Tsead Bruinja

Houdbaar

januari 7, 2013

Voor iedereen een goed 2013! Ik zal me voornemen wat actiever dit blog bij te houden.

Op zondag 30 dec was de Vlaamse Rika Ponnet te gast bij het radioprogramma Dit is de Zondag:

"Rika Ponnet bemiddelt in relaties. De Belgische seksuologe prikt in haar boek 'Blijf bij mij' de romantische mythe door dat we eens de prins of prinses op het witte paard zullen vinden, die in al onze behoeften voorziet…relaties liggen met de feestdagen soms zwaar onder druk. Of mensen voelen zich meer alleen dan anders, als ze geen partner hebben. De Belgische Rika Ponnet werkt al twintig jaar als relatietherapeute. In haar boek 'Blijf bij mij' legt ze uit hoe onze hechtingsstijl onze partnerkeuze en relatie bepaalt."

Ik schreef voor die uitzending het volgende gedicht.

running from the family

alle formulieren ingevuld
de
eerste avond doorstaan
zelfs
iets gevoeld
dat
ergens op leek

een
tweede afspraak
je
mag mee naar huis
haar
lichaam staat je niet tegen
en
je bent er nu toch

maar
waar zit bij haar de sticker met
deze
liefde is ten minste houdbaar tot

en
stel dat je hier komt wonen
mag
dat lelijke schilderij dan van de wand
is
dat jeuk waarom ze moet krabben

hoe
vaak ving je bot
en
hoe ging dat bij je ouders vraagt ze
met
op de achtergrond running in the family
sky
radio strijkt bijna alles glad

ze
steekt de kaarsen aan
trekt
de gordijnen dicht die jij niet hebt uitgezocht
terwijl
jij naar haar lacht

en
in gedachte een groen bordje met uit
boven
de woonkamerdeur hangt

het
lichtje flakkert onheilspellend
elke
keer dat je een arm om haar heen legt
en
je denkt

wordt
het een vecht
of overlegscheiding

is
dat schimmel
die
op mijn lippen groeit
terwijl
mijn hart nog klopt?

©Tsead Bruinja
Blind Bestek bij de EO en de VARA

november 12, 2012
Vanavond is er bij De Wereld Draait Door aandacht voor het mooie project Architectuur door andere ogen waarvoor ik een gedicht schreef in twee varianten dat o.a. in braille op de omslag prijkt.

"Hoe beleeft iemand die blind of slechtziend is eigenlijk een gebouw? Zij kunnen een ruimte of gebouw weliswaar niet of nauwelijks zien, maar wel (en misschien wel beter) waarnemen met andere zintuigen. Geluiden, geuren, materialen kunnen bijvoorbeeld heel bepalend zijn voor het gevoel dat mensen hebben bij een bepaalde ruimte. Zo kunnen blinden of slechtzienden de beleving van een gebouw bij mensen die wél kunnen zien, helpen te verrijken, dachten de makers van het boek 'Architectuur door andere ogen'.

Architectuur door andere ogen is een pleidooi voor meer zintuiglijke architectuur. Aan het woord komen acht blinden en slechtzienden, onder wie columnist Vincent Bijlo.

© foto door Keus Breukel

Wij praten aan tafel met Vincent Bijlo over zijn beleving van de Beurs van Berlage, met violiste Tjitske Kwakkel-Homma over hoe zij het instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum beleeft en met Piet Devos over zijn bezoek aan Radio Kootwijk."

http://dewerelddraaitdoor.vara.nl/Komende-Uitzending.2267.0.html

Vanmiddag was er bij 'Dit is de dag' op radio 1 o.a. aandacht voor de aanhoudende hipheid van kookboeken, de FARC, bevers, de crisis en de fototentoonstelling en het boek In Memoriam van Guus Luijters met duizenden foto's van gedeporteerde en vermoorde kinderen.

Het leverde het volgende gedicht op:
```
STEMMEN MET DE VOETEN

er staat een koffer voor u klaar in een dortmunds museum
waarmee u langs enkele dunne zwarte palen moet
waartussen prikkelpraad is gespannen

u loopt over een vloer die bezaaid is met lepels en vorken
het rinkelt onder uw voeten

aan de andere kant van de gang
wachten een tv een kast en een bankstel
met daarboven een schilderij in sierlijst
op elk voorwerp rust een dikke laag specie

grijs uitzicht

koks waren populair in auschwitz
waar vooral met de handen werd gegeten

een van de gevangenen beschrijft
hoe een uitverkoren chef haar jichtige voet
onderdompelde in het warme water

boullionblokje

duitsland investeert in cultuur
de sector krijgt er 100 miljoen euro bij
waardoor ik en drie collega's afelopen week
konden voorlezen in een riant gevulde kneipe

waar we wilden weten welke grappen
er worden gemaakt over de ost-friezen

waarom zitten op maandag hun gezichten onder de krassen
vraagt de oude dichter ons

omdat ze op zondag
met mes en vork eten

we lachen
```
```
© Tsead Bruinja
```
Het museum is te vinden via http://www.dortmund.de/de/freizeit_und_kultur/u/startseite_u/index.html en maakt onderdeel uit van de expositie 'Der Zweite Blick.'

Lied van een huis – werkvertaling van een gedicht van Philip Gross

oktober 23, 2012

Het Lied van het Huis

Wie zal deze kamers innemen, wie zal de as in mijn haard bijeen harken
	zei het huis, wie kan mij opvullen?
Ik, zei de tong van de vlam, ik zal je bijschaven.
Nee, zei het huis, jouw soort liefde zal me afmaken.

Ik, zei de wind, je hoeft maar een dakpannetje
	los te laten, ik zal je eens goed luchten,
ik zal je herinneringen weg blazen. Nee, zei het huis
jij zou me me louter met gedachten aan jou achterlaten.

Ik, zei de regen, ik zal je strelen, huid op huid,
	Ik zal je trakteren op een grijs boeket
van schimmel in elke kamer, ik zal wenen bij elke scheur.
Nee, zei het huis, jij zou mijn kracht weg laten sijpelen.

Ik, zei de aarde, ik heb gewacht, gewacht, je verleid.
	met zwaartekracht, een liefde waar als lood,
laat los en laat me je vasthouden. Nee, zei het huis,
niemand staat lachend op van jouw bed.

En toen liep de leegte naar binnen, zonder een woord,
	en daarna kwamen wij er wonen, liefste, jij en ik.
Er is een plek in ons die we niet kunnen houden
of krijgen: ramen zonder gordijnen, gehamsterde luchten.

© Tsead Bruinja

De uit Zuid-Wales afkomstige dichter en schrijver Philip Gross is hoogleraar creatief schrijven aan de Glamorgan University en is vooral bekend om zijn fictie voor jongeren, science fiction, toneelstukken en korte verhalen. Met zijn laatste poëziebundel, The Water Table, won hij de TS Eliot Prize en in november 2011 verscheen zijn meest recente bundel, Deep Field.

Dit is een werkvertaling van onderstaand gedicht. Op dit moment werk ik aan een bundel met vertalingen die hopelijk volgend jaar bij Azul Press zal verschijnen.

The Song of the House

Who’ll take these rooms, who’ll rake the cinders in my hearth
     the house said, who can fill me?
I, said the tongue of flame, I’ll lick you into shape. 
No, said the house, your kind of love would kill me. 

I, said the wind, just leave a little pane 
      unlocked, I’ll air you through, 
I’ll blow your memories away. No, said the house, 
you’d leave me with no thoughts but thoughts of you. 

I, said the rain, I’ll stroke you, skin to skin, 
     I’ll treat you to a grey bouquet 
of mould in every room, I’ll weep with every crack. 
No, said the house, you’d leach my strength away.

I, said the earth, I’ve waited, waited, wooing you .
     with gravity, a love as true as lead, 
let go and let me hold you. No, said the house, 
nobody gets up smiling from your bed. 

And then the emptiness walked in, without a word, 
      and later we moved in, love, you and I.
There’s this place in each other we can’t have 
or hold: uncurtained windows, hoards of sky.

© Philip Gross

Lichtjes

oktober 1, 2012

Bij EO's 'Dit is de dag' op radio 1 vanmiddag was er aandacht voor Nederlandse wijn, heibel op Curacoa, vastgoedfraude en was er vooral het verhaal van Bibian Harmsen en haar gezin, een jonge vrouw die overleed aan alvleeskanker en daar o.a. een veelgelezen blog over bijhield. Gisteren was bij de RKK een documentaire over haar en haar gezin te zien. Haar man Klaas Ten Holt kwam over haar vertellen.

http://embed.player.omroep.nl/fle/ugfl.swf

MET LICHTJES DOOR HET DONKER

verschrompelde druiventrossen
slap hangende bladeren
bruin blad of een wollig
laagje er over
het zijn de boodschappers van
meeldauw valse meeldauw
of botrytis

het zijn de tekenen van zwarte
of rode vlekkenziekte

en wil je dat niet dan moet
je de druif
schimmelbestendig maken

een hufterproofe druif
die tegen een stootje
van de evoluerende reljeugd
van de natuur kan

maar hoe doe je dat met een
mens
hoe maak je die bestendig
tegen rotting

die weinig duurzame spilzieke
veelvraat

zodat hij of zij langer liedjes
kunnen maken voor kinderen
over afgestoken vuurwerk
dat je niet op mag rapen
en dat je nooit moet gaan fietsen
zonder lichtjes in het donker

en waarom zijn als die
formule gevonden is
de bejaardenhuizen tot musea
zijn verworden
en de ziekenhuizen tot hoopvolle
garages

er nog steeds niet genoeg van
ons
om al het geld schoon en de
gevangenissen
leeg te houden

moeten de lampen nog steeds
uit
als we de sterren willen zien
De kousen van Hooft

september 15, 2012
Of Hanneke van Eijken, Daan Doesborgh, Tjitske Jansen, Thomas Möhlmann, Diana Ozon en F. Starik zich vanavond te Muiden ook in zulke prachtige kousen zullen hijssen als hun enigszins recent overleden collega P.C. Hooft valt te betwijfelen, maar daar gaat het vanavond dan ook niet om. Dan gaat het om de gedichten van Hooft en de nieuwe gedichten die wij voor hem schreven en die we zullen voorlezen in Stadscafé 'Vanouds Gieling' tijdens http://www.dichtersinmuiden.nl/.

Ik liet me inspireren door het gedicht 'Ogen' dat begint met de regels:

'Oogjes, levendige staaltjes
van de schitterendste straaltjes
die de zuiv're zonne schiet…'

Het hele gedicht van Hooft is in de originele spelling na te lezen bij de DBNL of u koopt het boek P.C. Hooft De gedichten – Verzorgd en uitgegeven door Johan Koppenol en Ton van Strien (Amsterdam, Athenaeum – Polak & Van Gennep, 2012).

Mijn reactie op Hooft volgt hieronder:
```
KNOP HANDIG BIJ VERHUIZEN

wij dromen in een toren
van vuren

een baken van slaap
aan het einde van de straat

bij elke vluchtheuvel
slingert weerlicht
uit mijn lampen

lijken mijn dronken wielen
iets weg te geven

verdoofd
berooft
verloofd

richting een paar
gesloten ogen

controleer ik het slot
van de voordeur 

die in de zomer
uitzet en klemt

waarop een knop zit
met een stand

die handig is
bij verhuizen

een knop
die wij in ons leven 
één keer gebruikten

en voor de rest
zijn nut zal bewijzen

aan droefdorstige erfgenamen
en uitgebluste buren
```
Bankrovers op Verrassingsreis

augustus 30, 2012

Bianca Boer schreef al een mooi blog over het vertaalweekend in Oelde in het Haus Nottbeck een paar weken geleden, waarbij Nederlandse dichters Duitse dichters vertaalden en andersom. Ik mocht voor deze gelegenheid de dichter Ralf Thenior vertalen (gelukkig met behulp van Engelse vertalingen en werkvertalingen), met wie ik eerder al bevriend was geraakt tijdens het Wintertuin festival in Nijmegen. Datzelfde productiehuis/festival was dit keer ook mede-organisator van deze uitwisseling.

Hieronder alvast drie vertalingen en een korte bio. De Duitse dichters zullen ongetwijfeld later dit jaar in Nederland te bewonderen zijn.

De indringers

Tussen hondenvoer en badschuim
zag hij het teken. Nu, wist hij,
zouden ze komen.

Zijn pistool
uit de wereldoorlog,
hield hij altijd geolied
voor noodgevallen.

Hij wist,
dat ze het hem lastig zouden maken,
te onderscheiden, wat echt
is en wat niet.

Als Terra's laatste verdediger,
stond hij daarbuiten
in de koude lucht.

Hij zag een
van de wezens
in de vorm
van een vrouw
met een handtas.

Hij mikte
en schoot.

*

Voyage surprise

Ik ging in nachtkleding aan boord,
de laatste passagier, Departure Nord,
een hoop onopgeloste vragen in mijn koffer:
Wat was het doel van de reis en de bestemming?

Ik stond in nachtkleding op het dek
dronk half bevroren tussen de gasten sekt
mijn voeten in koude sandalen gestoken. – Wat gebak?
Ze lachte geamuseerd naar me

en reikte me een kleine gun aan
op het dienblad. – Die zul je nodig hebben.
– Maar ik dacht dat we al dead waren!
Ze lachte niet eens. – Vaarwel, Dad!

Met moeite kon ik de barman overtuigen,
een fles sekt voor mijn cabine op te schrijven.
Nummer 667. Waar ik daarna met mijn sekt
glas zat en het me begon te dagen, dat ik

veroordeeld was, mijn vonnis zelf uit te voeren.
Maar daaraan vooraf wilde ik eerst een spiegelei.
3 eieren met toast en 1 pot koffie.
Room service bellen? Hij zou me kunnen

berispen, dat ik nog leefde. Wat dan? –
Hier laten wij ons achter, exit cabine,
Zoom terug naar de helikopter, we
zien een kleine, fel verlichte stad

op het zwarte water in de Noordzee drijven

Voor Pierre en Jaques
Prévert, makers van de film "Voyage Surprise"

*

De eenbenige bankrover

in Los Angeles
stapte afgelopen woensdag
een eenbenige man
op een bankloket af
hield de kassier
een kortlopige revolver
onder de neus
en verlangde 500 dollar
De kassier gaf hem 1000
De bandiet stak het geld in zijn zak
hompelde naar de deur
wenkte een taxi
en is sindsdien
verdwenen

*

Ogenblik in de lente

Op deze smerige jasmouw
fladdert haar hand neer
en vliegt meteen weer op –
een zuchtje vingertop
heeft de stof beroerd.

De woorden, doorzichtige
vissen, borrelen op uit een
bron, die niet
opdrogen wil.

Ralf Thenior werd in 1945 geboren in Kudowa (Kudowa Zdroj), Silezië. Hij groeide op in een kwekerij in Hamburg. Zijn eerste wens was om tuinman te worden en de volgende, schrijver. Thenior reisde jarenlang en schreef en studeerde o.a. aan de Universiteit van Saarland. Vanaf 1969 begon hij literatuur te publiceren in kranten, tijdschriften en bloemlezingen en in 1977 publiceerde hij zijn eerste boek met gedichten en korte verhalen. Sinds 1987 woont en werkt Thenior in Dortmund.

Meer informatie: http://www.ralf-thenior.de/

Stem

augustus 29, 2012

Ze werd bekend met 'De Troubadour' en 'Visite'. Daarnaast schreef ze vele liedjes die ze jaar in jaar uit in de theaters zong. Verlangen en heimwee zijn grote thema's in haar songs.Onlangs maakte een nieuwe generatie publiek kennis met de karakteristieke zangeres die inmiddels de zestig is gepasseerd, nadat ze met Ali B een liefdesduet opnam. In Dit is de Zondag van de EO sprak Jeroen Snel met Lenny Kuhr over haar leven en carriere en was er een gedicht te horen dat ik voor Kuhr schreef.

De uitzending is te bekijken via: http://www.eo.nl//algemeen/video/-a-/player/-mc-/s/-stream-/30042/

STEM DIE NAAR
 
er was een dichter die zijn hele leven
niet naar zijn hand had gekeken
 
op late leeftijd hield hij zijn hand voor zijn gezicht
en bewoog zijn vingers niet
 
het gedicht dat hij daarna
over die hand schreef
is mij lief
 
die voor me denkt in het doen
zolang ik kan denken
 
werd door hem geschreven 
 
en niet mijn stem maar mijn pen
zingt mijn hele leven lang
al met de radio mee
 
aubade ballade saudade
over verlangen weemoed en spijt
 
schrijft om te horen
wie en wat er is
 
en dan hoor ik iemand een woord uitspreken 
alsof het een engel is
 
een regel zingen alsof ze zin zoekt
en vraag ik mijn stem om vergeving
 
en of ik niet nog een kaartje
voor ons beiden kan kopen voor een reis
die ook zij maakt
 
op weg naar het mooiste lied
dat nog gezongen moet worden

Pagina van de uitzending: http://www.eo.nl/radio/ditisdezondag/aflevering-detail/dit-is-de-zondag-6f246f2239/

Borstenbegraafplaats

juni 11, 2012

Bovenstaande afbeelding werd door Mirka Farabegoli gemaakt bij het onderstaande gedicht. De ets is te bekijken bij het Amsterdamse Grafisch Atelier, waar ik samen met saxofoniste Femke IJlstra en Farabegoli een voorproefje gaf van ons project Stofzuigerzangers / Stofsûgersjongers dat zal verchijnen bij uitgeverij Afûk.

Het gedicht was eerder te lezen in het literaire tijdschrift Awater.

De Friese versie is onderaan dit bericht te vinden.

bedevaart

er moet ergens een borstenbegraafplaats zijn
een laatste rustplaats voor onze moeders
zusters en vrouwen hun afgesneden
theezakje c75 of dubbel d

een plek waar ze heen kunnen
als ze last hebben van fantoompijn
of genieten van fantoomgenot

en wij zonen broers en vaders kunnen stilstaan
niet bij het verlies van leven
maar van een hap leven

een oord waar de borsten wachten
op hereniging met de lichaansdelen
waar ze bij hoorden

netjes bevroren
gebalsemd
of in een minuscule urn

er moet ergens een begraafplaats zijn
voor de trots van onze vrouwen

een eindpunt

voor een bedevaart van melk
lust en verdriet

beafaart

der moat earne in boarstebegraafplak wêze
in lêste rêstplak foar ús memmen
susters en froulju harren ôfsnijde
teesekje 75c of dûbel d

in plak dêr't se hinne kinne
at se lêst ha fan fantoompine
of genietsje fan fantoomgenot

en wy soannen broers en heiten stilstean kinne
net by it ferlies fan libben
mar fan in hap libben

in oarde wêr't de boarsten wachtsje
op it wersjen mei de lea
dêr't se by hearden

netsjes beferzen
balseme
of yn in minuskule urne

der moat earne in begraafplak wêze
foar de grutskens fan ús froulju

in einpunt

foar in beafaart fan molke
lust en fertriet

Web: http://stofsugersjongers.wordpress.com/
Waarom de gekooide vogel zingt

juni 10, 2012

Schrijfster Mariët Meester groeide op in Veenhuizen: een dorp waar honderden gevangenen woonden. Vriendinnetjes die er niet woonden, vroegen haar vaak of ze niet bang was voor deze gedetineerden. Mariët Meester kon die vraag naar eer en geweten met 'nee' beantwoorden.

Ze keerde vorig jaar tijdelijk terug naar dit dorp om inspiratie op te doen voor een boek over dit Drentse gevangenisdorp. Gesprekken met andere oud-bewoners leverden talloze anekdotes en andere bijzonder verhalen op.

Vanochtend was zij te gast bij het radioprogramma Dit is de Zondag van de EO om over haar boek Koloniekak te praten.

Deze keer schreef ik twee gedichten voor de uitzending.

Voor Het eerste gedicht liet ik me inspireren door een verhaal dat Kees Wennekendonk me vertelde en het feit dat Mariët Meester voor haar boeken vaak lange tijd doorbrengt met de gemeenschappen die zij beschrijft, zoals bijvoorbeeld de Roma.

ik geef je het woord

een man luistert naar de vogels
maar dan net iets langer
dan jij en ik

hij neemt het gezang op
en rekent uit
hoeveel sneller
het hart van de vogel klopt

hij luistert naar de vogels
hij luistert naar de mens
hij neemt de tijd
en vertraagt
de opname

de vogel zingt nu laag
en langzaam

de opgenomen vogel
heeft de hartslag
van een mens

en de mens zingt
de trage vogel na

rustig loopt hij het bos in
met een luidspreker
en zijn opnameapparaat

hij voert de snelheid
van de opgenomen mens op
zodat zijn hart net zo snel klopt

hij wacht

en de vogel antwoordt
de vogel heeft hem verstaan

dat vertelde een vriend me
ik heb hem verstaan

(een voordracht van dit gedicht is te beluisteren via deze link)

In eerste instantie vond de redactie het gedicht wat te ontoegankelijk en vroeg ze me een nieuw gedicht te schrijven, dat hieronder te lezen valt, maar dat uiteindelijk toch niet gebruikt werd. Of het per ongeluk was of omdat de redactie tot een ander inzicht kwam, weet ik niet, maar fijn dat het zo opgelost is.

hek

gooi de grenzen dicht
zet een hek om nederland heen

laat niemand er meer uit
of er in

stop elke radio-
en tv-uitzending

stuur alleen een schuldbewust
sorry als persbericht rond

naar alle landen

straf jezelf als volk
en je zult zien

dat de nieuwsgierigheid groeit

wie zijn die nederlanders
wat hebben ze misdaan

of

ja natuurlijk
ik heb het altijd al gedacht

het zijn smeerlappen

na een jaar of negen
mag het hek weer weg

kiwi's en toeristen
naar binnen

hooligans en handelaren
naar buiten

met open benen
zullen ze overal ter wereld
worden ontvangen

(Dit gedicht werd medegeïnspireerd door een interview dat Meester had bij Vara's Spijkers met Koppen http://spijkersmetkoppen.vara.nl)

Web:

http://www.eo.nl/programma/ditisdezondag/

http://www.marietmeester.nl/
Joanne Hoekstra is de eerste Jonge Dichter des Vaderlands

juni 3, 2012

Voor de Facebooklozen onder u, hieronder enkele foto's en wat informatie over de Jonge Dichter des Vaderlands, een initiatief van Poetry International en het Poëziepaleis.

Het publiek kon via internet stemmen op Sannemaj Betten, Kenza Bolsius of Joanne Hoekstra. Hoekstra won en kreeg dat gisteren te horen tijdens de finaleavond van Doe Maar Dicht Maar.

Het gedicht waar Joanne mee won:

In het hoofd van haar broer

In het hoofd van haar broer
kwam nog een laatste gedachte op
toen het water zijn lichaam omarmde,
zijn hoofd verborg in de golven.

Ze had willen redden
Maar de schepen voeren nog, boeien dreven.

En ook zij was in gedachten verzonken.

Joanne Hoekstra, 16 jaar

Meer gedichten kun je lezen op haar website http://joantsje.wix.com/

De genomineerden met presentator Bram Douwes

Fans

Joanne Hoekstra

Meer over de JDDV op http://www.poeziepaleis.nl

Meer over Joanne op http://joantsje.wix.com/dichteres1

recent posts

In het hoofd van haar broer