Er komen steeds meer manieren bij om de dood buiten de deur te houden. Zo stond er deze week op Facebook een artikel over een geneesmiddel tegen kanker dat alleen voor de rijken bestemd zou zijn en vertelde een vriend me over de zorgcontainer die zijn ouders besteld hadden in verband met de terminale ziekte van zijn moeder. Straks komt de dood voor de westerling alleen nog maar over de digitale drempel het eigen huis binnen. Voor het echte sterven stappen we verdrietig de achterdeur uit richting een naar eigen comfort en smaak ingerichte ijzeren bak in de tuin om daar alsnog ons harde lot te mogen aanvaarden.
Ik kan me daar van alles bij voorstellen. De muren zouden uit videowalls kunnen bestaan, zodat je kunt sterven op een plek naar keuze: een middeleeuws kasteel, een hossende discotheek of tussen de koeien in de weilanden van Rinsumageest. Met de toevoeging van wat chemische middelen zal het voelen alsof je niet aan het einde van je leven beland bent, maar er nog midden in staat.
Toen mijn moeder de eeuwige jachtvelden betrad eind jaren tachtig, waren de overlevingskansen voor arme en rijke westerse kankerpatiënten ongeveer gelijk. Bij het Groene Kruis werden voor die laatste paar weken wat klossen gehaald voor onder het bed dat in de achterkamer werd geplaatst. De familie hield een wake. Er werd gewacht tot de laatste adem het vergeelde comateuze lichaam had verlaten.
Dat soort herinneringen koester je niet en misschien wil je liever ook niet dat ze het huis van je nabestaanden besmetten, zeker niet als zieke. Mijn moeder was als boerendochter praktisch ingesteld. Bang voor haar eigen dood was ze niet, eerder bang voor hoe wij verder moesten. Een zorgcontainer naast het fietsenhok had ze vast toegejuicht. Bovendien had ze dan nog wat langer in bad gekund, waar mijn vader haar op het laatst niet meer naar toe kon tillen. Hoe graag hij dat ook wilde.
De dag dat mijn moeder overleed en gewassen werd in het mortuarium, ging haar sterfbed terug naar boven. De lakens werden verschoond. Ze wilde niet thuis opgebaard blijven, omdat wij ‘door’ moesten en ze wilde niet in hetzelfde dorp waar wij woonden, begraven worden, omdat we er dan te vaak langs zouden gaan. Toen vrienden en familie met mijn vader afscheid gingen nemen in de aula te Oudwoude, waren mijn zus en ik in Kollum met de buurjongen aan het stoepranden. De dood werd op afstand gehouden.
Maar nu aan beide kanten van de evenaar men thuis of in het internetcafé kan zien wie er het meest luxe mag sterven en de meeste kansen heeft om vreselijke ziektes als kanker en ebola te overleven, staan de zaken er anders voor. We mogen ons voorbereiden op een nieuw soort vluchtelingen. Wie ontwikkelt het beste slot voor onze zorgcontainer?
Deze column verscheen in de Leeuwarder Courant van 19-9-2014 – http://www.lc.nl/
Tsead Bruinja 