Wat is primaire exploitatie?
Bijvoorbeeld de opdracht
van een productiemaatschappij aan een schrijver om een nieuwe
kinderserie te schrijven. Hiervoor maken de omroep/producent en de
schrijver onderling afspraken en daar komt Lira in principe niet aan te
pas. Evenmin in het geval waarin een schrijver met een uitgever om
de tafel gaat zitten om te praten over een nieuw te publiceren boek.

Wat is secundaire exploitatie?
Dat zijn nieuwe, andere
‘openbaarmakingen’ (of exploitaties) die vallen buiten de aanvankelijke
opdrachtverlening tussen een schrijver en een opdrachtgever.
Neem
bijvoorbeeld bovenstaand geval waarin een scenarioschrijver een nieuwe
kinderserie schrijft. Het schrijven van de kinderserie is geregeld in
het contract, evenals de uitzendrechten. Maar als de
opdrachtgever vervolgens  in een later stadium besluit om al zijn
programma’s tegen betaling online aan te bieden, dan trekt Lira
desgewenst aan de bel en verwerft voor de schrijvers van al die
programma’s een percentage van de opbrengsten.

Het is lastig om in bovengenoemd voorbeeld als individuele auteur
zelf een percentage van de opbrengsten te regelen. Hij staat immers
alleen tegen een veel grotere partij en bovendien wil hij zijn goede
relatie met zijn opdrachtgever niet schaden. Het is vaak al lastig
genoeg om voldoende opdrachten binnen te krijgen. Lira kan deze
onderhandelingen veel gemakkelijker voeren, omdat ze kan praten voor
het collectief van schrijvers, individuele relaties worden dus niet zo
gauw geschaad. Bovendien is Lira expert op het gebied van auteursrecht
en zij beschikt over een team van juristen.

In het algemeen: overal waar werken van schrijvers geëxploiteerd
worden via kanalen of in vormen die niet overeengekomen zijn in de
initiële opdrachtverlening tussen producent of uitgever enerzijds en de
schrijver of vertaler anderzijds, kan Lira optreden als
onderhandelingspartij.

Auteurs die zich aansluiten bij Stichting Lira versterken daarmee
hun onderhandelingspositie. Door de macht van het getal (duizenden
auteurs en tienduizenden literaire werken) is Stichting Lira een
gerespecteerde onderhandelingspartner.

Belangenbehartiging

Lira keert dus niet alleen gelden uit, ze zet zich ook op andere terreinen in voor auteurs.
Mocht
een aangesloten auteur van Lira door zijn vak in juridische problemen
komen, dan kan hij rekenen op ondersteuning door de juridische afdeling
van Lira. Ook voor tips en adviezen over contracten of
auteursrechtkwesties kunnen auteurs bij Lira terecht.

Voor problemen die de juridische afdeling van Lira niet zelf kan
oplossen, kan de aangesloten auteur een beroep doen op Stichting
Rechtshulp Auteurs, die door Lira samen met de VSenV wordt bestuurd.

Lira heeft in samenwerking met de VSenV het P.C. Boutensfonds
opgericht: een oudedagsvoorziening die schrijvers in staat stelt via
een lijfrenteverzekering enige aanvulling op hun AOW-uitkering te
realiseren.

Samen met het Netwerk Scenarioschrijvers heeft Lira in het recente
verleden de Scenario-raamovereenkomst met de Publieke Omroep bevochten,
een soort modelovereenkomst voor scenarioschrijvers met daarin
fatsoenlijke voorwaarden. Op het ogenblik maakt Lira zich sterk voor
een centrale rol in het snel groeiende aantal digitale exploitaties,
omdat de individuele auteur op dat terrein onmogelijk alles
kan bijhouden.

In samenwerking met het Netwerk Scenarioschrijvers heeft Lira ook het Contractenbureau
opgericht. Dit bureau voert voor een groeiende groep schrijvers
individuele onderhandelingen met tv-, film- en toneelproducenten. De
ervaren onderhandelaars van het Contractenbureau weten bijna altijd
betere voorwaarden te bedingen en hogere vergoedingen te realiseren.

Bron: http://www.lira.nl/pages/content/4

Daarnaast wijs ik graag op de steun die het Lira Fonds bijvoorbeeld verleent aan literaire festivals. Meer daarover op http://www.lira.nl/pages/content/34