Tsead Bruinja

Dit gedicht stond vandaag in de NRC.

Hanebalk hoort eigenlijk als 'hanenbalk' geschreven (met dan aan Ton van 't Hof voor zijn opmerkzaamheid). 

LIEVER NAAR HET MALIEVELD DAN AAN DE HANEBALK

denkt u er wel eens over
om uit het leven te stappen?
vroeg agrarisch coach
monique te kiefte in 2018
aan een aantal boeren

(uitgebreide toelichting en links zijn onder het gedicht te vinden)

"Ambachtslieden uit de hele wereld hebben het afgelopen jaar gewerkt aan een nieuw kunstwerk onder leiding van Éric Van Hove: de Fryske Motor. Dat werk is maandag in het Fries Museum in Leeuwarden onthuld."

Ik schreef er een gedicht bij:

WAT DUWDE MIJ ERIN?

is er iets dat mij drijft en mij aandrijft
iets dat mij niet laat verzuipen
als ik de vaart in spring?

of duik ik door het water
val ik door een oppervlakte
spring ik erop met zwier
en zaligheid?

gaat er iets aan ons beiden verloren
als ik eruit kruip?

kom
zo voelt het anders niet

er wordt iets gewonnen

plofte de ziel in een keer in mij neer
of werd die erin gemasseerd geboetseerd
gefolterd geschaafd en geslepen
tot lijf en kop haar
mochten houden?

waarom valt ze er bij zoveel mensen vliegensvlug weer uit
en hoe verliep die first date bij ons?

we waren beiden jong
we kunnen het niet navertellen

en waarom kan ik niet van het licht leven
moet er dood spul door mij heen
om de zaak bij elkaar

mij aan een stuk door

te houden?

wat is er allemaal gestorven
om mij gaande te krijgen

zodat ik er in kan springen
en niet verzuip?

deze malle mond deze kop
en dit paar handen

waarop lopen ze uit?

WAT TREAU MY DERYN?

is der wat dat my driuwt en my oandriuwt
wat dat my net fersûpe lit
as ik yn ’e feart spring?

of dûk ik troch it wetter
fal ik troch in oerflak
spring ik derop mei swier
en sillichheid?

giet der wat oan ús beiden ferlern
as ik derút krûp?

kom
sa fielt it oars net

der wurdt wat wûn

plofte de siel yn ien kear yn my del
of waard dy deryn massearre boetsearre
tramtearre skaaft en slipe
oant lea en kop har
hâlde mochten?

wêrom falt se der by safolle lju rillegau wer út
en hoe ferrûn dy first date by ús?

wy wienen beide jong
we kinne it net neifertelle

en wêrom kin ik net fan it ljocht leve
moat der dea guod troch my hinne
om de brot by inoar

my oan ien stik wei

te hâlden?

wat is der allegear stoarn
om my geande te krijen

sadat ik der ynspringe kin
en net fersûp?

dizze mâle mûle dizze kop
en dit pear hannen

op wat rinne se út?

Foto door Jan Bensliman – https://www.webwerkt.nl

"Vakmensen uit Fryslân, Marokko, Zweden en Indonesië hebben gewerkt aan de reproductie van de motor uit een Claas Jaguar veldhakselaar. Het motorblok is gemaakt van verschillende materialen en onder andere ook beschilderd met Hindelooper schilderwerk…

De boodschap van bedenker Éric van Hove, die hij met de tentoonstelling wil uitdragen, is het herwaarderen van de ambachten. "In Marokko is een ambachtsman een hele andere baan dan in Nederland. Op de tentoonstelling kun je je daar bewust van worden."

De Fryske Motor wordt toegevoegd aan de tentoonstelling Éric Van Hove: Fenduq. Die is nog tot en met 5 januari 2020 te zien in het Fries Museum te Leeuwarden.

Programmamaker Bart Kingma volgde voor Fryslân DOK het proces en maakte daar een film van die op 8 november is te zien op het Noordelijk Filmfestival in Leeuwarden.

Op Omrop Fryslân komt die film in drie delen op Omrop Fryslân televisie, op 24 en 31 november en 8 december. Een dag eerder zijn ze te zien op NPO2."

Bronnen:

https://www.omropfryslan.nl/nieuws/914973-fryske-motor-brengt-ode-aan-ambachten-over-de-hele-wereld

https://www.friesmuseum.nl/te-zien-en-te-doen/tentoonstellingen/eric-van-hove/

Bestudeerde voor de opening van de Rembrandt-Velázqueztentoonstelling in het Rijksmuseum het werk van de twee tijdgenoten (die elkaar nooit ontmoet hebben en waarschijnlijk niet van elkaars werk op de hoogte waren). Ik schreef een gedicht geïnspireerd door hun gebruik van licht. Daarnaast wilde ik iets doen met het levendige karakter van hun werk, de scenes die je het gevoel geven dat je erbij bent (de geportretteerden bijna stoort) en midden in de handeling zit. Beide schilders werkten veel in opdracht. Daarom schreef ik een zelfportret van de dichter die vlak voor de deadline in een wat armoedige omgeving (tikkeltje overdreven romantiek) zwoegt op zijn tekst.

De koningen van Spanje en Nederland waren erbij, mede omdat de expositie een samenwerking is tussen het Prado en het het Rijks. Ga vooral kijken!

https://www.rijksmuseum.nl/en/rembrandt-velazquez

U TREFT MIJ OP EEN MOMENT

ik wilde net gaan zitten aan de ongelakte tafel
in de woonkamer van mijn appartement in amsterdam-west
het is de donderdagmiddag vlak voor de deadline van dit gedicht
de kozijnen in de erker druppelen na van de aanhoudende regen
de waarde van mijn woning keldert omlaag
maar mijn buurman houdt het droog
handdoeken vangen de ellende op

tussen de wolken door valt zonlicht
op de rossige haartjes van mijn bovenarm
thee schommelt in het glas heen en weer
mijn pen krast inmiddels driest in het papier

ver weg bijna aan het eind van zijn leven
speelt andrés segovia op mijn stereo albeniz
ik kan niet horen of hij last heeft van spataderen
of er lange grijze haren uit zijn oren groeien
of dat hij bij het spelen rare bekken trekt
zoals heavy metalgitaristen doen bij een solo
een spotlight gericht op de tong uit hun mond

op een uitgeprint A4'tje naast mijn notitieboek lees ik
dat ik iets specifieks ga zeggen over een tentoonstelling
iets over een onderlaag die onbedekt wordt gelaten soms
maar ik schrijf even niet

ik kijk naar een verwelkte witte roos
die weken geleden na een optreden
in een wijnfles werd gezet door mijn geliefde
alle blaadjes zitten er nog aan

bruine randen hebben ze gekregen
het is een cliché dat weet ik maar het is zo
en met de liefde gaat het goed
dus beticht mij niet
van goedkope symboliek

dan moet er nog een doorkijkje komen naar een bijbels tafereel
in deze tekst waar ik nu toch al zoveel wit mee heb bedekt
misschien iets over koning salomo of het gelaat van mozes
dat glansde toen hij de berg afkwam

maar dan denkt u dat ik mij vereenzelvig
met iemand die god heeft gezien en toch ook weer niet
en dat zet u weer op een afstand

terwijl ik wil dat u voelt dat u er bij bent
bij mijn milde paniek in de lekkende woonkamer
de rossige haartjes op mijn onderarm

ver weg vanuit de juiste hoek belicht

Fryslân Dei in Brussel: diversiteit van talen en Zwarte Piet (dit was de kop van hetzelfde stuk zoals het gisteren op de internetpagina van de Leeuwarder Courant stond)

Door Saskia van Westhreenen

De Fryslân Dei in Brussel bezong woensdag de diversiteit van talen. Tsead Bruinja, de dichter des vaderlands, wist het sprookje ruw te verstoren.

Eigenlijk was dichter des vaderlands Tsead Bruinja donderdag veel te ziek. Maar hij wilde per se optreden tijdens de jaarlijkse Fryslân Dei. Dus kwam hij naar Brussel, als afsluiter van een ochtend die de diversiteit van talen bezong.

Bruinja trad op. Hij wilde een statement maken. ,,Als we zo voor diversiteit zijn’’, sprak hij tot het hoge gezelschap bestuurders en politici, ,,wáárom moeten we dan nog steeds spreken over Zwarte Piet?’’ Het bleef ijzingwekkend stil op de bijeenkomst, die tot dan van positiviteit aan elkaar hing. Bruinja: ,,Ja. Denkt u daar maar eens over na.’’

Bruinja droeg gedichten voor over Titus Brandsma, de Friese priester die in 1942 stierf in Dachau. ,,We leven niet in dezelfde tijd. Maar soms lijkt het erop.’’

Even daarvoor had commissaris Arno Brok – in het Engels – verteld dat Friezen en vertegenwoordigers van andere minderheidstalen hier in Brussel bijeen waren om de diversiteit van talen te vieren. Brok refereerde aan weerman Gerrit Hiemstra die zegt nog steeds in het Fries te dromen. Hoogleraar Goffe Jensma hield een referaat over de plaats van het Fries in een provincie die steeds diverser wordt.

Meertalig

Professor Joana Duarte vertelde over haar studie naar meertalige scholen. Die sluiten niet aan bij de praktijk; talen (Fries, Nederlands en Engels) worden op school gescheiden gevoerd, per dagdeel, terwijl kinderen al die talen juist dwars door elkaar aanleren. En Duarte kan het weten; haar zoontje van zeven heeft ouders die van huis uit Duits en Portugees spreken. Eenmaal in Nederland kreeg hij er Fries, Duits en Engels bij. Volgens Duarte moeten scholen kinderen stimuleren om ook hun oorspronkelijke memmetaal te blijven spreken, of dat nu Arabisch is, Fries of Pools. ,,Diversiteit is geen bedreiging voor het Fries.’’

'Op sa’n dei moatst ek nei dyssels doare te sjen'

Dichter Bruinja haakte daar op aan met zijn oproep om eindelijk eens af te rekenen met Zwarte Piet. ,,Grutsk as ik bin op it Frysk’’, zei hij na afloop. ,,Mar op sa’n dei heart ek krityk. Op sa’n dei moatst ek nei dyssels doare te sjen.’’ Dat gebeurt bij Friezen te weinig, vindt de dichter. ,,Wy ha de mûle fol oer minderheden en oer minderheidstalen. Mar dat betsjut just datst ek oare minderheden romte jaan moatst.’’

Tradities

Bruinja protesteerde eerder tegen Zwarte Piet toen hij nog Dongeradichter was. ,,Blackface is kwetsend. Klear. Stopje dêr mei! Dat is dochs in hiel lytse muoite.’’ Friezen hebben in deze tijd de neiging om te sterk aan tradities te hangen, vindt de dichter. Terwijl een open samenleving juist helemaal geen bedreiging is voor de positie van de eigen taal of identiteit, zoals professor Duarte even daarvoor al zei.
'Om my hie der ek wol in Antilliaanske sprekker kommen mocht'

De Fryslân Dei was de derde in successie. Commissaris Brok sprak van een mooie traditie. Bruinja had een tip voor volgend jaar. ,,Op sa’n dei wurdt alles hielendal Frysk. Mar om my hie der ek wol in Antilliaanske sprekker kommen mocht.’’

Bron: Leeuwarder Courant, 10-10-2019

“Als ik niet voor mezelf zou schrijven dan heeft het voor mij geen zin.” – nieuwe Grensgangers podcast

Daan Janssens en Jens Meijen gaan op bezoek bij Dichter des Vaderlands Tsead Bruinja. Ze komen terecht in een huis met meer cd’s dan behangpapier. Met Tsead spreken ze over engagement, de invloed van muziek op zijn poëzie en het goede gebruik van het cliché. Jens sluit het gesprek af met een ode aan het werk van Tsead.

Grensgangers is een podcast waarin twee duo’s jonge schrijvers uit België en Nederland de grens overgaan om in gesprek te gaan met schrijvers aan de andere kant. Ze spreken ieder met vijf schrijvers over hun favoriete zin, het literaire landschap van de boven- en onderburen en proberen een antwoord te vinden op de vraag of een een literaire kloof is en of – als dat zo is – deze gedicht zou moeten worden.
Lisa Weeda en Onias Landveld interviewen Aya Sabi, Saskia de Coster, Hind Eljadid, Els Moors en Fikry El Azzouzi.

Recensie 'Ik ga het donker maken in de bossen van' (Uitgeverij Querido, 2019) op Literair Nederland door Mathijs van den Berg

…Behalve geëngageerd is de bundel ook heel persoonlijk. Algemene observaties worden vaak gekoppeld aan persoonlijke ervaringen, waardoor de gedichten menselijker en inleefbaar worden. Daarbij is alles geschikt als poëziestof. Zo gaat een gedicht over een scheiding plotseling over zijn eigen scheiding, waardoor het een grotere lading krijgt. De toon is opmerkelijk zakelijk, waardoor het gedicht een nog grotere impact heeft: ‘mijn vrouw en ik tekenden gisteren de akten van berusting/waarin staat dat onze echtscheiding is uitgesproken/en dat we afstand doen van alle rechtsmiddelen'…

Lees de hele recensie op: https://www.literairnederland.nl/recensie-tsead-bruinja-ik-ga-het-donker-maken-in-de-bossen-van/

– Recensent R.J. Blom schreef voor Bol.com/Biblion een korte recensie van 'Ik ga het donker maken in de bossen van' (Querido)