"Hello, my name is Diana. I am your volunteer." Voor mij stond een meisje dat niet veel langer was dan een meter vijfenvijftig. Ik schatte haar vijftien, maar ze bleek negentien te zijn en Engels te studeren aan de universiteit van Czernowitz in het westen van Oekraïne. We spraken elkaar in een statige aula tijdens de openingsceremonie van het Meridian Czernowitz Poëziefestival.
standbeeld Lviv
Diana vertelde me hoe trots ze was op haar land en dat de muur van haar slaapkamer vol hing met Oekraïnse vlaggen, dezelfde vlaggen die nu in brand worden gestoken door haar Russische landgenoten. Ze leerde me ook een geheime groet die de vrijheidsstrijders gebruikten tijdens hun gevecht tegen de Polen, Nazi's en Sovjets. Als een medestrijder je verwelkomde met "Slava Ukraini" (Glorie voor Oekraïne) moest je die groet beantwoorden met "Heroyam Slava" (Glorie aan de helden van Oekraïne). Verder moest ik weten dat de beste chocolade uit Lviv kwam. Daar, in een restaurant dat gebouwd is als een schuilkelder van het verzet, wordt deze groet gebruikt als toeristische attractie.
Diana stuurt me soms een kaartje en ik stuurde haar een Friese vlag. 'Bûter, brea en griene tsiis', de groet die Grutte Pier in de zestiende eeuw bedacht om de identiteit van zijn anderstongige tegenstanders te onthullen, is ze inmiddels vast vergeten.
Grote Pier
Bij het zoeken naar de correcte spelling van de Oekraïnse groet vond ik het verhaal van het restaurant, met daaronder commentaar over de wat minder glorieuze daden van de vrijheidsstrijders. Dat kwam me niet goed uit. Ik wilde juist de vriendelijke kant van het land laten zien, zonder alle hedendaagse ellende.
Zoiets was me eerder overkomen. Na een bezoek aan het genocidemuseum in Vilnius waar het lot van de Litouwse partizanen wordt herdacht, deelde ik op facebook het verhaal van een moedige koerierster. Toen zij opgepakt werd en er niet in slaagde zichzelf preventief door het hoofd te schieten, brak ze in het ziekenhuis een thermometer door midden en zoog het kwik eruit, zodat ze haar kameraden niet zou verraden. "Weet je wel dat er in dat museum één genocide totaal verzwegen wordt?" reageerde een boze facebookvriendin. "Over de moord op 200.000 joden, waar een groot aantal Litouwers de Duitsers flink bij heeft geholpen, wordt met geen woord gerept."
Ook het Oekraïnse bevrijdingsleger blijkt de Nazi's geholpen te hebben. Ze waren betrokken bij enkele etnische zuiveringen onder de Polen met wie ze van mening verschilden over de landsgrenzen. Halve dorpen werden uitgemoord en geplunderd en gemengde huwelijken tussen Polen en Oekraïners werden niet langer toegestaan.
De trotse jonge Diana mag door dit stukje geen erfgename worden van die misdaden. Herinnert u zich maar dat de lekkerste chocolade uit Lviv komt. Waar de Glorie woont, moet u mij niet vragen.
Brievenbus Lviv
Tsead Bruinja 