Vandaag gaf ik les aan studenten Creative Writing in Arnhem, o.a. over het schrijven in opdracht en het samenwerken met beeldend kunstenaars. Ik maakte een grap over Herman van Veen die dacht dat ik een Algerijns dichter was, vanwege mijn voornaam Tsead, die hij als Tsé-at uitsprak. Ik bleek iets minder exotisch. Van Veen maakte prachtig grafisch werk bij enkele van mijn gedichten en verwerkte daar zijn favoriete regels in. Ik heb nog nooit zoveel boeken verkocht op één middag als tijdens de opening van die expositie in het Natuurmuseum Fryslân te Leeuwarden.
Minder soepel verliepen de opdrachten die ik samen met beeldend kunstenaar en vormgever Joep van der Made uitvoerde. Van der Made had verschillende dichters gevraagd korte gedichten te maken voor de visitekaartjes van de personeelsleden van het geheel vernieuwde Zuiderzee Museum en mijn tekst was zo goed bevallen dat aan mij de eer ten deel viel een gedicht te schrijven voor op een doos bonbons; een relatiegeschenk dat na de feestelijke opening van het museum uitgedeeld zou worden. De chocolaatjes kregen een speciale vulling die paste bij het aquarische thema. Zo zouden sommige gevuld worden met zeewier en weer andere met haring. Ik besloot een gedicht te schrijven over de smaak umami, een van de vijf Japanse basissmaken, naast zoet, zout, zuur en bitter, een soort van hartig. De regel ‘een Japanse vriend komt in je mond tot leven, ’ werd echter niet geslikt door de directie van het museum. dat met grote vreze vreesde dat hun Christelijke bezoekers er aanstoot aan zouden nemen en er een seksuele, misschien wel homoseksuele activiteit in zouden menen te herkennen. De opdracht ging naar een andere dichter, maar ik kreeg toch mijn 400 euro. Helaas heeft nooit ook maar één van die bonbons met zweewier of haring mijn huig mogen passeren.
Van der Made bleef ondanks alles in mij geloven, misschien omdat het redelijk goed witte wijn met mij drinken is. Wij wierpen ons op de nieuwe, en inmiddels ook alweer jaren ter ziele gegane, boekhandel Cosmox te Alkmaar. Ik schreef onder andere een drieregelige tekst die Van der Made uitermate geschikt leek voor op de bedrijfskleding: “Ezelsoor mij, breek mijn rug, lees mij stuk.” De cosmoxmedewerkers zagen voor hun geestesoog echter het lezend publiek spontaan in een bende hooligans veranderen, die zich niet op de ruggen van de boeken, maar op die van de kassavrouwen en baliemedewerkers zou werpen. Wat voor actie ze verwachtten in het geval van “ezelsoor mij” heb ik nooit geweten, maar met wat plakband of een nietpistool kun je leuke dingen doen. De tekst belandde niet op de bedrijfskleding, maar wel op de tasjes. Voor de liefhebber heb ik nog een hele stapel liggen.
Onze volgende klant was Douwe Egberts. Zij openden een koffiecafécadeauwinkel in Haarlem. Van der Made ontwierp voor hen een zwierig nieuw lettertype voor op een stemmig zwart behangetje. Het leek mij aardig om daarop korte gedichten te plaatsen over wat je allemaal wel niet kon krijgen van bepaalde soorten eten en drinken. Ik schreef een tekstje over het rode haar dat je van het drinken van koffie zou krijgen en de spierballen die je beloofd worden als je maar genoeg spinazie verorbert. De tekst werd afgekeurd omdat hij als negatief kon worden opgevat. Ten einde raad maakte ik een lijstje van de vele manieren waarop je koffie kunt serveren, bijvoorbeeld met geklopte melk, met melkschuim, met gestoomde melk, kaneel, cacao of een stuk citroenschil. Het voltallige bestuur van Douwe Egberts sprong een gat in mijn gebakken lucht en in een aantal koffiecadeauwinkels prijken nog altijd deze literaire hoogstandjes. Het is een wonder dat ik er nog niet de P.C. Hooftprijs voor heb mogen ontvangen.
Het is inmiddels alweer een poosje geleden dat Van der Made en ik ons op het gladde ijs van de commercie hebben durven wagen. U begrijpt dat ik niet kan wachten op de volgende kans om een sector van de middenstand met mijn schrijfsels angst aan te jagen of te plezieren. Er is nog zoveel dat in uw en hun mond tot leven kan komen. Bel ons! We komen uw rug breken.
Deze column werd geschreven voor VPRO's Nooit Meer Slapen op 24-9-2014
http://www.vpro.nl/nooitmeerslapen.html
Wat is Komkommercieel? http://youtu.be/wBPvfPD2B_0
Tsead Bruinja 