryslân Dei in Brussel: diversiteit van talen en Zwarte Piet (dit was de kop van hetzelfde stuk zoals het gisteren op de internetpagina van de Leeuwarder Courant stond)
De Fryslân Dei in Brussel bezong woensdag de diversiteit van talen. Tsead Bruinja, de dichter des vaderlands, wist het sprookje ruw te verstoren.
Eigenlijk was dichter des vaderlands Tsead Bruinja donderdag veel te ziek. Maar hij wilde per se optreden tijdens de jaarlijkse Fryslân Dei. Dus kwam hij naar Brussel, als afsluiter van een ochtend die de diversiteit van talen bezong.
Bruinja trad op. Hij wilde een statement maken. ,,Als we zo voor diversiteit zijn’’, sprak hij tot het hoge gezelschap bestuurders en politici, ,,wáárom moeten we dan nog steeds spreken over Zwarte Piet?’’ Het bleef ijzingwekkend stil op de bijeenkomst, die tot dan van positiviteit aan elkaar hing. Bruinja: ,,Ja. Denkt u daar maar eens over na.’’
Bruinja droeg gedichten voor over Titus Brandsma, de Friese priester die in 1942 stierf in Dachau. ,,We leven niet in dezelfde tijd. Maar soms lijkt het erop.’’
Even daarvoor had commissaris Arno Brok – in het Engels – verteld dat Friezen en vertegenwoordigers van andere minderheidstalen hier in Brussel bijeen waren om de diversiteit van talen te vieren. Brok refereerde aan weerman Gerrit Hiemstra die zegt nog steeds in het Fries te dromen. Hoogleraar Goffe Jensma hield een referaat over de plaats van het Fries in een provincie die steeds diverser wordt.
Meertalig
Professor Joana Duarte vertelde over haar studie naar meertalige scholen. Die sluiten niet aan bij de praktijk; talen (Fries, Nederlands en Engels) worden op school gescheiden gevoerd, per dagdeel, terwijl kinderen al die talen juist dwars door elkaar aanleren. En Duarte kan het weten; haar zoontje van zeven heeft ouders die van huis uit Duits en Portugees spreken. Eenmaal in Nederland kreeg hij er Fries, Duits en Engels bij. Volgens Duarte moeten scholen kinderen stimuleren om ook hun oorspronkelijke memmetaal te blijven spreken, of dat nu Arabisch is, Fries of Pools. ,,Diversiteit is geen bedreiging voor het Fries.’’
'Op sa’n dei moatst ek nei dyssels doare te sjen'
Dichter Bruinja haakte daar op aan met zijn oproep om eindelijk eens af te rekenen met Zwarte Piet. ,,Grutsk as ik bin op it Frysk’’, zei hij na afloop. ,,Mar op sa’n dei heart ek krityk. Op sa’n dei moatst ek nei dyssels doare te sjen.’’ Dat gebeurt bij Friezen te weinig, vindt de dichter. ,,Wy ha de mûle fol oer minderheden en oer minderheidstalen. Mar dat betsjut just datst ek oare minderheden romte jaan moatst.’’
Tradities
Bruinja protesteerde eerder tegen Zwarte Piet toen hij nog Dongeradichter was. ,,Blackface is kwetsend. Klear. Stopje dêr mei! Dat is dochs in hiel lytse muoite.’’ Friezen hebben in deze tijd de neiging om te sterk aan tradities te hangen, vindt de dichter. Terwijl een open samenleving juist helemaal geen bedreiging is voor de positie van de eigen taal of identiteit, zoals professor Duarte even daarvoor al zei.
'Om my hie der ek wol in Antilliaanske sprekker kommen mocht'
De Fryslân Dei was de derde in successie. Commissaris Brok sprak van een mooie traditie. Bruinja had een tip voor volgend jaar. ,,Op sa’n dei wurdt alles hielendal Frysk. Mar om my hie der ek wol in Antilliaanske sprekker kommen mocht.’’
Bron: Leeuwarder Courant, 10-10-2019
Tsead Bruinja 