Tekst: Anna Sofia From / Foto: Marchje Andringa (foto's hieronder door Petra Dol en Tsead Bruinja)
'Bin ik wol de goede persoan hjirfoar, moatte jo echt my hawwe?'
Dichter Tsead Bruinja trekt samen met muzikant Arnold de Boer en fotografe Rosa van Ederen en telkens een andere gastdichter (TB: dit keer waren we op pad met Hein Jaap Hilarides) met het project Portretten in Poëzie door heel Fryslân om in woonzorgcentra verhalen van Friezen op leeftijd in woord, muziek en beeld te vangen.
,,Ik bin in sinnestriel, dûnsje is wat de sinne sil”, zingt muzikant Arnold de Boer, tijdens de slotbijeenkomst van het project in Stienzerhiem in Stiens, waar een deel van de vijftien bewoners van de kleinschalige woonvoorziening en belangstellenden samen is gekomen om te luisteren naar wat de kunstzinnige gasten in hun midden met hun verhalen hebben gedaan.
Als de vergeten gehoorapparaten in zijn gedaan en huiskat Poes een genoeglijk plekje heeft gevonden in de inmiddels lege gitaarhoes, kan de bijeenkomst echt beginnen. Aly Vis-Visser zit te stralen. Het lied dat De Boer zingt gaat over haar. Het tegeltje in haar woning met de
boodschap: ‘Wês in sinnestriel, in oar hat der ferlet fan’, zorgde voor de basis. Haar ondernemende en montere karakter deed de rest.
Toen ze in het verleden een dansgroepje begon in de kerk, spraken dominee en ouderlingen er schande van. Zo dichtbij elkaar, daar kan de vlam in vliegen, zeiden ze. Aly liet zich niet uit het veld slaan en danste dapper door. ,,Dûnsje is wat de sinne sil. It is net frjemd, it fielt fertroud. Dûmny, dit is net fout”, zingt De Boer. ,,Prachtig”, klinkt het uit het publiek.
Zwaluwen
De kunstenaars zijn dinsdag in het Stienzerhiem aangekomen, draaien mee in het dagritme en brengen tijd door met de bewoners. Op basis van gesprekken bepalen de kunstenaars met welk thema ze verder willen. Dat kan iets heel alledaags en herkenbaars zijn, dat net zo goed ontroerend en bijzonder kan zijn. Bruinja draagt een gedicht voor over Eelke Idsardi, een oud rechercheur die op jonge leeftijd zijn moeder verloor en werd opgevangen door andere vrouwen in zijn leven, waarmee hij bijzondere vriendschappen sloot.
Fotografe Rosa van Ederen vertelt hoe ze met een bewoonster terugging naar haar ouderlijk huis, omdat ze daar zulke warme herinneringen aan had. Ze herinnerde zich nog levendig de zwaluwen die elk jaar terugkwamen in de schuur. Die bleken er in de zomer nog steeds te zijn, vertelde de huidige eigenaar.
,,It giet yn it algemien faak om de grutte ferhalen fan bekende minsken”, vertelt Bruinja. ,,Mar ik bin krekt sa benijd nei de ferhalen fan minsken om my hinne, want ek dy kinne hiel bysûnder werkenber en moai wêze. Dêrom wol ik se sammelje, sadat se aanst net ferlern geane.”
In 2019 en 2020, toen Bruinja Dichter des Vaderlands was, portretteerde hij de levensverhalen van drie ouderen uit Dokkum in dichtvorm. Samen met De Boer en Van Ederen wilde hij het project uitbreiden door bij verschillende zorginstellingen langs te gaan, maar corona gooide na drie sessies roet in het eten. Leeuwarden City of Literature heeft het project overgenomen van de Stichting Dichter des Vaderlands, zodat het toch kan worden afgemaakt.
De afgelopen weken zijn de drie in in Lemmer (Suderigge), Sint Annaparochie (zorgcentrum het Bildt) Akkrum (Leppehiem) en Buitenpost
(Haersmahiem) geweest. Van de persoonlijke portretten van de bewoners moet volgend jaar een boek uitkomen.
Bescheiden
De ouderen zijn bescheiden, vertelt Bruinja. ,, Bin ik wol de goede persoan hjirfoar, moatte jo echt my hawwe?”, vragen ze dan. ,,Wylst it sokke aktive en belutsen minsken binne, dy ‘t har sa ynset hawwe foar de mienskip. Dat is hertferwaarmjend.”
Rosa van Ederen, Tsead Bruinja, Arnold de Boer / Zea en Hein Jaap Hilarides
Tsead Bruinja 