Een vrouw met de leeftijd van mijn moeder, als zij nog geleefd had, zoekt in de vuilnisbak op Berlin Hauptbahnhof naar iets. Alle vakjes gaat ze af, papier, glas, etc. Ze ziet er prima gekleed uit. Ze draagt wandelschoenen voor in de bergen en een regenafstotende winddichte rode sportjas, waar haar lange grijze staart over heen en weer gaat. Als ik niet beter wist, zou ik gedacht hebben dat ze een natuurliefhebster is die op het punt staat naar de Alpen of de Ardennen af te reizen. Ze rommelt verder tussen kranten en zakjes voor belegde broodjes. Onverrichter zake loopt ze door.
Ik was in Berlijn samen met docenten en eerstejaars studenten Creative Writing. We maken jaarlijks die reis zodat iedereen elkaar beter leert kennen. Terwijl de studenten in hun hostel aan een nieuw verhaal werken, geïnspireerd door de film ‘Ein Himmel über Berlin’, vergaderen wij over heden, verleden en toekomst van de jonge opleiding, waarvan dit jaar de eerste lichting zal afstuderen.
Een van de vaste onderdelen van de excursie is een rondleiding langs graffiti en street-art. Een geboren en getogen Berlijnse jongeman vertelde ons over graffitispuiters die met touwen abseilen van flatgebouwen en zo hun tags aanbrengen en over een kunstenaar die met een aardappelstempel en een zelfgeschreven brief van de overheid twee politiemannen voor de gek hield. Ze complimenteerden hem met zijn werk en wilden graag met hem op de foto.
Het gaat er overigens niet altijd zo vredig aan toe. De graffitipolitie is uitgebreid van 30 tot 60 man en hun methoden zijn grondiger geworden. De crews die ’s nachts ongeventileerde metrotunnels ingaan om wagons te bekladden, schijnen van de verflucht over te moeten geven. Als ze hun braaksel niet opruimen, gaat de politie er later met wattenstaafjes doorheen om een DNA profiel van de dader te creëren. Zo zijn er al heel wat deuren ingetrapt.
Interessante verhalen dus over de moderne muurschilderaars. Maar het meest aangrijpende kwam daarna. Op de hoek van een drukke kruising zette onze reisleider zijn lege frisdrankflesje op de grond. Hij gooide het niet in de prullen- of glasbak, maar plaatste het netjes op de stoep. In Berlijn schijnen hele families rond te lopen die deze glazen flesjes verzamelen voor het statiegeld van tussen de 8 en 25 eurocent. Ze betalen er de huur van die ieder jaar verder omhoog schiet. Ook Berlijn veryuppiseerd.
De vrouw op het station, die de leeftijd van mijn moeder had, als ze nog geleefd had, was waarschijnlijk op zoek naar statiegeld. Misschien omdat haar pensioen niet toereikend was; misschien moest ze zorgen voor iemand. Na de uitwassen van het Indiase kastesysteem vorige week, maakte ik deze week in Berlijn kennis met de paria’s van het neoliberalisme. Nicht alle Menschen werden Brüder.
Deze column verscheen eerder in de Leeuwarder Courant - http://www.lc.nl/
Tsead Bruinja 