Tsead Bruinja

Blog

recent posts

  • Dit gevangenenkamp zeilt door de geschiedenis

    Het verschil tussen proza en poëzie en het fenomeen prozagedicht stonden gisteravond centraal tijdens de zondagavond van Poetry International. Vooral de Ierse dichter Thomas McCarthy maakte indruk met een prozagedicht, waarin een soldaat aan het einde van WO II bij een interneringskamp voor politieke gevangenen aankomt:

    …Maar er is geen overwinnig hier, en niets voor een gewoon soldaat. / Dit gevangenenkamp zeilt door de geschiedenis als de vissersboot uit het neutrale Helvick, ontglippend bij maanlicht…

    McCarthy legde uit dat het schuine streepje dat normaal bijvoorbeeld gebruikt wordt om in een recensie  aan te geven dat er in het origineel een regel wordt afgebroken, hier gebruikt wordt om in de onafgebroken regels van het prozagedicht, toch een soort breuk te bewerkstelligen.

    Poetry_zondag
    (Margot Dijkgraaf, Thomas McCarthy, Hassan El Houazzani en vertaler Asad Jaber) 

    McCarthy's Marrokaanse collega Hassan El Ouazzani overtuigde met het gedicht 'De Dromen van McLuhan', waarmee hij de droomthematiek, die zo veelvuldig voorkwam tijdens de zaterdagavond, op zijn eigen manier uitwerkte:

    …Ik merkte niet dat blinden mij de weg naar het paradijs wezen
    en miste de weg
    naar mijzelf

    Daarom
    zijn mijn dromen vaag
    evenals de helden uit mijn dromen
    die stiekem uit mijn slaap springen om andere levens te weven, nesten te bouwen die ze met nageslacht vullen. Ze lopen in demonstraties van arbeiders, dragen leiders op hun schouders, wedden op paarden en zingen het volkslied. Sommigen van hen gaan naar de gevangenis, anderen gooien de revolutie het raam uit, sommigen gaan naar het paradijs,
    anderen naar de hel…

    Na de pauze was het aan de Nederlandse auteurs Joost Zwagerman, Tomas Lieske en Anneke Brassinga om uit te weiden over het verschil tussen proza en poëzie en dat gesprek wilde maar niet echt een goede vorm vinden. Terwijl Brassinga aan de hand van een van haar Nabokov-vertalingen uitlegde dat ze vooral de vrijheid in de literatuur waardeert en de vakjes die er soms bij horen wat minder, zat Joost Zwagerman door zijn eigen bundel te bladeren. Zo nu en dan ontstond er een zinnig gesprek tussen Margot Dijkgraaf, Brassinga en Lieske, maar Zwagerman leek daar geen aansluiting bij te vinden.

    Het hielp misschien ook niet dat Lieske op Zwagermans uitleg van hoe hij een roman schrijft ('Ik weet het einde al en werk daarnaar toe'), nogal saai vond. Zwagerman probeerde nog toe te lichten hoe het net was als het instellen van een route op je Tom Tom en je dan toch soms op interessante zijwegen stuitte, maar dat wilde er bij Lieske niet in, die reed geen auto en had dus ook nog nooit met een Tom Tom gewerkt.

    De voordrachten van Lieske, Zwagerman en Brassinga verliepen een stuk succesvoller, waarbij Brassinga uitblonk met een gedicht over metamorfoses, waarvan de laatste de metamorfose in een fles was. Een goed beeld voor een festival waar de alcohol traditioneel vrolijk vloeide.

    Vanavond en vanmiddag meer poëzie en een beetje alcohol, met o.a. het programma Poëzie op het scherm, waarbij dichters met beeldend kunstenaars en computerprogrammeurs samenwerken.

    www.poetry.nl

  • Rembrandt onder de jas van Szymborska

    Hoogtepunt van de zaterdagavond was het gefilmde interview met de oude Poolse dichteres Wislawa Szymborska, die ons, met in de ene hand een sigaret en in de andere een stevige borrel, deelgenoot maakte van een droom.

    Szymborska

    Szymborska droomde dat ze naar een jongensportret van Rembrandt zat te kijken en dat ze dat schilderij stiekem onder een lange jas stopte om er vervolgens mee vandoor te gaan. De pretoogjes in combinatie met haar leeftijd, sigaret en borrel waren onvergetelijk.

    De dichters die lijfelijk aanwezig waren, waren niet minder dan de Poolse dichteres, maar kwamen wel korter aan het woord. Zo'n beetje alle dichters lazen in een parade steeds 1 gedicht voor, waarvan de vertaling geprojecteerd werd.

    Al jaren lees ik met die vertalingen mee en mompel dan naar degene naast me over keuzes waar ik niet mee eens ben of over de verschillen in de Engelse en Nederlandse vertaling. Dit jaar had ik zelf een dichter vertaald, namelijk Christian Hawkey uit Amerika. Toen mijn vertaling van zijn gedicht geprojecteerd werd, hield ik even mijn hart vast. Hakwey schrijft vrij associatief en ik had daarom mij bepaalde vrijheden gepermiteerd, waar ik eerst huiverig voor was. Het bleef rustig na zijn voordracht, hoewel een van de medewerksters van het festival me nog wel even vroeg, waarom ik 'nose: broken' vertaald had met 'neus: poreus'. "Klank", zei ik.

    Die klank was er ook volop bij het optreden van Yannis Kyriakides & MAE die bij een bewegende geprojecteerde vertaling van George Perec een compositie voor elektronica en ensemble brachten, waarbij de tekst in het wit op een zwarte achtergrond te lezen viel, soms zachtjes verdween en dan weer naar voren flitste. Het stuk heet 'The Arrest' en was gebaseerd op een droom van Perec waarin hij wordt gearresteerd. Die angst had te maken met het feit dat zijn ouders gedeporteerd waren vanwege hun Joodse afkomst. Perec vraagt zich in zijn droom de hele tijd af wie hij is en waarom hij wordt gearresteerd. Bovendien maakt hij zich zorgen over zijn Pro-Palestijnse standpunten.

    Mae

    Het was kortom, een inspirerende en dromerige avond!

    Vanavond veel proza en poëzie met o.a. Lieske, Zwagerman en Brassinga.

    Meer op www.poetry.nl.
     

  • Moderniteit en verstaanbaarheid

     
    Blogger en dichter Henk van der Veer (http://www.henkvanderveer.nl/) attendeerde me op een dit weekend verschenen artikel in het Friesch Dagblad over Hechtzwaluwen van Elmar Kuiper en Overwoekerd. Hieronder de gescande fragmenten:

    Moderniteit en verstaanbaarheid

    Fd1 
       Fd2Fd3

    Bron:  http://www.frieschdagblad.nl/

  • Soms kom ik mezelf tegen en dan zeg ik niets eens gedag

    Twee jaar geleden protesteerde een groep Rotterdamse dichters tegen het gebrek aan aandacht voor hen tijdens Poetry International en sindsdien vindt er voor de officiële opening van het festival een Rotterdamse avond plaats. Gisteren stond die avond in het teken van Amerika en de Holland-Amerikalijn. Om vijf voor acht was de zaal nog redelijk leeg, maar om acht uur zat het propvol.

    Poetry_20100611 001

    (stilte voor de vrolijke storm)

    De presentatoren waren in een losse stemming, waardoor de aankondigingen nogal slordig en vol versprekingen verliepen, maar dat deerde het publiek niet. Zij lachten om de haperingen in de aankondigingen en verbeterden luidkeels de gemaakte fouten.

    Poetry_20100611 003 
    (Manuel Kneepkens en muzikanten)

    Hoogtepunt van de avond was de voordracht van burgemeester Aboutaleb, die op overtuigende wijze een koranvers uit het hoofd voordroeg en toegaf tijdens zijn jeugd ooit dichter te hebben willen worden. Hij vervolgde zijn voordracht met een eigen vertaling van de Arabische dichter Adonis, een lange tekst die goed klonk, maar waarbij je zo nu en dan even wegdroomde.

    Poetry_20100611 007

    Daarvoor was de winnaar van een nieuwe dichtregel op een Rotterdamse vuilniswagen bekendgemaakt. Alle Rotterdammers mochten deze keer regels insturen.

    Het werd 'Soms kom ik mezelf tegen / en dan zeg ik niet eens gedag' van Peter Oole:

    Poetry_20100611 005

    Morgen meer over het zaterdagavondprogramma!

  • De Beuk Er In!

    Sloop

    Vandaag schreef ik voor het radio 1 programma Dit is de dag (http://www.eo.nl/ditisdedag) onderstaand gedicht. Te gast waren CDA-Kamerlid Jan Schinkelshoek, dominee Edward van der Kaaij, Oud-hoofdredacteur C.S.L. Janse van het Reformatorisch Dagblad en Zuid-Afrikakenner Stephan Ellis.

    De onderwerpen:

    De verpletterende nederlaag voor CDA en in mindere mate voor de ChristenUnie roept de vraag op: Waar zijn de christelijke kiezers gebleven? Heeft de confessionele politiek de langste tijd gehad? In Dit Is De Dag een gesprek hierover met CDA-kamerlid Jan Schinkelshoek, godsdienstsocioloog C.S.L. Janse – oud-hoofdredacteur van het Reformatorisch Dagblad en Edward van der Kaaij, jurist en predikant van de protestantse Vredeskerk in Nijkerk.

    Het gedicht:  

    Kroket

    KLEINUH KOKETTUH KROKETTUH
     
    de kroketten in het restaurant zijn aan de kleine kant
    schreef dichter cornelis bastiaan vaandrager
    in een cyclus over madurodam te den haag
     
    die regels prijken nu aan een muur in hotel new york
    te rotterdam waar vanaf vandaag poetry international plaatsvindt
    een bijeenkomst van wereldburgers met verschillende meningen
    en geloven die ongetwijfeld tussen de poëzievoordrachten door
    gebroederlijk in een bruin café naar het wk kijken in zuid-afrika
     
    de kantine van de europarlementariërs van de pvv
    lijkt wel wat op het restaurant in madurodam van vaandrager
    maar als je al er binnenkomst registreert men eerst
    je etnische identiteit en als er al gejuicht wordt
    dan is het voor één land en één partij
     
    na elke goal van een goed aangepaste
    surinamer antiliaan of marokkaan blaast men
    bovendien massaal op de oranje vuvuzela
    en schreeuwt als volleerd hooligan
     
    nederlands belang voorop
    wij willen ons geld terug
    er is genoeg islam in nederland
    turkije is nooit welkom
    corrupte staten eruit
    en economische samenwerking: ja
     
    er is kortom weinig plaats in de onchristelijke oranje herberg
    van de pvv die niet veel groter kan zijn dan een krot in soweto
    maar dan wel een stuk minder gastvrij

    Bronnen en meer leuks op: http://www.pvv-europa.nl/

  • Een kritische en afgewogen recensie van 'Overwoekerd' door Albert Hogeweij op Literair Nederland:

    "De nieuwe, fraai vormgegeven bundel van Tsead Bruinja toont voorop een scherp genomen foto van een schop die niet lang tevoren nog gebruikt moet zijn gezien de aarde die er nog aan zit. Achterop ligt de dichter zorgeloos in het hoge gras te dromen. Tussen voor- en achterplat staan 55 gedichten gegroepeerd over 7 afdelingen. Ditmaal geen motto’s van collega-dichters dan wel popmuzikanten, maar is gewoon Bruinja zelf (op een ingelaste sample van Paul van Ostaijen na) ongehinderd aan het woord met al zijn lef en minimale interpunctie en in al zijn kwetsbaarheid. Soms lyrisch getoonzet in de beleving van de (ontoereikendheid van de) liefde tot zijn vrouw naast hem, of het wachten op het wonder van boven. Want Bruinja toont zich ook ontvankelijk voor het religieuze…"

    De rest op http://www.literairnederland.nl/2010/06/recensie-overwoekerd-tsead-bruinja/

  • Realisme van het ongemak

    Ongemak 
    (http://www.humo.be/tws/kabouter-wesley/index.html)

    Samuel Vriezen heeft een prachtig zoekend stuk geschreven over Overwoekerd in het nieuwe nummer van Awater, hieronder de eerste twee alinea's. Voor de rest en een aantal sterke recensies, o.a. over de bundels van Wouter Godijn en Elmar Kuiper, raad ik u aan naar de kiosk te lopen.
     
    "Realistisch schrijven is niet alleen maar een kwestie van gewoon opschrijven wat er aan de hand is. Het betekent ook juist vaak op moeten schrijven hoe je niet in staat bent om in contact te komen met de werkelijkheid, omdat die je ontglipt. Dat geldt des te meer als je zelf een aangenaam leven leidt waarin alles goed lijkt te gaan, in een rijk en vredig westers land, terwijl er elders in de wereld aan de lopende band vreselijke dingen gebeuren.

    Het lijkt alsof de werkelijkheid niet hier plaatsvindt, of alsof de eigen werkelijkheid niet betrouwbaar kan zijn. Het leidt tot een poëzie waarbij in de normale leefomgeving een onderhuidse dreiging wordt gevoeld, of een spoor van wantrouwen: misschien kan zulke poëzie 'realisme van het ongemak' heten. Het is een gegeven dat ik geregeld, in uiteenlopende varianten bij jongere dichters vandaag bespeur…." (Awater, zomer 2010)

    Web: http://www.poezieclub.nl/ & http://blogger.xs4all.nl/sqv/ (blog Samuel Vriezen)

    Awater 

    Daarnaast kwam ik via Google-alert bij een stuk terecht van Holly Moors, ook over Overwoekerd:

    "De gedichten van de Friese dichter Tsead Bruinja ogen bedrieglijk simpel en licht. Ze zijn zo plezierig en prettig leesbaar dat je er zelfs mensen die denken niets met poëzie te hebben, mee kunt overhalen eens te luisteren. En als ze dan ook maar een klein beetje poëtische ziel hebben, dan voelen ze ook dat er onder die prettig leesbare oppervlakte meer schuilgaat…"

    Meer: http://www.moorsmagazine.com/dichtershoek/bruinja.html

  • Heeft Elly gelijk?

    Wat poëzie vermag, daar ging het over vanmiddag tijdens de opnames van Knetterende Letteren en ik ga niet verklappen hoe het gesprek tussen Kenneth van Zijl, Rob Schouten en Victor Schiferli verliep, daarvoor moet je zelf maar kijken om 20.00 uur op www.cultura.nl (of daarna, ook via de site).

    Rob_schouten_victor_schiferli_kenneth_van_zijl_ramsey_nasr 
    Schouten en Schiferli moesten één gedicht mee te nemen waar ze moeite mee hadden of dat ze niet goed vonden en één gedicht dat ze wel goed vonden. Op de tafel lagen bundels van K. Michel, F. van Dixhoorn, Hélène Gelèns en Mark Boog.

    Tijdens het interview na het forum heb ik gereageerd op de verschillende uitspraken, o.a. van Elly de Waard, die als deskundige was gebeld en daarbij volgens van Zijl gezegd zou hebben dat ze sowieso geen nieuwe Nederlandse poëzie meer las, omdat de lyriek daaruit was verdwenen. Bovendien zou de huidig Nederlandse poëzie alleen nog maar hermetisch zijn.

    En verder hebben we het nog een beetje over Overwoekerd, engagement en Frans Bauer gehad.

    Een paar keer moest ik denken aan een uitspraak van John Cage, die ik las op een bordje in het Tate Modern in Londen, 'I have nothing to say and I'm saying it', en aan een afbeelding van een heel ander prettig gesprek:

    Dzama

    © Marcel Dzama

    http://www.tate.org.uk/servlet/ArtistWorks?cgroupid=999999961&artistid=6860&page=1

    Wat mij betreft vermag poëzie het volgende:

    Sarmento_mehr_licht

    © Julião Sarmento (1948) - Mehr Licht (1985)

    The title of this work, which
    translates as ‘more light’, is taken from Goethe’s dying words. It belongs to a
    series of collages made between 1981 and 1986, which Sarmento assembled from
    disparate painted and drawn fragments. Here he uses both invented imagery and
    photographs, many of which derive from blurred photographs he found in
    newspapers. Characteristically, Sarmento intends the main image to be
    ambivalent. ‘A man holding a woman’s neck can be anything’, he has said. ‘It can
    be a tender gesture. It can be a violent gesture.’ (From the display caption
    March 2010)

    Bron: http://www.tate.org.uk/servlet/ViewWork?cgroupid=999999875&workid=95745&searchid=10386

    Zo lang het maar niet


    Handjes_in_de_lucht
    wordt.

    © Maurizio Cattelan - Ave Maria (2007)

    Maurizio Cattelan is well known for
    the highly provocative nature of his practice. Over the past decade he has
    created many powerful installations, often presented as interventions into a
    given space or context where they have a disruptive or unnerving effect.

    Cattelan was invited to make a series of interventions into the
    Collection Displays at Tate Modern. Ave Maria, 2007 is the first work in the
    series. Translated as ‘Hail Mary’, the title seems to contradict the macho power
    of the salutes, referring instead to the catholic tradition of revering Mary the
    mother of Christ, who is saluted by the angel in the annunciation. Although this
    right-armed salute is believed to have originated as a form of military courtesy
    for the Romans, it became synonymous with right-wing or extremist political
    movements in the twentieth century. Placed alongside works dating from the early
    years of the century with classical or a-political concerns, this intervention
    may act as jarring reminder of the troubles to come.

    Bron: http://www.tate.org.uk/servlet/ViewWork?workid=94018&roomid=3652

  • Nuttige poëzie en het maatschappelijke debat

    Morgen, dinsdagavond 8 juni, om 20.00 uur kun je op Cultura (http://www.cultura.nl/) kijken naar Knetterende Letteren, met daarin veel aandacht voor poëzie en engagement in het forum, waarin Victor Schiferli en Rob Schouten zich buigen over de functie en het maatschappelijk belang van poëzie, en een interview met mij over Overwoekerd.

    Useful_poetry 

    "Aan de vooravond van Poetry International beraden Kenneth van Zijl en de dichters/critici Victor Schiferli en Rob Schouten zich in het Forum op de stand en positie van de vaderlandse poëzie. Wat zijn de thema's, waarin onderscheidt zij zich van de poëzie in de ons omringende landen? Is de functie van poëzie meer particulier geworden, of zou poëzie ook een rol in het maatschappelijke debat moeten opeisen? En dóen dichters er eigenlijk wel toe?" (tekst op de website van Cultura).

    Dat deed me denken aan het debat dat Bas Belleman jaren geleden probeerde op te starten. Het weblog dat daarvoor bestemd was, bestaat nog steeds, als een soort spookstad op internet: http://doetpoezieertoe.web-log.nl/

    Vandaag was ik me aan het voorbereiden op een aantal van de interviews die ik zal houden tijdens Poetry International, o.a. met de Afghaanse dichter Kamran Mir Hazir.

    Hazir zat, in een land waarin zogenaamd geen politieke gevangenen bestaan, wekenlang met zijn handen en voeten in de boeien in een cel zo groot als een wc, die hij bovendien moest delen met een aantal Talibanstrijders, omdat hij wat onaardige dingen had gezegd over president Karzai.

    Meer over Hazir: http://kabulpress.org/rahapen/kprahakamranmirhazar.htm & http://afghanistan.poetryinternational.org.poetryinternationalweb.org/piw_cms/cms/cms_module/index.php?obj_id=17169&x=1. Op die laatste pagina kun je onder andere de Engelse variant van het volgende lezen:

    Virus schrijven
    1.
     
    Een virus schrijven
    en een elektronisch doolhof
    stroomuitval, computerloos
    in een huurhuis voor zevenduizend per maand
    in Kaboel, de Afghaanse hoofdstad!
    Wat is dit voor suf gedicht?
     
    Je vraagt jezelf af of poëzie niet precies als die woorden is
    op hun afgezonderde tocht door een elektronisch gangenstelsel
    weggedaan, tot gedicht veroordeeld?
    Je ziet je verbeelding over haar wegen dwalen
    geeft het zoveelste woord met de zweep
    om zijn wilde geest te temmen.
    En als die niet te temmen valt
    stop je ermee
    als een computer die crasht.
     

    2.
     
    Er was eens iemand die een virus schreef.
    Achter in zijn diesel slurpende laptop vond hij het adres.
    Discreet werd een pakketje gepost
    dat je aan een besmette site linkt.
    ‘Ik ben drieëntwintig en kom uit Florida.
    zoek iemand die de link volgt en me blij maakt.’
    Je opent het pakketje, niet alleen om iemand blij te maken.
    Sluit eerst alle programma’s af.
    Omzeil de beveiliging door in te tikken: 97, 98, 99.
    Zo nader je de vernietiging van de relatie tussen nul en een…

     
     
    © Kamran Mir Hazar
    Vertaling: Johnny Cheung en Jan-Willem Anker
     

    P.s. Verder bij Knetterende Letteren aandacht voor het romandebuut De grote Joseph van Anneloes Timmerije (http://www.anneloestimmerije.nl/

    De uitzending is later via de website online te bekijken: http://www.cultura.nl/page/tv-gids/779942.

  • Afschafpolderoprotpolder

    Mijn duit in het verkiezingszakje, op uitnodiging van de Wintertuin (http://www.wintertuin.nl/) en de NRC Next (http://www.nrcnext.nl/), vorige week donderdag 27 mei geplaatst in die krant (platte tekst onder het plaatje):

    Nrc_next_bruinja_wintertuin_verkiezingen_2010_small
    Illustratie: Daisy Erades ( http://www.daisy-web.nl/)

    Platte tekst:

    De opdracht, zoals gegeven door NRC-columnist Marc Chavannes (http://nl.wikipedia.org/wiki/Marc_Chavannes):

    4. Solidariteit, of hoeveel hebben we over voor elkaar?
    Bezuinigen moet, zegt iedereen. Er is veel geld in bijna-failliete banken gestopt. En de vergrijzing: veel bedden, weinig handen. Bezuinigen op ambtenaren. Efficiëntere zorg. Abstracte dus makkelijke antwoorden. Waar trekt dit land de grens? Hard voor zwakken, zacht voor harde stemmen? Staat solidariteit in een kwaad daglicht?
     
    Het gedicht:

    afschafpolderoprotpolder
     
    het water werd weggepompt
    moeras en veen werden landbouwgrond
    de grutto paste zich aan en broedde in gras
    dat door warmere winters steeds vroeger gemaaid kon
    de grutto paste zich aan legde het ei eerder vertrok sneller
    kwam te vroeg aan in west-afrika waar de rijst net was gezaaid
    en de boeren naar de wapens grepen op tv
    ontduikt mark rutte een vraag
    over de grote groep succesvolle allochtonen
    die hij met zijn partijprogramma schoffeert
    door uit te leggen hoe trots hij is
    op het afschaffen van de kickboxcursus
    voor marokkanen in utrecht
    dat kunnen ze mooi niet meer gebruiken
    als ze weer eens iemand in elkaar willen slaan
    typ maar in: 10 print “met de gevolgen heb ik niets te maken”
    en sluit af met: 20 go to 10

    Die laatste regels bevatten commando's uit de programmeertaal Basic. Om erachter te komen wat die opdrachtregels doen, kijk je hier: http://www.20goto10.info/.