De koffer is bijna gepakt voor een kleine rondreis door Noord-Nederland en stukje Gelderland.
Morgen zet ik samen met Remco Ekkers de leerlingen van het Magister Alvinus aan het werk, die gedichten zullen schrijven voor de Slauerhoff Poëzieprijs (http://www.slauerhoff.nl/) om vervolgens de trein te pakken naar Arnhem voor Poëzie Plus (http://arnhem.dichtbij.nl/) een multidisciplinaire theaterprogramma in Bosch met klank, taal, beeld en beweging.
Verder treden daar op Jaap Blonk (klankdichter), Krista Burger (beeldend kunstenaar), Barbara Ebner (danser), Petra Else Jekel (dichter), Freddy Nekkers (dichter), Philipp Rüttgers (pianist), FN Sounds (audiokunstenaar) en Veit Steinmann (cellist).
Op vrijdag spring ik vanuit Arnhem op de trein richting Groningen waar in het Harmoniecomplex van de universiteit afscheid genomen wordt van het Universiteitstheater, waar ik als student Engels in pyamabroek en ontbloot bovenlijf (bij gebrek aan leren broek) voor het eerst mijn gedichten voor publiek voordroeg en later ook mijn eerste Friese bundel presenteerde, waarbij onderstaand Friestalig filmpje werd gemaakt:
Vorig jaar maakte ik een soortgelijke reis en lag er overal een gigantisch pak sneeuw, waardoor mijn koffer als sneeuwschuiver diende en een deel van het publiek te Nijmegen thuis bleef, een deel met gebroken been in het ziekenhuis lag en een aantal poëzieliefhebbers daadwerkelijk op kwam dagen.
Ben benieuwd of die white pre- christmas er ook deze keer weer in zit.
In Dit is de Dag vertelde Maartje van Weegen over een kerstconcert voor eenzame ouderen en was er verder aandacht voor de overleden ouderen Vaclav Havel en Kim Jong-Il. Het inspireerde me tot het schrijven van onderstaand gedicht.
(in scène gezette foto)
WENSELIJK MENSELIJK
zodra de mens zichzelf ging beschouwen als de maat van alles werd de wereld minder menselijk zei vaclav havel
en visie is niet genoeg die moet gecombineerd worden met ondernemerschap
naar de trap staren volstaat niet je moet die trap op
in de kamers van bejaarden vaak goed bereikbaar met de lift staan over enkele jaren robots om de eenzaamheid van opa en oma en het schuldgevoel van hun kinderen wat te verzachten
een prachtig voorbeeld van menselijk ondernemerschap
robota is een woord dat in 1920 uitgevonden werd door de broer van de tsjechische science fiction schrijver karel capek
het betekent verplichte arbeid wordt ook wel vertaald als slaaf
wat dan weer prima toepasbaar is op de onderdanen van kim jong-il
die zodra ze het idee hebben bekeken te worden extra hard huilen uit vrees voor opsluiting
"Over de schotjes heen kijken", zei oud ambassadeur Edy Korthals Altes vanochtend tussen 7 en 8 bij 'Dit is de Zondag' op radio 1, en meer.
"Korthals Altes kwam in 1986 als ambassadeur in Madrid in gewetensnood. Hij kon niet langer verantwoordelijkheid dragen voor de wapenwedloop tussen de NAVO en de Sovjet-Unie. Na een lange loopbaan in diplomatieke dienst trad hij terug als ambassadeur.
Sindsdien zet hij zich in voor verandering in Europa. Volgens Korthals Altes zijn we geobsedeerd geraakt door geld verdienen en losgekomen van wat werkelijk belangrijk is. Daarom is het zaak om terug te keren naar de bronnen van onze cultuur."
Ik werd gevraagd een gedicht voor Altes te schrijven en bekeek daarvoor een mooi interview dat hij eerder gaf aan de IKON:
De uitzending van de EO en het gedicht zijn te beluisteren via onderstaande link:
Voor wie op het station in Leeuwarden rondloopt zal merken dat het licht onder de overkapping veel prettiger aanvoelt, maar dat de tekst die René Knip (typografie en ontwerp) en ik maakten nog wat moeilijk te lezen is door de schaduw die de letters op de achtergrond werpen.
Daar wordt de komende tijd aan gewerkt, dus nog even geduld a.u.b., met als pauzemuziek wat foto's van het project een prachtig gedicht van Philip Gross, die afgelopen weekend te beluisteren was in Leeuwarden, met o.a. deze tekst over een 'Bark Moth'.
Schorsboorder (Bark Moth)
en soms een moment
gewoon om te zien ongezien –
stoffige vlinder met bastpatroon, sprietantennes die scannen
– of het dragen
van een dekmantel van hier- en-elders,
ogen op de donkere scheiding van hun eigen keuze
- of je door menigtes
te begeven, struiken vol reuring zonder dat je een blad beroert
– een ding genoemd te worden
dat tussen licht en het licht dat antwoordt zou kunnen staan
Hieronder een voorbeeld van intelligente tv uit de serie West Wing, dat inspireerde tot het schrijven van een gedicht.
Het festival Explore The North, waar ik eerder al over schreef, vroeg me een gedicht voor hen te schrijven. Ik wist niet zo snel wat ik moest prijzen in het Noorden, maar herinnerde me wel bovenstaand fragment en verwerkte dat samen met wat online-speurwerk in onderstaand gedicht.
het zonnige zuiden
dat wij in ons oneindig heelal praten over noord en zuid oost en west vond een schilder uit uruguay apart
hij tekende in 1943 een nieuwe kaart met de zuidpool aan de bovenkant en zette de wereld op z’n kop
bij niemand vloog het bier uit het glas of stond het haar de hele dag omhoog bij iedereen bleef het geld in de portemonnee
dus nodig ik u uit om hetzelfde te doen keer de bosatlas om en houd de tomtom ondersteboven
u was toch meestal onderweg naar pluis uit eigen navel
en woon met mij in het nieuwe noorden onder de afrikanen arabieren en grieken
die dan eindelijk eens op ons neer mogen kijken
Het origineel van dit gedicht werd in het Fries geschreven en is voor de liefhebbers hieronder te lezen.
it sinnige suden
dat wy yn ús ûneinich hielal prate oer noard en súd east en west fûn in skilder út uruguay apart
hy tekene yn 1943 in nije kaart mei de súdpoal oan de boppekant en sette sa de wrâld op ’e kop
by net ien fleach it bier út it glês of stie it hier de hiele dei omheech by eltsenien bleaunen de sinten yn de beurs
dat ik noegje jo út om itselde te dwaan kear de bosatlas om en hâld de tomtom ûndersteboppe
jo wienen dochs meast ûnderweis nei plús út eigen nâle
en wenje mei my yn it nije noorden ûnder de afrikanen arabieren en grieken
The Gall–Peters projection, named after James Gall and Arno Peters, is one specialization of a configurable equal-area map projection known as the equal-area cylindric or cylindrical equal-area projection. The Gall–Peters achieved considerable notoriety in the late 20th century as the centerpiece of a controversy surrounding the political implications of map design. Maps based on the projection continue to see use in some circles and are readily available, though few major map publishers produce them.
Meer over de schilder uit het gedicht en zijn idee:
Joaquín Torres, a Uruguayan painter, lived in Barcelona in the early 1900s. He questioned why world maps are drawn with North at the top when the universe is infinite and has no sides and the world is suspended in it. In the late 1930s he returned to Uruguay, and made this 1943 illustration of South America (image on a magic realist map site). It is an early example of an upside down map. [ Source: email from Carlos ] An article titled Latino Art Crossing Borders has some more details.
Komend weekend vindt het festival Explore The North plaats in Leeuwarden. Hieronder alvast twee redenen om daar heen te gaan:
Teitur, singer-songwriter van de Faroër, speelt vrijdagavond in Tresoar tijdens een avond over het Noordelijke gevoel met Atte Jongstra, Abe de Vries, Kester Freriks en Remco Ekkers.
Op zaterdagavond kun je ook naar Teitur luisteren, tijdens een speciale 2 Meter Sessies met Jan Douwe Kroeske, en je kunt luisteren naar nog veel meer muziek, proza en poëzie, van o.a. de dichter Philip Gross, van wie ik spliksplinternieuwe vertalingen ga voorlezen, waaronder een gedicht geïnspireerd op een theorie over vuur.
Eerst de toelichting, afkomstig van Wikipedia:
De phlogistontheorie (of flogistontheorie) is een thans niet meer aanvaarde 17e eeuwsehypothese over de achtergrond van verbranding. De theorie, opgesteld door de DuitseartsGeorg Ernst Stahl (1660–1734), stelde dat alle brandbare materialen phlogiston bevatten, een substantie zonder kleur, geur, smaak of gewicht, die de eigenschap van hitte in zich droeg. Phlogiston zou uit het materiaal vrijgemaakt worden door verbranding.
Hoe zorgt vuur ervoor – zet ze haar ladder tegen de lucht, en klimt ze er dan in? Ik moet dit beter bekijken, als ik het zie.
2.
Een dun twijgje tussen het verkoolde hout rekt zich uit, alsof het ontwaakt. Het vult zichzelf van binnen uit met kracht, met het branden. Je zou het bijna geloven: Vuur is een levende soort; leven een soort vuur.
3.
Buddha’s preek sprak van een brandend huis. Vuur haar eigen rede loopt op dit ene ding: haar ontsnapping uit het huis van de aarde.
4.
Geen wonder dat we spreken over water stralen die spelevaren op de vuurzee. Vuur en water herkennen elkaar van eeuwen geleden, een gedeelde kindertijd. Is dit dansen? Kijk hoe ze elkaar in de armen vliegen.
5.
Aan het einde deze tongen die ik vertrouw zullen mij perfect uitspreken.
Wie wil horen of er echt niets verloren gaat in vertaling, komt zaterdag naar Leeuwarden om het origineel te horen en te zien.
Je kunt vrijdagavond, zaterdagmiddag en zaterdagavond o.a. genieten van:
Akron/Family | Loney Dear | Jan Brokken | Hanne Hukkelberg | Håkan Östlundh | 2 Meter Sessies met Jan Douwe Kroeske en Teitur | Tsead Bruinja | Atte Jongstra | Remco Ekkers | Kester Freriks | Abe de Vries | Jóhann Jóhannsson & Hildur Guðnadóttir | Elmar Kuiper | Seeljocht (Nils Frahm, Peter Broderick, Greg Haines, Piiptsjilling, Sytze Pruiksma en 33 1/3) | Petter Carlsen | I am Oak | Nyk de Vries pres. CD | Tsjêbbe Hettinga | Albertina Soepboer| Jacobus Q. Smink| Fjorden Baby! | Philip Gross| The Black Atlantic | Giants of Húsavík | Sigurbjörg Thrastadottir | LPG pres. De Speech | Meindert Talma | Aestrid | Marjoleine de Vos | Liquid DJ’s | Slagsmålsklubben DJ Set | Peter van Lier | Samling Label Day (Islaja, Eklin, I am Oak, Vakantie, Renee van Trier, Mere en Mike Koldlin) | K. Michel | It Langstme en de Dea pres. Elena | Martin Reints | Passengers | Joost Oomen | Eeltsje Hettinga e.a.
Explore the North is een nieuw multidisciplinair cultureel festival in Leeuwarden dat deze week voor de eerste keer plaatsvindt, op vrijdag 25 en zaterdag 26 november 2011. Het programma van muziek, literatuur, poëzie en cross-overs draait volledig om het Noordse gevoel. Van Canada tot Groot Brittannië, van Scandinavië en de Baltische staten tot aan de Lage Landen. Het verbinden en versterken van gelijkgestemde kunstenaars uit het noorden is een essentiële doelstelling van het festival. We geven opdrachten aan kunstenaars en sturen aan op het ontstaan van nieuwe internationale uitwisselingen. Verwacht dus veel unieke optredens in bijzondere locaties in het centrum van Leeuwarden.
Locaties
De historische binnenstad van Leeuwarden vormt het decor van Explore the North. Zo spelen Jóhann Jóhannsson en Hildur Guðnadóttir van múm in de Grote Kerk en is Seeljocht te zien in de intieme Lutherse Kerk. Daarnaast is exclusief het Van Sminia Huys opengesteld voor dit festival en wordt er opgetreden in de voormalige Synagoge (Danscentrum Saco Velt), PostPlaza (het voormalige postkantoor) en de oude strafgevangenis de Blokhuispoort. Deze prachtige en soms verborgen locaties bevinden zich allemaal op loopafstand van elkaar, met de Tweebaksmarkt als centrale verbindingsweg.
Veel bijzondere projecten
Explore the North is meer een platform dan een festival. We onderzoeken en we maken. Het is een plek waar we nieuwe kunst creëren door het geven van opdrachten en aan te sturen op nieuwe internationale uitwisselingen. Soms spontaan, soms veroorzaakt. De gezamenlijke zoektocht naar het Noordelijke gevoel vindt niet alleen plaats binnen de muzikale en literaire programmering, maar ook binnen speciale projecten. Zo zijn er twee beeldend kunstenaars aangetrokken voor Explore the North: kunstschilder Gerard Boersma en fotografe Marije Kuiper. Daarnaast gaat ook de nieuwe voorstelling ‘Elena’ van It Langstme en de Dea op het festival in première en is er een speciale Samling Label Day op het festival te zien, met geweldige artiesten.
Gratis toegankelijk Symposium 25 november
Voorafgaand aan het festival organiseert Explore the North in samenwerking met Tresoar op vrijdag 25 november een avond waarin de zoektocht naar ‘het noordelijk gevoel’ centraal staat. Onder leiding van dichter en avondvoorzitter Tsead Bruinja presenteren wij een veelzijdig programma met literatuur, poëzie en muziek. De Edda (een verzameling literaire en mythologische werken uit het middeleeuwse IJsland) vormt de rode draad van deze gratis toegankelijke avond met Remco Ekkers, Atte Jongstra, Teitur, Kester Freriks, Abe de Vries en It Langstme en de Dea.
Literaire Reis door Friesland
Explore the North begint op zaterdagmiddag met een literaire reis door het noorden van Friesland. Het publiek reist in een kleine groep, samen met de kunstenaars naar een aantal bijzondere locaties in de provincie. In de Zwarte Haan in St. Jacobiparochie en in de Kerk van Paesens/Moddergat maken schrijvers en kunstenaars je deelgenoot van de inspiratie die zij halen uit hetzelfde Friese landschap waar je op dat moment doorheen reist. De busreis begint en eindigt bij de Grote Kerk in Leeuwarden aan het Jacobijnerkerkhof, en duurt van 12.00 tot ongeveer 16.30 uur. Een kaartje kost €20,- inclusief een heerlijke lunch bij Restaurant De Zwarte Haan, direct gelegen aan de Waddenzee. Er is maar een beperkte capaciteit voor dit programmaonderdeel van Explore the North. Wees er dus snel bij als je mee wilt op deze bijzondere ontdekkingsreis. Kaarten zijn te koop via de website. Tijdens de literaire reis zal het publiek de provincie verkennen samen met dichter Jan Kleefstra, schrijver Albertina Soepboer, muzikant Chris Bakker, dichter Tsjêbbe Hettinga en muzikant Sytze Pruiksma.
Kaartverkoop
De kaartverkoop voor het festival gaat via de website van Explore the North en Primera. Tickets kosten 19,50. http://explore-the-north.nl/kaarten
Twee jaar geleden bij een optreden in de buurt van Delft, zei Remco Campert tegen me dat hij genoeg had van het gereis voor optredens. Gelukkig voor ons en de vele taxibedrijven des lands trotseert hij echter nog altijd de files en lange reistijden, zoals onlangs voor Nederland Leest.
Gisteren werd zijn tour afgerond in The People's Place te Amsterdam, voor de gelegenheid omgedoopt tot Klup Vurrukkulluk. Hoogtepunten waren Jan Mulder die de familie Kneupma weer van stal haalde, het afsluitende lied van Ellen ten Damme, die een gedicht van Campert op muziek had gezet en Benjamin Herman die met zijn trio optrad.
Hieronder het gedicht dat ik voor de avond schreef. Dat Remco Campert nog maar lang door Nederland mag worden gereden!
vannacht gaan bij alle kranten de gevels aan puin
de huizen en de straten
de ramen waarachter het sterven is begonnen alleen of samen
er loopt een dichter langs onderweg naar een vriend voordracht of café
een dichter die tussen de planten en de gordijnen tussen de beeldjes door kinderen op school gemaakt het leven aftast
zoals een echtgenoot 's nachts nadat hij zich heeft omgedraaid met zijn billen de billen zoekt van zijn vrouw
of zoals de handen van poëziefestivalassistentes die zo verlegen mogen zijn als ze willen wachten op een hand van remco campert
die vanochtend weer is opgestaan broek en sokken heeft aangedaan voor wie duizenden taxi's werden gebeld
en die vandaag hopelijk eens niet een goed gedicht hoeft te schrijven voor een overleden vriend
er zijn er namelijk nog een paar die leven die trekken zo de stoute schoenen aan pikken een vuilniswagen van de gemeente amsterdam rammen de gevel van menig randstedelijke krant hacken de eerste beste computer je moet met je tijd meegaan en wissen alle voor hem geschreven in memoriams en meteen ook maar die voor hen zelf zijn klaargelegd
het ongeduldig sterven zullen ze weldra hartstochtelijk voortzetten maar doodgaan
Nee, dit zijn geen letters van René Knip klaargelegd voor het station in Leeuwarden, maar nieuwe letters ontworpen door Milou van Ham en haar assistente Moniek Driesse voor een tekst die Milou en ik hebben gemaakt voor nieuwbouw in de Schrijversbuurt te Leiden, met straatnamen als Nicolaas Beetsstraat en de Potgieterlaan.
In de woorden van Milou: "In de voorgrond ligt het champagne alfabet, daarachter het donkergrijze en achterin het letterhuis liggen meer dan 700 lichtgrijze letters opgestapeld."
Volgende week begint het rapen en worden de woorden op de huizen geplaatst. Dat gaat er ongeveer zo uitzien:
En als laatste nog een afbeelding met de tekst van het blog van Moniek Driesse:
Volgend jaar verschijnt mijn nieuwe bundel met cd van Femke IJlstra (modern klassiek) en illustraties/beeld van Mirka Farabegoli, voor wie ik eerder de cyclus 'wolk – bouw – bast' schreef bij haar eerste expositie - http://www.tseadbruinja.nl/galery26.htm.
Nieuwsgierig? Mirka exposeert in Amsterdam vanaf 18 november bij Ayacs (Keizersgracht 166, Amsterdam).
AYACS-Talentdriedaagse
'Bring it Home'
vrijdag 18 november 17-19 uur opening van de solo expositie met tekeningen en etsen van Mirka Farabegoli
"De terugkeer naar huis: Het begrip 'thuis' is vaak niet langer verbonden aan een specifieke plaats: 'Home is where the heart is' , maar 'Home' bevindt zich ook op het world wide web, 'Home' is een plek waar je naar verlangt, maar die misschien alleen in jouw fantasie bestaat. Mirka Farabegoli vermengt verschillende culturele elementen; mythische wezens en geesten uit het verleden. Zij onderzoekt de notie van 'hier' en 'daar', van 'fantasie' en 'werkelijkheid' en komt tot de conclusie dat dergelijke begrippen vaker subjectief dan feitelijk zijn. Na verschillende projecten en residency's in het buitenland is zij nu bezig met een samenwerking waarin haar geboortegrond in Friesland een belangrijke rol speelt."
Toen ik deze week in de trein zat richting Leeuwarden, zaten er achter me een jongen en een meisje over Mauro te praten. Dat ging in de trant van 'wegwezen', 'hij wist dat hij terug moest', 'hij kan helemaal niet goed leren' en 'als hij mag blijven krijgen we een vloedgolf van kinderen uit Afrika over ons heen', waar wij dan voor mogen gaan zorgen.
De dag daarvoor had ik onderstaand gedicht geschreven voor Dit is de Dag van de EO, waar de vrouw die Mauro heeft begeleid te gast was, evenals een schrijver die een poging had gedaan een boek over Cruyff en diens coupe te schrijven.
37,74
mocht mauro terug moeten naar angola dan hoeft hij zich over een aantal zaken geen zorgen meer te maken
zo heeft angola al zo’n dertig jaar dezelfde president en werden beloofde verkiezingen recent uitgesteld moeilijke momenten in het stemhokje zal hij niet hoeven te kennen
mensen gaan er bovendien gemiddeld negen jaar lang naar school dus hij komt binnen als professor met verstand van van alles en kan zo een voetbalclub beginnen of overnemen
mocht hij dakloos dreigen te worden dan hoeft hij alleen maar te protesteren tegen het gebrek aan mensenrechten of de milieuvervuiling en president dos santos zal hem met plezier een geheel verzorgd verblijf aanbieden in een van angola’s vele gevangenissen
aldaar hoeft mauro niet lang last te hebben van heimwee want volgens het CIA factbook is de gemiddelde leeftijdsverwachting van een man in nederland 77,06 en in angola 37,74 jaar
Tsead Bruinja 