Tsead Bruinja

Als ik even niets te doen heb, loop ik in de namiddag graag een rondje langs de supermarkt en de visboer (en de notenboer – op dit moment zijn macademia's mijn favorieten noten).

Er liggen nu twee moten zalm te wachten in de koelkast om straks traag gebakken te worden met een overdosis knoflook en flink wat dille.

De expositie van Ramon Verberne en Joris Diks, waarbij ik gisteren mocht voorlezen, is een aanrader. Beide kunstenaars hebben elkaar jarenlang wekelijks via de post nieuw werk gestuurd, waarop de ander dan weer reageerde.

Hieronder een voorbeeld van zo'n gesamtkunstwerk, waarbij ik de hele tijd moet denken aan de kop van Sadam Hoesein toen hij uit dat gat onder de grond vandaan kroop:

 

Ramon en Joris met burgemeester Aleid Wolfsen, die mij heel vriendelijk in zijn toespraak de Joop Zoetemelk van de poëzie noemde ;o). Er zijn gelukkig ergere dingen dan de eeuwige tweede genoemd te worden.

Ondertussen luister ik naar een cd waarop Ray Charles en het orkest van Count Basie door elkaar heen gemixt zijn, zonder dat ze ooit samen in de studio geweest zijn. Het klinkt te gek!

 

Bovenstaande afbeelding werd gemaakt door Ramon Verberne voor mijn laatste bundel Angel, een kunstenaar en vriend met wie ik al jaren samenwerk, eet en drink.

Vandaag mag ik voorlezen bij de opening van een expositie die Verberne in het stadhuis van Utrecht houdt samen met collega Joris Diks.

Voor meer: http://www.ramonverberne.nl/ & http://www.jorisdiks.nl/.

Hieronder kun je het filmpje bekijken dat ik o.a. samen met Ramon Verberne en Jaap van Keulen heb gemaakt:

Vandaag mag ik toegeven aan twee ziekelijke neigingen, namelijk het netjes in vakjes opbergen van mijn mail en het vergroten van mijn cd-collectie.

Ik gooi bijna nooit iets weg en bewaar dus ook al mijn mail. Omdat ik zo nu en dan door de stapels post de belangrijke berichten niet meer zie, maak ik mapjes aan en gooi daar de oude mail in. Het is een rustgevend en soms slaapverwekkend werkje, maar ik kom daardoor ook veel berichten tegen die ik nog moet beantwoorden, waarvan het grootste deel gaat om nog te verzenden facturen.

Het geld dat ik met die facturen verdien, sla ik overigens meteen stuk bij een fijn cd-zaakje aan de Kinkerstraat (Amsterdam), waar ze al een paar weken alle cd's en dvd's met 50 % korting verkopen. Aangezien ik die bakken al een paar keer doorgeploeterd ben, zal het vandaag moeilijk worden om nog iets nieuws te vinden, maar we houden hebzuchtig moed ;o)

Het leukste komt daarna, want vanavond komt Peter eten, een vriend die ik al vanaf mijn 13e ken en met wie ik jaren lang pogingen heb gedaan om een plaat te maken. We konden beiden niet fantastisch spelen, maar wel heel goed dromen en eindeloos prutsen met zijn viersporenrecorder.

Vanavond gaan we dus gewoon lekker eten en drinken en naar nieuwe en oude muziek luisteren. Wie weet halen we de gitaren nog even van de muur.

Een zoetgevooisd goeds,

Tsead

Hallo allemaal,

Het was hier even stil door drukte met optredens en een griepje. Vanaf vandaag hoop ik weer iedere dag een blog te schrijven. Hieronder een link naar een radio-item over onze ijskast, opgenomen voor het radio 1 programma De Praktijk door Barbara van Gool.

Daar weer onder het gedicht dat ik voor het Weerwoordfestival schreef. Het is afkomstig uit een cyclus over de dood en begrafenisrituelen.

Alle goeds en natuurlijk dank voor jullie aandacht en steun,

Tsead

man gevonden geen wormen wel maden
 
vind je een lijk in een huis
kijk dan onder de deurmat
in de spleten van de vloer
 
in welke fase zijn de insecten
zijn het nog maden of zijn er al poppen
 
eerst komen de maden en poppen van bromvliegen
 
bromvliegen kunnen binnen een uur eitjes leggen
ze ruiken een lijk over zestig kilometer afstand
 
er bestaat een bromvliegsoort waarbij de poppen op het lijk uitkomen
andere soorten maden kruipen van het lijk af
om enkele meters verderop te verpoppen

met warm weer wordt een lijk binnen twee weken opgegeten door de maden
 
het eindigt met spektorren die eten droog vlees
museumkevers eten andere insecten
kleermotten eten haren en huid
 
het langste duurt het om huid en skelet te verteren
 
daartussenin zitten mijten
die de eieren van de vliegen opeten
 
met honderden tegelijk kruipen ze door je vlees

 

"Verkiezing 'Dichter des Vaderlands' onder vuur

Denkend aan Holland, zie ik breede rivieren traag door oneindig laagland gaan… Een land en zijn poezie, het zou het uitgangspunt moeten zijn voor het ambt van Dichter des Vaderlands. Na Gerrit Komrij en Driek van Wissen wordt woensdag bekend gemaakt wie zich de nieuwe dichter des Vaderland mag noemen. Maar in hoeverre is deze verkiezing een eerlijke strijd, die draait om het gedicht? Is het niet puur een persoonlijkheidsrace geworden? Dichters buitelen als vanouds over elkaar heen over de invulling en het verkrijgen van het ambt. De reputatie van de verkiezing is inmiddels ‘omstreden’ te noemen.

 

Op dit moment vallen er door de economische crisis veel ontslagen, bijvoorbeeld bij Corus en Philips. Mijn eigen vader werd als wasmachinemonteur ontslagen begin jaren tachtig, toen er ook een economische crisis was.
 
Aan die gegevens moest ik denken bij het schrijven van onderstaand gedicht in opdracht van het NPS cultuurprogramma Kunststof op radio 1.
 
WERKELOOS
 
niemand heeft het over de crisis
van begin jaren tachtig
maar ik zie mijn vader nog zitten
pratend met mijn moeder
over het opeten van ons huis
als hij niet snel nieuw werk zou vinden
 
ik zie voor me
hoe ik de landweg voor ons huis opliep
als ik zijn rode busje vol wasmachineonderdelen
in de verte aan zag komen
 
en even zit ik weer naast hem
terwijl we die laatste paar honderd meter
naar huis toe rijden trots op mijn vader
die het met zijn handen moet verdienen
 
om half zes komen nog altijd
veel vaders thuis van hun werk
maar het komend jaar
komen veel van die vaders thuis
met slecht nieuws
 
ik zie hoe die vaders
met hun vrouwen praten
 
en stel me voor
hoe hun zoons en dochters
stiekem meeluisteren
en net doen of ze niets horen
 
*
 
Toen ik mijn ouders over het opeten van het huis hoorde praten, opperde ik dat ik hoopte dat we dan niet met onze houtkachel moesten beginnen.
 
Ik was een jaar of zes.

Bekende en minder bekende Nederlanders kiezen hun persoonlijke motto, leefregel of ultiem inspirerende zin.

"Dit is de laatste zin van een couplet uit het lied 'How can you live in the North-East' van Paul Simon. Het hele couplet staat als motto in mijn laatste Nederlandstalige dichtbundel, Bang voor de bal.

Weak as the winter sun, we enter life on earth 
names and religion come just after date of birth
and everybody gets a tongue to speak
and everybody hears an inner voice
a day at the end of the week to wonder and rejoice.

If the answer is infinite light, why do we sleep in the dark?

'How can you sleep in the Northeast' – Paul Simon (van het album 'Surprise')

Het couplet begint liefdevol. We komen kwetsbaar ter wereld, 'zwak als de winterzon'. Daarna krijgen we meteen een naam opgeplakt, een geloof. Daar kan veel ellende uitkomen. De tekst herinnert ons eraan de menselijke kant te zien: 'Iedereen heeft een innerlijke stem, aan het eind van de week komen we samen om ons te verwonderen en het wonder te bezingen.' Uiteindelijk zijn we allemaal gelijk.

De laatste zin – als het antwoord oneindig licht is, waarom slapen we dan in het donker? – is een negatieve constatering. Veel gelovigen zien een soort licht of hemel aan het einde, maar waarom is de aarde zo'n donkere plek? Mensen kunnen zo wreed zijn.

Zelf ben ik niet religieus. Maar met mijn gedichten wil ik van de wereld een minder donkere plek maken. Deze tekst helpt mij om mij daar opnieuw aan te herinneren.

In mijn gedichten zeg ik veel over de stem en de tong. De regel 'en iedereen krijgt een tong om te spreken' spreekt me aan. Wat moet je met je stem? Wat zijn mijn plichten als schrijver?

De filosoof Adorno zei: 'Na Auschwitz een gedicht schrijven is barbaars.' Die uitspraak roept vragen bij mij op.

Mijn antwoord? Dat ik het móet doen, een gedicht schrijven. Als verzet tegen de lelijkheid en agressie. Soms zet ik er ook een lelijk gedicht tegenover, uit boosheid.

Ik heb altijd zinnen in mijn hoofd. Soms loop ik op straat een liedje te zingen en realiseer ik me later pas waarom ik dat liedje zing. De tekst is voor mij een toetssteen: je kan dit nu wel zingen, maar klopt het ook met je gedrag?

Het couplet van Paul Simon is daar een voorbeeld van. Ik had afgelopen week een akkefietje met een medekandidaat in de strijd voor de titel Dichter des Vaderlands. Toen ik deze tekst las, dacht ik: dat was het antwoord geweest. Je hoort ieder mens als mens te zien, los van stempels en vooroordelen, zoals we geboren worden.

EénVandaag (vanavond na het journaal op Ned. 1 TB) had mij gevraagd een gedicht te schrijven over de verkiezingsstrijd. 's Ochtends om zes uur probeerde ik drie kwartier lang regels uit. Een oud gedicht kwam in mij op, dat ik schreef als antwoord op Adorno's uitspraak over Auschwitz. Het laatste deel luidt:

Tong wat is je beroep?
Tong zeg dat afstand vorm is
Tong hef op

Dit gedicht gaat over wat we kunnen en moeten doen met onze stem. Tijdens de verkiezingsstrijd voor de volgende Dichter des Vaderlands heb ik veel campagne gevoerd, maar uiteindelijk draait het om het gedicht. Dat moet wat losmaken, mensen bijblijven.

Soms komt na een optreden iemand naar me toe om te vertellen waar mijn gedicht hem aan deed denken. Vaak is het iets heel anders dan waar het over ging. Dat is mooi, dan heeft het gedicht iets gedaan.

Door op te treden, ben ik een betere dichter geworden. Je hoort jezelf de tekst zeggen en je moet hem tegelijkertijd ervaren. De Amerikaanse dichter Walt Whitman schreef transcendentale poëzie, hij omarmde daarin vriend en vijand. Daar streef ik ook naar: dat mijn gedichten mij overstijgen, zodat ze voor meer mensen gelden dan mijzelf."

P.s. hierbij een link naar een live-uitvoering van dit nummer:

http://www.pczapper.tv/pzc5/lfui/?v=807207

P.s.s. en hieronder de hele tekst, zoals die op de site van Paul Simon te vinden is:

We heard the fireworks. Rushed out to watch the sky. Happy go lucky. Fourth of July.
How can you live in the Northeast? How can you live in the South? How can you build on the banks of a river when the flood water pours from the mouth? How can you be a Christian? How can you be a Jew? How can you be a Muslim, a Buddhist, a Hindu?
How can you?
Weak as the winter sun, we enter life on earth. Names and religion come just after date of birth. Then everybody gets a tongue to speak, and everyone hears an inner voice. A day at the end of the week to wonder and rejoice.
If the answer is infinite light, why do we sleep in the dark?
How can you live in the Northeast? How can live in the South? How can you build on the banks of a river when the flood water pours from the mouth? How can you tattoo your body? Why do you cover your head? How can you eat from a rice bowl, the holy man only breaks bread?
We watched the fireworks, 'til they were fireflies. Followed a path of stars, over the endless skies.
How can you live in the Northeast? How can you live in the South? How can you build on the banks of a river when the flood water pours from the mouth?
I've been given all I wanted. Only three generations off the boat. I have harvested and I've planted. I am wearing my father's old coat.

Als ik de verschillende organisaties die de verkiezing voor de volgende Dichter des Vaderlands hebben bedacht voor één ding zou mogen bedanken, dan is het wel voor het feit dat mijn vader en ik weer iets dichter naar elkaar toegegroeid zijn. Wellicht geldt dat ook voor de andere kandidaten.

Soms denk ik aan mijn mogelijke acceptance speech. Vaak komen dan de woorden van Ayaan Hirsi Ali in me op. Na het gedoe rondom haar paspoort met Rita Verdonk noemde zij bij een persconferentie haar complete stamboom op. De mijne zou ongeveer als volgt luiden: ‘Ik ben Tsead Bruinja, zoon van Foeke en Froukje Bruinja, broer van Sytsche en Elisabeth, kleinzoon van pake Klaas en beppe Tyt Dijkstra en kleinzoon van pake Tsead en beppe Aaltsje Bruinja'.

Bij interviews wordt me regelmatig gevraagd of ik mijn voorliefde voor woorden van huis uit heb meegekregen. Ik denk het wel en ik moest daar laatst weer aan denken toen ik met Bart FM Droog van Kollum, waar we mijn oude lagere school en mijn vader hadden bezocht, terug naar het Groningse Eenrum reed. Bart noemde mijn vader ‘een wijs man’ en hij had gelijk.

Mijn vader had vroeger weinig tijd voor ons, maar dat maakte hij goed door zich in te zetten voor goede doelen als het openbaar onderwijs. Hij reed de hele provincie af om daar speeches over te houden, waarbij hij voor de pauze zijn verhaal deed en Jaques Tichelaar van de PVDA na de pauze van zich liet horen. Daarnaast werkte mijn vader jaren als vrijwilliger op de ambulance. Het kwam regelmatig voor dat ik `s nachts de pieper hoorde afgaan in de slaapkamer van mijn ouders.

Ik hoop dat ik iets van dat engagement van mijn vader geërfd heb en mochten wij ooit kinderen krijgen, dan hoop ik dat ik mijn tijd net iets beter kan verdelen dan hij het heeft gedaan, al begrijp ik nu beter  waarom dat toen lastig voor mijn vader was.

En die woorden? Aan de eettafel werd flink gediscussieerd en daarbij moesten argumenten gebruikt worden. Verder mocht er niet gevloekt worden. Er stond helaas geen hogere literatuur in de boekenkast, maar wel alle deeltjes Biggles en veel Old Shatterhand. Mijn vader luisterde graag naar Jim Reeves en mijn moeder naar de serieuze platen van André van Duin.

Zelf las ik vooral Arendsoog en later Alistair McClean en Tom Clancy. Ik zou ze wel weer eens willen lezen en dan net als vroeger ze veel te laat inleveren bij de bieb!

En Bart FM Droog, Mowaffk Al-Sawad en Daniël Dee.

Binnenkort weer een fatsoenlijk tekstblogje ;o)