Wij moeten meer op elkaar gaan letten. Daarmee bedoel ik niet dat we meer bewakingscamera’s op moeten hangen om misdaden te voorkomen. Bewakingscamera’s kunnen niet in ons hoofd kijken. En in het hoofd gaat het juist vaak mis, waardoor te veel mensen ervoor kiezen om een einde aan hun leven te maken. Het aantal zelfdodingen in Fryslân, las ik op de website van het Friesch Dagblad, is fors gestegen. In Noord-Fryslân, waar ik als wâldpyk vandaan kom, ligt het met 13,7 op de 100.000 veel hoger dan het landelijk gemiddelde van 11.
Als jong broekje hoorde ik van mijn ouders dat een oudtante zich uit eenzaamheid had verhangen. Haar huis werd leeggehaald. Waarschijnlijk belandden sommige van haar spullen bij ons thuis. Daarna werd zelfmoord iets op tv en radio. Totdat diezelfde gedachte zich in mijn geest nestelde en zich maar bleef herhalen, als een plaat met een dikke kras erop. Ik ging naar het RIAGG in Dokkum en moest beloven dat ik thuis in de spiegel heel vaak “ik hou van je” tegen mezelf zou zeggen. Ik ben er nog.
Beeld: http://www.mirkafarabegoli.com/
Daarvoor had ik mezelf in de badkamerspiegel bekeken met het dunne koord van het licht om mijn nek. Ik was verliefd en het was niet wederzijds. Ik was bang voor de toekomst. Ik voelde me schuldig over het leed in de wereld. Na een ruzie met mijn stiefzus, gooide ik mijn vader voor de voeten dat ik een poging had gedaan om er een einde aan te maken. Machteloos riep hij dat ik als de bliksem naar mijn kamer moest gaan. Er werd niet meer over gesproken. Dat heb ik lang niet begrepen. Maar mijn vader die zelf niet altijd even vrolijk in het leven stond, die zijn eigen vrouw had moeten begraven en zijn best deed om zijn nieuwe gezin op de rails te houden, moet zich toen ontzettend machteloos hebben gevoeld. Ik heb het hem vergeven.
Eerder schreef ik er een gedicht over, waarin ik ook vertelde over hoe ik op een zomeravond aan de rand van het Kollumer kerkhof met een jonge timmerman een bizar pact sloot. Als hij eruit zou stappen, zou ik het ook doen. Het schuldgevoel moest ons van de wanhoopsdaad weerhouden.
In 2006 bezocht ik de crematie van Jeroen Mettes. Mettes was een veelbelovend dichter en criticus die op achtentwintigjarige leeftijd zichzelf ombracht. Het zien van zijn kist was mijn eerste fysieke ontmoeting met hem. Dat gold voor meer bezoekers.
Maar er is ook goed nieuws. Onder mensen van 80 plus wordt minder zelfmoord gepleegd. En u kunt 0900-0113 bellen als u het niet meer ziet zitten of wanneer u iemand kent met dit probleem. Haal die 13,7 omlaag. Laat ons de statistieken met liefde te lijf gaan.
Tsead Bruinja 