Tsead Bruinja

Vandaag of morgen komt Poetry met de plannen van alle genomineerden naar buiten, waarschijnlijk op www.dichterdesvaderlands.nl.

In afwachting van die plannen, kunnen jullie hieronder een beknopte versie van mijn plannen lezen.

Commentaar is zoals altijd zeer welkom!

Mocht ik Dichter des Vaderlands worden, dan zou ik graag onderstaande plannen willen uitvoeren in samenwerking met de verschillende literaire organisaties die ons land rijk is. Voor alle onderstaande projecten geldt dat alle soorten dichters er bij betrokken zullen worden – naast landelijk publicerende dichters ook slammers, podiumdichters, jeugd- en kinderdichters, stads- en dorpsdichters en streektaaldichters.

1)  Gedicht van de Dag – Dagelijkse poëzierubriek op het web en in een krant

Elke dag een gedicht bespreken op een literair weblog, via een mailinglist en in een krant met korte toelichting en links naar websites en multimedia. Aan bod komen zowel Nederlandstalige als vertaalde gedichten (bv. van de gasten van Poetry International) alsook gedichten in streektalen, resulterend in een jaarlijkse bloemlezing van 365 gedichten, die door een landelijke uitgever voor een lage prijs wordt aangeboden op Gedichtendag.

2) De Dichterskaravaan
a. Workshops poëzie (schrijven/voorlezen) op scholen, liefst i.s.m. de educatieve organisaties Doe Maar Dicht Maar en School der Poëzie, culminerend in een poëzieavond waar de dichters en de scholieren samen optreden.

b. Optredens in de kleine zalen van theaters en dorpshuizen in het hele land (dus niet alleen Randstad/grote festivals).
c. Dichters lezen voor in bejaardenhuizen en gaan bij de minder mobiele bewoners langs om een gedicht voor te lezen en een praatje te maken. Dit kan uitgebreid worden naar gevangenissen, ziekenhuizen en bedrijven.

3)  Het Dichter des Vaderlands Fonds
15 % van de opbrengsten van DDV-optredens worden ondergebracht in een fonds, dat o.a. een een prijs voor poëzievertalingen naar het Nederlands kan bekostigen.

4)  Zevendaagse – Literaire wandeling door de provincies
Dichters wandelen door een provincie, leren over de geschiedenis van een provincie en dragen op verschillende plekken voor; hun werk wordt gebundeld in een bloemlezing. Meer over de eerste Zevendaagse vindt u op  www.dezeuvendaagse.nl.

5) Overige ideeën (met dank aan Manuel Kneepkens, Chrétien Breukers, Bart F.M. Droog en Gaston Franssen)
Meer aandacht in het onderwijs voor poëzie, poëziekritiek een bloemlezing gedichten om een vergadering te openen, een Levende Dichtersalmanak, bv op Youtube, waarbij dichters tweemaal een gedicht voorlezen en het gedicht toelichten, een fonds voor het onderhoud van dichtersgraven, een dichtbundel geven aan pasgehuwden/ingeburgerden/jonge ouders en een digitale databank voor dichters, zodat organisaties gemakkelijker informatie kunnen vinden over onbekende en bekende dichters.

Nu maar kijken wie de koek krijgt en wie de gard!

Een mooie dag,

Tsead

Bij de Sake Sakelijk een levi’s met een foutje erin gekocht, dus goedkoper. Bij een ouwelullenzaak verderop een veel te groot rood colbertje aangeschaft en thuis gekeken hoe het stond met mijn nikes en witte nike t-shirt.

Een handvol gel in het haar en dan op de fiets naar de Ringo discotheek in Veenklooster. Mijn mat is inmiddels lang genoeg om er voor te zorgen dat ik in de supermarkt ‘mevrouw’ wordt genoemd als ik aan het vakkenvullen ben.

In de discotheek is het rustig, want ik ben te vroeg. We bestellen waterig bier en beginnen slap te ouwehoeren over muziek en vrouwen. Dat gaat zo een paar uur door, totdat we halfdronken op het podium staan te gluren naar de meisjes en meezingen met Def Leppard:

I gotta feel it in my blood
Whoa-oh
I need your touch don't need your love
Whoa-oh
And I want, and I need, and I lust
Animal
And I want, and I need, and I lust
Animal

Ben nooit een grote fan geworden van deze band, maar het blijft een lekker nummer. En omdat ik van muziek houd en kwijl bij de schitterende verhalen over de techniek van het liedjesschrijven en het opnemen, keek ik net bij het eten van een heerlijke quiche met groene paprika, geitenkaas en champignons naar een documentaire over Hysteria, het album waar ‘Animal’ vanaf kwam.

Door het luisteren naar die jaren tachtig hardrock sta ik bijna weer met mijn mat en gigantisch colbert te headbangen op de dansvloer, maar mijn haar is nu gemillimeterd en naar de Ringo hoef ik gelukkig niet meer. Bovendien ben ik van het waterige bier overgestapt op de rode wijn.

Toch mis ik het soms nog. Lekker met je dronken kop naar huis fietsen, de snelweg over slingeren, keihard de slapende goegemeente uit hun bed zingen, en dan thuis tegen de kater een literfles koude Belgische gesteriliseerde melk drinken.

Misschien moet ik gewoon weer eens naar die bar in Veenklooster en mijn haar laten groeien!

 

(Het enige historische bewijs van mijn aanwezigheid in de Ringo, met colbert)

And I want (And I want)
And I need (And I need)
And I lust (And I lust)
Animal (Animal)
And I want (Take me)
And I need (Tame me)
And I lust (Make me)
Animal (Your Animal)
And I want (Show me)
And I need (Stroke me)
And I lust
(Let me be your…)
Animal (Animal)
And I want (I want)
And I need (Ooh-ooh-ooh)
And I lust (Yeah Animal)
Animal
(Animal)
(Heh! heh!)

Samen met Kees 't Hart en Hans Wap las ik gisteren voor in de Haagse Regentenkamer. Waarbij cellist Jan-Willem Troost tussen onze voordrachten door een aantal prachtige miniatuurtjes speelde.

(Hans Wap)

Bij de Indonesische maaltijd vooraf aan het optreden vertelde Troost over een tour die zijn collega's maakten door Suriname. De muzikanten speelden daar ook voor bosjesmannen in de jungle en sliepen in hangmatten. Omdat het vervoer niet altijd even comfortabel was, hadden ze tweedehands instrumenten meegenomen. Ik kan me voorstellen dat je met je stradivarius van 15.000 euri enigszins last van je zenuwen krijgt met die temperaturen.

(Kees 't Hart)

Het publiek was niet gigantisch groot, maar wel zeer aandachtig, waardoor er een gezellige huiskamersfeer ontstond en er gemakkelijk vragen konden worden gesteld.

Ik las als laatste onderstaand gedicht en dacht aan mijn opa die als hij van het terpdorpje Oostrum naar Dokkum fietste om op de markt vis en groente te kopen, flink wat kranten onder zijn trui propte tegen de kou.

brandend huis

 

zij woont in een brandend huis

elke storm neemt een pan van het dak

het is koud haar tanden klapperen

buiten bedenkt iemand nieuwe verkeersregels

fietst verder een oude man

kranten om zijn lijf gebonden onder de kleren

zij loopt naar buiten met een mand vol was

zwarte lakens zwarte dekens zwarte sloop

ze ziet de velden branden ook

het heeft geen zin om buiten te zijn

liever terug naar de muren

de dansende vlammen op zijn portret

post valt ongevraagd door de deur

haalt knisperend de mat niet

haar kat springt bij haar op schoot

met een plantaardig streelverlangen

giet zij nog wat spiritus over de fotoalbums

veegt de as van haar bril en leest

en leest en leest

 

Dit gedicht is een vertaling uit het Fries en is ook te lezen in de bundel De geboorte van het zwarte paard (Cossee, 2008). Het origineel is hieronder te lezen en het gedicht is te bekijken op Youtube (performance met muzikant Jaap van Keulen en flamencodanseres Tanja van Susteren).

baarnend hûs

 

sy wennet yn in baarnend hûs

elke stoarm nimt in panne fan it dak

it is kâld har tosken klapperje

bûten betinkt ien nije ferkearsregels

fytst fierder in âld man

kranten om it liif bûn ûnder de klean

sy rint der út mei in koer fol wask

swarte lekkens swarte tekkens swart sloop

se sjocht de greiden baarne ek

it hat gjin doel en wês bûten

leaver werom nei de muorren

de dânsjende flammen op syn portret

post falt net frege troch de doar
hellet knisterjend de matte net
har kat springt by har op ’e skurte
mei in plantaardich streakferlet
jit sy noch wat spiritus oer de foto-albums

faget de jiske fan ’e bril en lêst

en lêst en lêst

 

Vanavond gaan we in een mooi restaurant eten in Hilversum dat net een Michelinster heeft gekregen (cadeautje van een goede vriend, waarvoor dank). Ik hoop morgen meer te vertellen over wat we allemaal hebben geproefd.

Fijne dag en eet smakelijk straks,

Tsead

Vanmiddag kwam de cameraploeg van de NPS langs om het gedicht 'Sneeuw' op te nemen voor de tv-uitzending van 28 januari. Ze moesten twee keer alle trappen op, want ze hadden een 'jib' bij zich. Een jib is een soort kraan met gewichten eraan, waardoor je vloeiende bewegingen met de camera kunt maken en de camera niet zelf hoeft te tillen.

Het gehannes met de jib (het was een experimentje) leverde lachwekkende taferelen op voor de crew en de dichter. De hele boel dreigde voortdurend om te vallen, waarbij de geluidsman ook nog eens zijn vingers openhaalde en een mooie streep bloed op zijn neus droeg. Hieronder een kleine impressie:

 

 

Ik heb het gedicht braaf zo'n acht keer voorgelezen en mocht daarbij op onze eigen blauwe bank zitten. Ben benieuwd naar het eindresultaat. Reken maar op veel zwoele blikken in de camera.

And now for something completely different

Gisteren ging ik met mijn vrouw naar het eerste concert van Leine in de grote zaal van de Paradiso. Ik zeg eerste, omdat ik weet dat er talloze gaan volgen.

 

De show begon met wat technische problemen, maar na vier liedjes liep het als een trein. Speciaal voor deze show speelde Leine met gastmuzikanten. Een van de hoogtepunten was een liedje van Kermit de Kikker met strijkers van het Zapp String Quartet. Wie het allemaal nog eens wil bekijken kan dat binnenkort doen op Fabchannel.

Ik was diep ontroerd door de manier waarop Leine over de breekbaarheid van het geluk zong en ben vol bewondering over de gulle manier waarop Leine het podium deelde met een jonge zangeres. 

Zo hoort het in de kunst! We geven door en ontvangen.

Een dankbare groet,

Tsead

 

Onderstaand gedicht schreef ik een aantal jaren geleden en nu weet ik niet meer precies wat ik er van moet vinden. Zowel de Israëli's als Hamas vermoorden onschuldige mensen, waarbij Israël veel te ver gaat. Laten we hopen dat ze vandaag in Egypte tot een staak-het-vuren komen, zodat onschuldige burgers, moeders, oma’s en kinderen aan beide kanten van de grens weer veilig zijn.

de werkelijke slachtoffers

in de zwevende kamer van de oefenruimte

haalt de drummer na het tv optreden

de grijze strepen ducktape van zijn bekkens

trekt een oude trui uit de basdrum

 

en giet melk op zijn vellen

 

een oma en haar kleinkind komen te vroeg

terug van een israëlisch strand

 

een zwartgeblakerd perfect rond raketgat

in de keukenmuur

 

de drummer giet melk op zijn vellen

corrigeert fouten in de solo

 

leest in een achtergelaten tijdschrift

in elk veld een rode bloem

zodat de theeplukkers

niet kleurenblind worden

 

sluit de deur van de oefenruimte

neemt plaats in de sedan

 

roffelt met zijn handen op het dashboard

en eet alle snoepjes op

 

dat er op het bord in die keuken pruimen lagen

en trossen volrijpe druiven

 

dat onze magen eerst onze ogen uit jagen sturen

en onze handen daarna soms te traag volgen

 

dat er niet genoeg is voor die ogen

en onze harten sponzen zijn

 

mag geen reden zijn om met lege handen

achter te blijven en in de spiegeling van dat bord

in het kijken zelf een dovend vuur te zien

 

 

uit Bang voor de bal (Uitgeverij Cossee, 2007)

 

 

Ik probeerde in dit gedicht twee verhalen door elkaar heen te laten lopen, zoals bij een raamvertelling in een roman of in een film. In de bundel komt vaker een drummer voor, die vooral metaforisch bedoeld is, als een soort god/regisseur.

P.s. op http://www.avaaz.org/nl/gaza_time_for_peace/ is het mogelijk om een petitie te tekenen. Hieronder kun je de tekst lezen, zoals die op hun site vermeld wordt:

Petitie voor de VN Veiligheidsraad, de Europese Unie, de Arabische Liga en de VS:

We dringen er op aan dat u onmiddellijk handelt om een uitgebreid staakt-het-vuren in de Gaza strook te verzekeren, om de burgers van beide zijden te beschermen, en om de groeiende humanitaire crisis aan te pakken. Enkel door stevige internationale actie en toezicht kan het bloedvergieten gestopt worden, de grensovergangen van Gaza veilig heropend worden en echte vooruitgang geboekt worden voor meer vrede in 2009.

Was gisteren in Groningen om de discussie bij te wonen tussen de huidige Dichter des Vaderlands Driek van Wissen en Bas Kwakman, de directeur van Poetry International. Er werd vurig gediscussieerd, waarbij het publiek soms net iets te veel interrumpeerde. Uiteindelijk hebben beide partijen hun meningen over de verkiezing goed kunnen presenteren.

Wat er in ieder geval de volgende keer anders moet, is dat er een juryrapport moet komen over de geselecteerde dichters. Die boodschap nam Kwakman mee terug naar Rotterdam.

Driek van Wissen was zo sportief om als ervaren DDV me nog wat bij te brengen:

 

© Jan Willem van Vliet (Deze foto werd gemaakt voor een artikel in het Dagblad van het Noorden van komende donderdag en is met toestemming van de fotograaf hier geplaatst).

Omdat niet iedereen een abonnement op de NRC heeft of misschien net het cultureel supplement van afgelopen vrijdag gemist heeft, plaats ik hieronder het gedicht dat ik daarin publiceerde.

Het gedicht is o.a. geïnspireerd door het nieuws over een vrouw die in Canada drie dagen tot aan haar nek in de sneeuw lag en het overleefde. Misschien was het overigens wel vooral haar man die aan de keukentafel de pers te woord stond, wat dat bericht blijvend in mijn geheugen etste.

sneeuw

in het jaar 2008 was ik geen vrouw van vijfenvijftig
lag ik niet drie dagen bedolven onder de sneeuw
werd mijn eigen vrouw niet door tien mannen verkracht
en levenloos uit een rijdende legertruck geworpen
werden onze kinderen niet van ons afgepakt

in het jaar 2008 was ik een man van vierendertig
rende ik samen met mijn vrouw
naakt over het strand van een duits waddeneiland
doken we een aprilkoude noordzee in
alles aan mij werd klein

in het jaar 2008 was ik niet zwart
deed ik geen gooi naar het presidentschap
waren er geen honderd geweren op me gericht
werd ik maar matig gehaat

in dat afgelopen jaar kwam ik te vaak bij mijn huisarts
die me zei minder te gaan drinken die me maagtabletten gaf
en ik dacht ik ben toch vierendertig en nog geen vierenzestig
en begon minder te drinken

in het jaar 2008 was ik geen vrouw van vijfenvijftig
die drie dagen onder de canadese sneeuw bedolven lag
voor wie ik haar diepgelovige man bij de keukentafel bidden zag

in het jaar 2008 heb ik goddank mijn vrouw mijn handen en voeten nog

Alle goeds,

Tsead

P.s. We moesten een gedicht schrijven over het jaar 2008 en het gedicht mocht niet langer zijn dan 25 regels. Er is veel gebeurd in 2008 dat ik niet in het gedicht verwerkt heb, omdat het anders te veel een boodschappenlijstje zou worden.

P.s.s. Het Duitse Waddeneiland is Sylt. Ik kan het iedereen aanraden, alleen al vanwege de strandsauna, en vanwege de gehuurde ferrari's waarin dikke Duitse zakenlieden rondrijden. Op die ferrari's schroeven ze nummerplaten die niet van het eiland zijn, want anders ziet iedereen dat de auto's gehuurd zijn en dat vinden de jonge blonde bimbo's, die naast de zwetende zakenmannen zitten, niet stoer.

Vandaag was interviewer, tekenaar en voormalig tenniscoach Martin Simekte gast bij het radio 1 programma Dit is de dag. Hij werd daar stevig aan de tand gevoeld over zijn onorthodoxe stijl van interviewen, waarbij heftige gesprekken ontstaan en menige traan wordt gelaten.

Ik was 'dichter bij de dag'en schreef onderstaand gedicht, omdat Simek, in zijn eigen woorden, zijn accent heeft behouden en daarmee ook zijn kloten:

ACCENT

ik ging naar school in de grote stad
probeerde mijn accent te verliezen
en verloor mezelf

in leeuwarden was een jongen
van buiten de stad een boertje

ik werd ouder en dichter
schreef over mijn jeugd
en mijn accent kwam terug

waar ik niet over schreef
was de begrafenis van mijn moeder

maar ik zou het zo kunnen vertellen
diep in de nacht op de radio tegen een man
met een zwaar tsjechische tongval

een lange rij familie liep langs
mijn snotterende zusjes en mijn vader
en ik kon niet huilen

maar toen de moeder van mijn beste vriend
haar tranen niet kon bedwingen

brak ik

er stroomde een beek in mij die een rivier wilde worden
een beek die droomde van oceanen

 

Gisteren fietste ik voor het eerst om zeven uur 's ochtends door de binnenstad van Amsterdam onderweg naar de Desmetstudio's waar ik geïnterviewd werd door Wim Brands. Het werd een prettig gesprek met mooie platen die uitgekozen waren door de Easy Aloha's en Wim zelf. Binnenkort is de uitzending terug te horen via de site van De Avonden.

 
(de microfoon)

Brands legde mij het vuur aan de schenen over de campagne en vroeg me een gedicht te schrijven op basis van de actualiteit. Ik koos een column van Ariejan Korteweg uit de Volkskrant over de Parijse clochards die liever niet in de opvanghuizen wilden verblijven:

IN PARIJS LIGT HET AVONTUUR OP STRAAT

al weken is het koud in parijs
waar de feestdagen niet helemaal onopgemerkt voorbij gaan
ook niet voor de dakloze

de een heeft een kerstslinger opgehangen
boven de rol landbouwplastic waaronder hij slaapt

de ander koestert net iets meer hoop
op de restjes van zijn favoriete vier sterren restaurant

al weken is het koud maar ze wilen niet naar binnen
ook al zegt de president dat ze niet mogen verkleumen

schaamte is geen goeie jas
en die opvangtehuizen kom je vaak viezer uit
dan je erin gaat

© Tsead Bruinja

 
(Wim Brands)

Nadat we het nog even over Angel hadden gehad en ik Roel Bentz van den Berg de hand had geschud en een exemplaar van de bundel, inclusief stemadvies, had gegeven, sprong ik op mijn fiets richting Centraal.

In Amersfoort kwam er een jongen tegenover me zitten in stemmig zwart met een badge van de Kerk der Laatste Dagen. Na een half uur probeerde hij een gesprek te beginnen over de kerk en het geloof, maar dat wimpelde ik af, waarna we het gelukkig ook nog over andere zaken konden hebben. Ik vroeg hem wat hij allemaal wel en niet mocht en wat hij wilde worden. Hij mocht geen tv kijken, wel naar muziek luisteren, en op internet alleen maar de site van zijn kerk bekijken en mailtjes versturen. Hij kwam uit Utah, verbleef sinds dertien maanden in Assen en sprak behoorlijk goed Nederlands. Dat moet natuurlijk ook wel als je Nederlandse afgedwaalde zieltjes terug moet winnen voor het geloof. Het was leuk hem te ontmoeten en met hem te spreken, al moest ik hem zo nu en dan even bijsturen als hij het toch weer over het geloof wilde hebben. Alle respect daarvoor, maar ik ben niet ontvankelijk voor die boodschap.

Toen de jonge evangelist in Assen uitstapte, besloot het stel dat de hele reis naast ons had gezeten ook een praatje te maken. Ze hadden meegeluisterd en vonden het interessant om te horen dat iemand van de poëzie kon leven. Ik heb ze mijn kaartje gegeven, dat meteen doorgestuurd zou worden naar een schoonzus die lid was van een dichtersgroep te Utrecht. Zo zie je maar weer hoeveel mensen zich  met poëzie bezighouden.

In Groningen kwam ik mijn accountant en hobbydrukker Albert Bouma tegen die me meenam naar zijn drukpersen, alwaar hij een bibliofiel uitgave van één van de gedichten uit Angel aan het vormgeven is. Het kleine boekje zal in een oplage van 100 exemplaren gedrukt worden. Hieronder een foto van Albert bij zijn pers:

 

Samen met Albert liep ik naar Café Pauze in de Folkingestraat, waar ik de Kees van der Hoefprijs in ontvangst mocht nemen voor mijn eerdere literaire activiteiten in Groningen. Er waren veel vrienden van Kees van der Hoef, die veel voor het literaire leven in Groningen betekent heeft en die ik regelmatig heb zien optreden. De prijs, 250 euro en een halve pond paling, heb ik dankbaar in ontvangst genomen, waarop de barvrouw zo vriendelijk was de paling in stukjes te snijden en uit te delen.

Een kort verslag over de middag met foto's kun je lezen op het weblog van Coen Peppelenbos.

Vervolgens werd ik meegesleept door fotograaf, dichter en zanger Jan Glas die een portret van me maakte voor aan de muur van het café.

© Jan Glas (click hier om meer mooie foto's van Jan Glas te zien) 

Moet nu snel op weg naar Den Bosch waar ik samen met popgroep The Practicles ga optreden in de Openbare Bibliotheek vanaf half twee vanmiddag. Links en dergelijke voeg ik later aan dit bericht toe, evenals mogelijke correcties.

Hartelijks,

Tsead