Kun je het schrijven leren – Column Leeuwarder Courant 17-5-2014

Het wil, ondanks de voortreffelijke inzet van de organisatie, niet zo vlotten met de inschrijvingen voor de workshops poëzie die Arjan Hut en ik op 31 mei geven tijdens de Fryske Skriuwdei te Leeuwarden. Wellicht heeft de crisis beginnende Friese dichters gedwongen tot het maken van minder poëtische keuzes, dacht ik, maar de cursussen bleken gratis toegankelijk te zijn. Daar kan het dus niet aan liggen. Zijn de verkeerde docenten gekozen, vraag ik me af, of gelooft men niet dat je het schrijven kunt leren?

Als dat laatste zo is, geef ik ze bijna gelijk. Leren schrijven is behalve een kwestie van talent, vooral poëzie leren lezen en dan veel lezen. Ik zat tijdens mijn studie Engels in Groningen menige middag voor mijn huis in de zon te bakken, met een vergeelde poëziebundel op schoot, nadat ik een rondje langs de antiquariaten had gemaakt op zoek naar poëzie die ik nog niet kende, liefst goedkoop. Ik las het werk van moeilijke dichters als b. zwaal en F. van Dixhoorn, omdat ze bij de Slegte lagen. Ik geloofde meer in overdaad dan in nauwkeurige selectie.

Als ik de beginnende Friese dichters, die wellicht hele andere redenen hebben om zich niet in te schrijven, gelijk zou geven, zou ik mijn ontslag in moeten dienen bij de Kunstacademie in Arnhem. Ik geef daar les aan een groep enthousiaste twintigers die van schrijven hun beroep willen maken.

Vorige week besprak ik met hen het werk van de onlangs overleden Erik Menkveld. Ik selecteerde vijftien verzen, wees de studenten op de dossiers over de dichter op de site van de Koninklijke Bibliotheek en we lazen, hardop. We raakten ontroerd door regels over een "vriendschap die huisraad een huwelijk uit helpt takelen". Ik hoorde ze zuchten bij "Adem die ik morgen onze opblaaskrokodil / hoop in te blazen, stroomt nu in een schaap / dat zich niet vaak laat horen // maar vannacht met routineus geschoren / banen over zijn buik vanaf de dijk / de sterren toe gaat blaten." En ze glimlachten tijdens het surrealistische 'Locus Amoenus': "Eeuwen na de hoofse zeden, / tijdens ons afwezig eten, // staat de vanillevla / opeens in bloei. // Tafel en stoelen / lopen uit. Gekwinkeleer. // De vloerbedekking / klatert bij mijn schoenen."

Daarna hadden we het over hoe Menkveld het stemloze een stem gaf. Ik vertelde over mijn plan een bloemlezing met Nederlandse vlagedichten samen te stellen, waarvoor ik nog maar twee gedichten heb. Terwijl ik deze column schrijf, zitten mijn studenten achter bureau of cafétafel te zwoegen. Ze moeten in hun gedichten iets proberen van wat ze denken dat Menkveld in zijn gedichten probeerde. Dat klinkt ingewikkeld en dat is het, maar het werkt ook inspirerend. Men betaalt er zelfs collegegeld voor.