Tsead Bruinja

Gisteravond werd tijdens Poetry de vijfde editie van Poëzie op het Scherm gepresenteerd, een project waarbij dichters samenwerken met vormgevers, beeldend kunstenaars en/of computerprogrammeurs.

 
De avond opende met een project van Els Moors en Hilde en Janna Meeus, waarbij we naar een zwart scherm keken met afwisselend het gedicht in ondertiteling en dan weer het gedicht in gigantisch grote letters, met daaronder het geluid van een merel. De tekst een monoloog van een vrouw die op een terras zat, ging o.a. over relaties en het feit dat vrouwen in relaties altijd de beslissingen nemen. Juist door de ingehouden toon vond ik dit project erg geslaagd.

 
(Els Moors, Hilde en Janna Meeus)

Mustafa Stitou had een soort anti-gebed geschreven, waarin hij aan een godheid vroeg om gestraft te worden. Een van die straffen was het opeten van zijn eigen ontlasting. Jan Pieter van der Laar maakte er soms erg een plaatje bij het praatje van, maar deed dat wel erg smaakvol met een stop-motion animatie van uitgeknipte figuren:

 

Het heftigste beeld kwam van Nick Swarth en Jeroen de Leijer die een schitterende clip hadden gemaakt met daarin een boxwedstrijd tussen insecten, waarbij de klappen van de 3 paar bokshandschoenen lekker metalig klonken en Swarth ook zelf een rol speelde als sportverslaggever, maar ook als:

De wedstrijd leek in Swarths hoofd af te spelen, maar om daar meer zekerheid over te verkrijgen zou ik eerst de tekst moeten lezen.

Geen wedstrijd maar een spel met als thema collectief auteurschap was het resultaat van de samenwerking tussen Leonieke Rammelt en Cheryl Gallaway. Zij maakten een Poetry Feeder, een programma waarbij mensen via direct messages op Twitter samen een gedicht maken. Je kunt ze volgen en meedoen op: http://www.poetryfeeder.com/

Kunstenaar Jaap de Jonge en dichter Henk van der Waal werkten ook met meer stemmigheid, maar dan die van één auteur, namelijk van der Waal. Op het scherm verschenen zes players waarmee je verschillende regels van van der Waal aan en uit kon zetten, waarbij de regels ook door verschillende stemmen werden voorgelezen. Door op pauze te drukken kon je bovendien een nieuwe tekst samenstellen. Van der Waal zat nog wat onwennig met de muis de verschillende players te bedienen, maar het werkte goed.

K. Michel en Dik Vis die eerder ook deel hadden genomen aan dit project sloten af met twee nieuwe animaties, waarbij in de ene letters als kikkerdril uit elkaar dreven en bij elkaar kwamen om steeds nieuwe vertalingen van het spel 'stoelendans' te vormen (o.a. 'saai zitten'). In de andere animatie vouwde een in elkaar drukte tekst over vissen van verschillende grote zichzelf uit, waardoor je langzaam het geheel te lezen kreeg.

Het was een geslaagde avond met opmerkelijk veel somberheid in de gedichten, die gelukkig veel soepeler verliep dan een soortgelijke avond over digitale poëzie vorig jaar. De projecten worden binnenkort toegevoegd aan de website: http://www.digidicht.nl/

Gisteravond werd tijdens Poetry de vijfde editie van Poëzie op het Scherm gepresenteerd, een project waarbij dichters samenwerken met vormgevers, beeldend kunstenaars en/of computerprogrammeurs.

 
De avond opende met een project van Els Moors en Hilde en Janna Meeus, waarbij we naar een zwart scherm keken met afwisselend het gedicht in ondertiteling en dan weer het gedicht in gigantisch grote letters, met daaronder het geluid van een merel. De tekst ging over relaties en het feit dat vrouwen in relaties altijd de beslissingen nemen.

Het verschil tussen proza en poëzie en het fenomeen prozagedicht stonden gisteravond centraal tijdens de zondagavond van Poetry International. Vooral de Ierse dichter Thomas McCarthy maakte indruk met een prozagedicht, waarin een soldaat aan het einde van WO II bij een interneringskamp voor politieke gevangenen aankomt:

…Maar er is geen overwinnig hier, en niets voor een gewoon soldaat. / Dit gevangenenkamp zeilt door de geschiedenis als de vissersboot uit het neutrale Helvick, ontglippend bij maanlicht…

McCarthy legde uit dat het schuine streepje dat normaal bijvoorbeeld gebruikt wordt om in een recensie  aan te geven dat er in het origineel een regel wordt afgebroken, hier gebruikt wordt om in de onafgebroken regels van het prozagedicht, toch een soort breuk te bewerkstelligen.

(Margot Dijkgraaf, Thomas McCarthy, Hassan El Houazzani en vertaler Asad Jaber) 

McCarthy's Marrokaanse collega Hassan El Ouazzani overtuigde met het gedicht 'De Dromen van McLuhan', waarmee hij de droomthematiek, die zo veelvuldig voorkwam tijdens de zaterdagavond, op zijn eigen manier uitwerkte:

…Ik merkte niet dat blinden mij de weg naar het paradijs wezen
en miste de weg
naar mijzelf

Daarom
zijn mijn dromen vaag
evenals de helden uit mijn dromen
die stiekem uit mijn slaap springen om andere levens te weven, nesten te bouwen die ze met nageslacht vullen. Ze lopen in demonstraties van arbeiders, dragen leiders op hun schouders, wedden op paarden en zingen het volkslied. Sommigen van hen gaan naar de gevangenis, anderen gooien de revolutie het raam uit, sommigen gaan naar het paradijs,
anderen naar de hel…

Na de pauze was het aan de Nederlandse auteurs Joost Zwagerman, Tomas Lieske en Anneke Brassinga om uit te weiden over het verschil tussen proza en poëzie en dat gesprek wilde maar niet echt een goede vorm vinden. Terwijl Brassinga aan de hand van een van haar Nabokov-vertalingen uitlegde dat ze vooral de vrijheid in de literatuur waardeert en de vakjes die er soms bij horen wat minder, zat Joost Zwagerman door zijn eigen bundel te bladeren. Zo nu en dan ontstond er een zinnig gesprek tussen Margot Dijkgraaf, Brassinga en Lieske, maar Zwagerman leek daar geen aansluiting bij te vinden.

Het hielp misschien ook niet dat Lieske op Zwagermans uitleg van hoe hij een roman schrijft ('Ik weet het einde al en werk daarnaar toe'), nogal saai vond. Zwagerman probeerde nog toe te lichten hoe het net was als het instellen van een route op je Tom Tom en je dan toch soms op interessante zijwegen stuitte, maar dat wilde er bij Lieske niet in, die reed geen auto en had dus ook nog nooit met een Tom Tom gewerkt.

De voordrachten van Lieske, Zwagerman en Brassinga verliepen een stuk succesvoller, waarbij Brassinga uitblonk met een gedicht over metamorfoses, waarvan de laatste de metamorfose in een fles was. Een goed beeld voor een festival waar de alcohol traditioneel vrolijk vloeide.

Vanavond en vanmiddag meer poëzie en een beetje alcohol, met o.a. het programma Poëzie op het scherm, waarbij dichters met beeldend kunstenaars en computerprogrammeurs samenwerken.

www.poetry.nl

Hoogtepunt van de zaterdagavond was het gefilmde interview met de oude Poolse dichteres Wislawa Szymborska, die ons, met in de ene hand een sigaret en in de andere een stevige borrel, deelgenoot maakte van een droom.

Szymborska droomde dat ze naar een jongensportret van Rembrandt zat te kijken en dat ze dat schilderij stiekem onder een lange jas stopte om er vervolgens mee vandoor te gaan. De pretoogjes in combinatie met haar leeftijd, sigaret en borrel waren onvergetelijk.

De dichters die lijfelijk aanwezig waren, waren niet minder dan de Poolse dichteres, maar kwamen wel korter aan het woord. Zo'n beetje alle dichters lazen in een parade steeds 1 gedicht voor, waarvan de vertaling geprojecteerd werd.

Al jaren lees ik met die vertalingen mee en mompel dan naar degene naast me over keuzes waar ik niet mee eens ben of over de verschillen in de Engelse en Nederlandse vertaling. Dit jaar had ik zelf een dichter vertaald, namelijk Christian Hawkey uit Amerika. Toen mijn vertaling van zijn gedicht geprojecteerd werd, hield ik even mijn hart vast. Hakwey schrijft vrij associatief en ik had daarom mij bepaalde vrijheden gepermiteerd, waar ik eerst huiverig voor was. Het bleef rustig na zijn voordracht, hoewel een van de medewerksters van het festival me nog wel even vroeg, waarom ik 'nose: broken' vertaald had met 'neus: poreus'. "Klank", zei ik.

Die klank was er ook volop bij het optreden van Yannis Kyriakides & MAE die bij een bewegende geprojecteerde vertaling van George Perec een compositie voor elektronica en ensemble brachten, waarbij de tekst in het wit op een zwarte achtergrond te lezen viel, soms zachtjes verdween en dan weer naar voren flitste. Het stuk heet 'The Arrest' en was gebaseerd op een droom van Perec waarin hij wordt gearresteerd. Die angst had te maken met het feit dat zijn ouders gedeporteerd waren vanwege hun Joodse afkomst. Perec vraagt zich in zijn droom de hele tijd af wie hij is en waarom hij wordt gearresteerd. Bovendien maakt hij zich zorgen over zijn Pro-Palestijnse standpunten.

Het was kortom, een inspirerende en dromerige avond!

Vanavond veel proza en poëzie met o.a. Lieske, Zwagerman en Brassinga.

Meer op www.poetry.nl.
 

 
Blogger en dichter Henk van der Veer (http://www.henkvanderveer.nl/) attendeerde me op een dit weekend verschenen artikel in het Friesch Dagblad over Hechtzwaluwen van Elmar Kuiper en Overwoekerd. Hieronder de gescande fragmenten:

Moderniteit en verstaanbaarheid

 
   

Bron:  http://www.frieschdagblad.nl/

Een kritische en afgewogen recensie van 'Overwoekerd' door Albert Hogeweij op Literair Nederland:

"De nieuwe, fraai vormgegeven bundel van Tsead Bruinja toont voorop een scherp genomen foto van een schop die niet lang tevoren nog gebruikt moet zijn gezien de aarde die er nog aan zit. Achterop ligt de dichter zorgeloos in het hoge gras te dromen. Tussen voor- en achterplat staan 55 gedichten gegroepeerd over 7 afdelingen. Ditmaal geen motto’s van collega-dichters dan wel popmuzikanten, maar is gewoon Bruinja zelf (op een ingelaste sample van Paul van Ostaijen na) ongehinderd aan het woord met al zijn lef en minimale interpunctie en in al zijn kwetsbaarheid. Soms lyrisch getoonzet in de beleving van de (ontoereikendheid van de) liefde tot zijn vrouw naast hem, of het wachten op het wonder van boven. Want Bruinja toont zich ook ontvankelijk voor het religieuze…"

De rest op http://www.literairnederland.nl/2010/06/recensie-overwoekerd-tsead-bruinja/